Esir kampı değil altın madeni

1980’li yılların başlarında ilkel çalışma şartlarıyla tepki çeken altın madeni yeniden çalışma hazırlanırken adeta esir kampını andıran eski görüntüler yeniden gündeme geldi.

Çıplak Dağ anlamındaki bu maden, Brezilya’da Amazon Nehri’nin denize döküldüğü yerin 430 kilometre güneyinde yer alıyor. Bu tarihten birkaç yıl önce bir çocuk nehirin kıyısında 6 gram ağırlığında külçe altın bulması modern tarihte büyük bir altın yarışını tetikledi. Hızlı zengin olma rüyasıyla motive olan onbinlerce madenci açık alandaki karınca sürüsü gibi görüntüler oluşturarak bu madene indi. Bu dönemde madende çalışan işçilerin yaşadığı tehlikeli koşullar, o dönemde Brezilyalı fotoğrafçı Sebastião Salgado’nun objektifine yansımıştı.

Brezilyalı fotoğrafçının en çok baş döndüren fotoğrafları arasında biri de yüzlerce işçinin uzun merdivenleri tırmandığını gösteren seri yer alıyor. Salgado, çektiği fotoğraflarla ilgili şunları söylüyor: “Tüylerim diken diken oldu. İnsanlık tarihinin ortaya çıkışı gibi, zamanda yolculuk ettim.”

Dağın zirvesi boyunca Serra Pelada madeninde çok kötü koşullar altında 100 bin kazıcı ya da elmas avcısı çalışıyordu. Şiddet, ölüm ve kötüye kullanma gibi olumsuzluklar vardı. Kazıcılar açık maden ocağı işletmesinin altında toprağın içlerini kazdılar, toprağı 30-60 kilogram ağırlığındaki çuvallara doldurdular ve ağır çuvalları ağaç ve ip merdivenler aracılığıyla altının elendiği 400 metre yüksekliğindeki madenin tepesine taşıdı. Ortalama olarak işçilere kazdıkları ve taşıdıkları her çuval için 20 cent verildi. Altın bulurlarsa fazladan para aldılar. Buradaki kasabada ise her ay 60-80 arasında faili meçhul cinayet işleniyordu.

Altın keşfinden 3 ay sonra Brezilya ordusu madenciler ile işçiler arasındaki anlaşmazlıkları ve işçilerin sömürülmesini önlemek için idareyi eline aldı. Madende resmi olarak 45 ton altın tespit edildi, fakat tüm altının yüzde 90’ının Serra Pelada madeninin gizlice el altından kaçırıldığı tahmin ediliyor.

Ancak ardından madenin çalışmasını önlemek için maden ocağına su dolduruldu ve giriş yasaklandı. Yapılan jeolojik araştırmalara göre, madende çamur gölünün altında gömülü 20-50 ton arasında altın bulunuyor.

2012 yılında, zengin olma umuduyla son 20 yıldır dokunulmayan maden için Brezilyalı kooperatif şirketi Serra Perada’yı açması için maden arama lisansı verildi. (Vasfiye Özcanbaz)