Kategoriler
Sa─čl─▒k

Kemoterapinin yan etkilerini azaltabilirsiniz!

Kanser tedavisinde uygulanan kemoterapi denildi─činde akla ilk gelen yan etkileri oluyor. Bu da ├žo─ču hastay─▒ korkutan hatta bazen tedavi reddine bile g├Ât├╝ren bir s├╝re├ž ortaya ├ž─▒kar─▒yor. Oysa ya┼čanan geli┼čmeler sayesinde y├╝zde 90ÔÇÖ─▒ hafif ya┼čanan bu yan etkiler kal─▒c─▒ olmuyor. Ayr─▒ca uygulanabilecek baz─▒ k├╝├ž├╝k ama etkili form├╝llerle kemoterapinin yan etkileriyle ba┼ča ├ž─▒kabilirsiniz.

Kemoterapi tedavisindeki son geli┼čmeleri ve tedavinin yan etkileriyle ba┼ča ├ž─▒kman─▒n yollar─▒n─▒ anlatan┬áBay─▒nd─▒r ─░├žerenk├Ây HastanesiÔÇÖnden┬áProf. Dr. Mustafa Yaylac─▒, ┼čunlar─▒ s├Âyledi:

“Kanser h├╝creleri normal h├╝crelerden daha ├žok b├Âl├╝n├╝r ve ├žo─čal─▒r. ÔÇś─░la├ž tedavisiÔÇÖ veya┬áÔÇśkimyasal tedaviÔÇÖ de kemoterapide bu prensibe dayanarak geli┼čtirilmi┼č bir tedavi y├Ântemidir.┬áKontrols├╝z ├žo─čalan kanser h├╝creleri ├žo─ču zaman v├╝cut mekanizmas─▒ taraf─▒ndan yok edilir ama baz─▒ h├╝creler ka├ž─▒p kurtulabilir. Gidip ba┼čka bir yere yerle┼čen bu h├╝creler, bir s├╝re sonra (3 – 6 – 12 ay vb.) yeniden canlanmaya ba┼člar. ─░┼čte klasik kemoterapi bu ├žo─čalan h├╝creleri yok etmeye ├žal─▒┼č─▒r.”

50 YILLIK GE├çM─░┼×─░ VAR

Kanserin ├žo─čalma s├╝releri g├Âz ├Ân├╝ne al─▒narak, birle┼čtirilmi┼č ila├žlarla klasik kemoterapi ┼čemalar─▒ ortaya ├ž─▒kt─▒. Kemoterapide 50 – 70 y─▒ld─▒r bilimsel ara┼čt─▒rma y├Ântemi ile hangi ila├žlar─▒n hangi hastal─▒k grubuna iyi geldi─či bulundu. Konuyla ilgili ├žal─▒┼čmalar hala s├╝r├╝yor.┬áBilinen y├╝zlerce ila├ž ve bunlar─▒n kombinasyonlar─▒ var. Bunlar haz─▒r olarak uygulan─▒r. ─░la├žlar, hastan─▒n ya┼č─▒na, b├Âbrek ve kalp fonksiyonlar─▒na g├Âre se├žilir. K─▒sacas─▒ y─▒llard─▒r haz─▒rlanm─▒┼č ve ispatlanm─▒┼č tedavi y├Ântemleri uygulan─▒r, bunlara da┬ákemoterapi protokolleri┬ádenilir.

DOKTORUN DENEY─░M─░┬á├ľNEML─░

Hekim tecr├╝besine ve hastan─▒n durumuna g├Âre ila├žlar verilir. Kemoterapilerin uygulama s─▒kl─▒─č─▒ ve s├╝resi, kanserin t├╝r├╝ne, geli┼čtirilmi┼č olan tedavinin etkilerine, ilac─▒n form├╝l├╝ne ve v├╝cut ├╝zerindeki yan etkilerin ortadan kalkmas─▒ ve kan h├╝crelerinin toparlanma zamanlar─▒na g├Âre ayarlan─▒r.

Klasik kemoterapiler daha ├žok serumla verilse de tabletle verilen tipleri de bulunur. Tablet tedavileri her g├╝n uygulanabilir ancak serumla verilenler haftal─▒k ya da 3 – 4 haftada bir s─▒kl─▒klarla tekrarlan─▒r. 3 – 4 haftaya denk gelen s├╝relere bir ÔÇśk├╝rÔÇÖ yani ÔÇś┼čifaÔÇÖ denir ve bu ÔÇśk├╝rÔÇÖler ortalama alt─▒ ay kadar uygulan─▒r.

HER KANSER T├ťR├ťNDE ETK─░L─░

Kemoterapi tedavisinin etki oranlar─▒ farkl─▒l─▒k g├Âsterir. ├ço─ču zaman hastan─▒n ya┼čam s├╝resini uzatmak hedef al─▒n─▒r ya da hastan─▒n g├╝nl├╝k aktivitesini bozan a─čr─▒ , nefes darl─▒─č─▒ gibi ┼čikayetler d├╝zeltilmeye ├žal─▒┼č─▒l─▒r. K├╝r yani ┼čifa sa─članabilen kanser t├╝rlerinde (testis ya da yumurtal─▒k kanserlerinin bir b├Âl├╝m├╝, akci─čer kanserlerinin bir b├Âl├╝m├╝, lenfoma, l├Âsemi) ise hasta art─▒k hastal─▒ks─▒z ya┼čayabilir. Di─čerlerinde ise ama├ž hastan─▒n ya┼čam s├╝resini uzatmakt─▒r.

YAN ETK─░LER─░N Y├ťZDE 90ÔÇÖI GE├ç─░C─░

Kemoterapi g├Âren hastalar ├Âncelikle panik yapmamal─▒.┬áKemoterapi art─▒k korkulacak bir ┼čey de─čil.┬áKemoterapide korkulan ┼čey asl─▒nda yan etkilerdi. Eskiden bu yan etkilerle ba┼č etmek ├žok daha zordu ama giderek kolayla┼čt─▒.

Kemoterapinin bulant─▒, kan d├╝┼č├╝kl├╝─č├╝, enfeksiyona yatk─▒nl─▒k, ba─č─▒rsak problemleri, a─č─▒z yaralar─▒, sa├ž d├Âk├╝lmesi, el ve ayaklarda uyu┼čukluk gibi yan etkileri olabilir. Bu yan etkilerin y├╝zde 90ÔÇÖ─▒n─▒n ge├žici oldu─ču unutulmamal─▒d─▒r.

BULANTI VE KUSMAYA KAR┼×I BOL BOL SU ─░├ç─░LMEL─░

Kemoterapi sonras─▒ bulant─▒ ve kusma g├Âr├╝lebilir; bunun i├žin hastalar─▒n mutlaka doktoruyla veya bir diyetisyenle ne zaman ne yiyece─čini konu┼čmas─▒ gerekir. Kemoterapinin ilk g├╝nlerinde hastalar daha hafif, sonras─▒nda ise protein i├žeren g─▒dalarla beslenebilir.┬áMeyve, sebze, proteinli g─▒dalar t├╝ketilebilir. Bolca su i├žilebilir. Hastalar bulant─▒ ila├žlar─▒n─▒ ihmal etmemelidir.

KI┼×IN KALABALI─×A G─░RMEY─░N G├ťNE┼×L─░ HAVADA Y├ťR├ťY├ťN

Hastalar ├Âzellikle k─▒┼č aylar─▒nda ├Âks├╝ren, hap┼č─▒ran insanlarla bir araya gelmemeliler. Ancak normal hayatlar─▒n─▒ da fazla k─▒s─▒tlamamal─▒lar. A├ž─▒k, g├╝ne┼čli havalarda y├╝r├╝yebilirler. ─░sterlerse kalabal─▒k ortamlarda, hastane ortamlar─▒nda, enfeksiyon g├Âr├╝lebilecek ├ževrelerde maske takabilirler.

Morluklar, burun kanamas─▒, di┼č eti kanamas─▒ gibi durumlarda mutlaka hekimlere ba┼čvurulmal─▒d─▒r. Tedavi aralar─▒nda kan tetkiki kontrolleri d├╝zenli yap─▒lmal─▒d─▒r.

D├ľK├ťLEN SA├çLAR TEKRAR ├çIKAR

Kad─▒n hastalar─▒n tedavi s─▒ras─▒nda sa├žlar─▒n─▒ k─▒saltmas─▒ ├Âneriliyor. Tedavi bittikten sonra sa├žlar yeniden uzamaya ba┼člar.┬áGenellikle sa├ž d├Âk├╝lmesini engelleyen y├Ântemler tavsiye edilmez. Nadiren ├Âzel durumlarda bu konuda hekime dan─▒┼č─▒lmal─▒d─▒r.┬áHer ila├ž sa├ž d├Âk├╝lmesi yapmayabilir.

KISIRLIK R─░SK─░NE KAR┼×I YUMURTA DONDURMA

K─▒s─▒rl─▒k (sterilite) da kemoterapinin yan etkilerindendir. Do─čurgan, ├╝retken ya┼čta olan kad─▒n ve erkeklerde e─čer do─čum d├╝┼č├╝n├╝l├╝yorsa; gerekli g├Âr├╝lmesi halinde sperm bankac─▒l─▒─č─▒ ya da yumurtal─▒klar─▒n saklanmas─▒ y├Ântemleri hakk─▒nda mutlaka hekimle konu┼čulmas─▒ gerekir.

A─×IZ YARALARI ─░├ç─░N KARBONATLI GARGARA

Kemoterapi s─▒ras─▒nda g├Âr├╝len bir di─čer durum ise ba─č─▒rsak problemleri ve a─č─▒z yaralar─▒ olabilir. A─č─▒z yaralar─▒ i├žin yumu┼čak u├žlu di┼č f─▒r├žalar─▒, karbonatl─▒ gargara; ishal i├žin ise elektrolitlerin yerine konmas─▒ i├žin sulu diyetler ├Ânerilir.

 

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak.