Kategoriler
Ya┼čam

Gluten hakk─▒nda 10 efsane

Gluten, hamurun a─čs─▒ yap─▒s─▒n─▒ olu┼čturan yani hamurun g├╝├žl├╝ yap─▒s─▒ndan sorumlu olan proteindir. Gluten olmadan ekmek mayalanmaz ve kabarmaz.

Bu─čdaydaki glutenin ve gliadin isimli proteinler suyla birle┼čti─činde gluten olarak bilinen sak─▒za benzer sert ve esnek maddeyi olu┼čturur. Gluten do─čal olarak arpa, bu─čday, ├žavdarda bulunur ve insanlar yakla┼č─▒k 10 bin y─▒ldan uzun s├╝redir bunu t├╝ketiyor.

Buna ra─čmen 2014 y─▒l─▒nda yap─▒lan ara┼čt─▒rmada, Amerikal─▒lar─▒n ├╝├žte birinin glutensiz ├╝r├╝nden ald─▒─č─▒ ve glutenden ba┼čka yollarla uzak durdu─ču ve 10 ki┼čiden 6ÔÇÖs─▒n─▒n glutensiz beslenmenin sa─čl─▒klar─▒n─▒ ve ruhsal durumlar─▒n─▒ iyile┼čtirdi─čine inand─▒klar─▒ ortaya ├ž─▒kt─▒.

Ancak d├╝nya n├╝fusunun y├╝zde 1ÔÇÖinde otoimm├╝n bozukluk olan ├ž├Âlyak hastal─▒─č─▒ var, bu ki┼čiler gluten t├╝ketince ger├žekten hasta oluyorlar. Fakat gluten kar┼č─▒tlar─▒ geri kalan n├╝fus i├žin de glutenin k├Ât├╝ oldu─čunu, obeziteden kansere kadar bir├žok hastal─▒─ča neden oldu─čunu s├Âyl├╝yorlar. T─▒p ve beslenme uzmanlar─▒ ise bu g├Âr├╝┼čleri onaylam─▒yor.

HowStuffWorks isimli internet sitesinde yer alan habere g├Âre, i┼čte gluten hakk─▒nda do─čru bilinen 10 efsane:

Bug├╝nk├╝ bu─čdayda daha fazla gluten var

20. y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒nda ├ž├Âlyak hastal─▒─č─▒n─▒n g├Âr├╝lme s─▒kl─▒─č─▒nda bir art─▒┼č oldu─ču do─črudur. Ancak 2013 y─▒l─▒nda Journal of Agricultural Food Chemistry isimli dergide yay─▒nlanan ara┼čt─▒rmada, bu─čdayla beslenme hakk─▒ndaki veriler analiz edildi ve bu─čday─▒n ├Âncekinden daha fazla gluten i├žerdi─čine dair kan─▒t bulunamad─▒.

Bir├žok insanda gluten intolerans─▒ g├Âr├╝l├╝yor

Ger├žekte bu say─▒ ├žok azd─▒r. D├╝nya n├╝fusunun y├╝zde biri ├ž├Âlyak hastal─▒─č─▒na sahiptir. Bu hastal─▒k ince ba─č─▒rsa─č─▒ etkiliyor ve hastal─▒k nedeniyle ki┼čiler gluten t├╝kettiklerinde hastalar di─čer besinlerin emilimini ├Ânl├╝yor. Mide-ba─č─▒rsak sorunlar─▒, kronik yorgunluk ve kans─▒zl─▒k gibi bir├žok yan etkisi vard─▒r.

Glutenden uzak durmak i├žin ├Âzel g─▒dalar sat─▒n almal─▒s─▒n─▒z

├ç├Âlyak hastal─▒─č─▒ ya da ├ž├Âlyaka ba─čl─▒ olmayan gluten hassasiyeti nedeniyle glutenden uzak durman─▒z gerekebilir. Bu durumda ki┼čiler glutensiz g─▒dalara y├Âneliyor. Fakat bu yiyecekler gluten i├žerenlerden ├žok daha pahal─▒. ├ľrne─čin, glutensiz ├žikolatal─▒ kurabiye sat─▒n almak i├žin s─▒radan kurabiyenin 5 kat─▒ para ├Âd├╝yorsunuz. Fakat bu pahal─▒ yiyecekleri almak zorunda de─čilsiniz. Meyve, sebze, et, k├╝mes hayvanlar─▒, bal─▒k, kuruyemi┼č, s├╝t ve bir├žok peynir, yo─čurt, baharatlar, ya─č, margarin, tereya─č─▒, pirin├ž, belirli tah─▒llar gibi yiyeceklerde gluten bulunmuyor.

Glutensiz beslenme her zaman daha besleyicidir

Bu durum ├ž├Âlyak hastalar─▒ i├žin kesinlikle do─črudur. Fakat di─čer bir├žok insan i├žin glutenden uzak durmak dikkat edilmezse yetersiz beslenmeye neden olur. Bu─čday ekme─či gibi geleneksel yiyecekler genellikle demir, kalsiyum, tiamin, riboflavin ve folat ile zenginle┼čtirilir. Bu tah─▒l ├╝r├╝nlerinden uzak durursan─▒z yeterince besin alamazs─▒n─▒z ve ba─č─▒rsaklar─▒n─▒zdaki faydal─▒ bakteriler azal─▒r. Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminiz ├╝zerinde olumsuz etki olu┼čturur.

Gluteni engellemek kilo vermenize yard─▒m eder

Glutensiz yiyeceklerle beslenen baz─▒ insanlar ba┼člarda kilo kaybeder. Ancak bunun nedeni gluteni kesmek de─čildir. Kilo verenler kalorisi ve ya─č─▒ bol i┼členmi┼č yiyecekleri b─▒rakt─▒klar─▒ ve daha fazla meyve, sebze, bakliyat ve ya─čs─▒z et t├╝kettikleri i├žin kilo veriyor. ├ç├Âlyak hastalar─▒n─▒n zay─▒f olmas─▒n─▒n nedeni yiyeceklerdeki besinleri absorbe edememeleridir.

Glutensiz hayat sindirimi iyile┼čtirir

2014 y─▒l─▒nda Florida ├ťniversitesiÔÇÖnde yap─▒lan ara┼čt─▒rmada, kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n y├╝zde 35ÔÇÖinin glutenden ka├ž─▒narak sindirim sistemlerinin iyile┼čti─čine inand─▒klar─▒ belirlendi. ├ç├Âlyak hastalar─▒ i├žin bu durum do─čru olabilir. Ancak beslenmenizden gluteni ├ž─▒kar─▒nca sindirim sistemine iyi geldi─čine dair bilimsel kan─▒t yok.

Glutenden ka├ž─▒nmak size daha fazla enerji verir

Glutensiz beslenmenin daha fazla enerji sa─člad─▒─č─▒na dair bir ara┼čt─▒rma yok. Baz─▒ insanlar ┼čekerli, ya─čl─▒ ve kalorili yiyecekleri kesip meyve ve sebzeyi art─▒r─▒nca enerjilerinin artt─▒─č─▒ g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Ara┼čt─▒rmalara g├Âre, bir ki┼či sa─čl─▒kl─▒ ve dengeli beslenirse gluten yesin ya da yemesin daha fazla enerjiye sahip olur.

Gluten kansere yol a├žar

Baz─▒ internet siteleri glutenin kansere neden oldu─čunu iddia ediyor. Glutensiz beslenmeyi takip etmeyen ├ž├Âlyak hastalar─▒nda ba─č─▒rsak lenfomas─▒, ince ba─č─▒rsak kanseri ile karaci─čer, g─▒rtlak ve yutak kanseri gibi baz─▒ kanserlerin geli┼čme riski artar. Tam tah─▒llardaki antioksidan ve lifler kansere kar┼č─▒ sizi korur.

Glutensiz sabun kullan─▒n

┼×irketler patates cipsinden krakere, ├žorbadan ekme─če ve kozmetikler gibi glutensiz ├╝r├╝n ├že┼čidi art─▒r─▒yor. Pazarlama ara┼čt─▒rma ┼čirketine g├Âre, 2014 y─▒l─▒nda bu ├╝r├╝nlerin sat─▒┼č─▒ 8.8 milyona dayand─▒. Baz─▒ hastalarda glutene dokunmak gibe ka┼č─▒nt─▒l─▒ k─▒zar─▒kl─▒k ve ┼či┼čli─če yol a├ž─▒yor. Ancak ├ž├Âlyak hastalar─▒ gluten i├žeren cilt bak─▒m ├╝r├╝nleriyle kozmetikler kullanabiliyor.

T├╝m├╝yle glutensiz bir hayat m├╝mk├╝n

Y├╝zde 100 glutensiz beslenme teorik olarak m├╝mk├╝n olabilir. Fakat ger├žekte bu m├╝mk├╝n de─čil. ├ťzerinde glutensiz yazan ├╝r├╝nlerde bile ├žok az miktarda gluten bulunuyor. En son yap─▒lan ara┼čt─▒rmada, baz─▒ glutensiz yiyeceklerde az miktarda malt, malt ├Âz├╝ ya da malt ┼čurubu kulland─▒klar─▒ a├ž─▒kland─▒. Malt i├žinde gluten bulunan arpadan ├╝retiliyor. (Vasfiye ├ľzcanbaz)