Grip ve grip aşısı hakkındaki yanlış kanılar

437

Havaların serinlemeye başlamasıyla her yıl milyonlarca insan grip olarak bilinen mevsimsel influenzaya yakalanıyor. Hastaneye bile yatmanızı gerektirecek kadar ciddi ve önemli olan bu hastalık ve aşısı hakkında maalesef birçok şeyi yanlış biliyoruz.

Burun, boğaz ve akciğerlerinizi de kapsayan solunum sisteminizi etkileyen bulaşıcı bir viral enfeksiyon olan grip nedeniyle çok sayıda kişi hastaneye yatabiliyor. HowStuffWorks isimli internet sitesinde yer alan habere göre, her yıl Amerika’da 200 binden fazla insan grip nedeniyle hastalanıyor ve hastaneye yatmak zorunda kalabiliyor. Hatta salgın dönemlerinde 50 bine yakın insan hayatını kaybedebiliyor.

Ayrıca gribin faturası 10 milyon dolardan daha fazla tutuyor. Halen bazıları grip aşısının güvenilir olmadığı konusunda endişe duyup aşı yaptırmıyor ve bu nedenle grip hastalığı ölümlere bile yol açabiliyor. İşte grip hakkındaki yanlış kanılar:

Çocuklar grip aşısı nedeniyle otizm olabilir

İnternette biraz dolaştığınızda aşılar ile otizm gibi bozukluklar arasındaki bağ ile ilgili olarak birçok bilgiyle karşılaşırsınız. Bu da birçok hatırı sayılır kaynakta görünen şüphelerden biridir. Daha önce yapılan araştırmalarda otizmle bazı aşılar arasında bir bağ olduğu belirtilmişti, ancak sonradan yapılan araştırmalarda aşılarla otizm arasındaki bağ olmadığı açıklandı.

Grip kötü bir soğuk algınlığından farklı bir şey değil

Gribin belirtileri (ateş, öksürük, boğaz ağrısı, kas ağrısı, baş ağrısı ve aşırı yorgunluk) takatinizi keserken, birçok insan birkaç gün ile 2 hafta içinde iyileşir. Ciddi vakalarda gribe yakalananlarda ciddi dehidrasyon ve vücutta mikroplanma da görülür. Gerçek risk grip virüsünün doğrudan etkilerinden olmayabilir, vücudu zayıflatan grip kişiyi ölümcül olabilen diğer hastalıklara karşı da savunmasız hale getirir. Mevsimsel griple ilgili oluşan ölümlerin çoğu kişi gribe yakalandıktan birkaç hafta sonra oluşur. Bu kişilerde bakteriyal pnömoni gibi ikinci bir bakteriyal enfeksiyon gelişir. Diğer vakalarda grip kongestif kalp yetmezliği veya kronik pulmoner kalp hastalığı mevcut kronik hastalığı kötüleştirir. Astım hastaları için grip ölümcül risk taşıyor. Soğuk algınlığı ise daha hafiftir.

Grip aşısı gerçekten işe yaramıyor

Grip aşısının her zaman işe yaramadığı doğrudur. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’ne göre, aşı hastalığa yakalanmayı yüzde 60 oranında önlüyor. Bu durum yaşınıza ve sağlık durumunuza göre değişebiliyor; genç ve sağlıklı insanlarda daha iyi sonuçlar alınıyor. Diğer bir faktör ise bu yılki aşının grip ırkıyla uyumlu olmasıdır. Çünkü grip virüsü her mevsim aynı kalmıyor ve başka grip ırkları ortaya çıkıyor. Bu nedenle de her yıl grip aşısının içeriği değişiyor.

Grip aşısı sizi grip yapabilir

Birçok insan ölümcül olan gripten değil sizi buna karşı koruyacak olan aşıdan korkuyor. 2012 yılında yapılan bir araştırmada, Amerikalılar’ın yüzde 35’inin aşı olmanın kendilerini grip yaptığına inandıklarını ortaya çıkardı. Enjeksiyonla yapılan grip aşısı aktif değildir. Bazen çocuklara yapılan burun spreyi şeklindeki grip aşısı etkisi zayıflatılmış canlı bir virüs içeriyor. Fakat bu aşının içindeki mikrop soğuğa uyumludur. Sadece burnun içindeki daha soğuk ortamda enfeksiyona yol açabilir. Grip aşısının bazen yan etkileri olabilir. Enjeksiyon bölgesinde kızarıklık veya şişme, baş ağrısı, hafif ateş bunlardan bazılarıdır. Bazı insanlar bazı tıbbi durumları nedeniyle doktora danışmadan aşı olmamalı.

Mide gribi bir tür influenzadır

Bazı insanların uzun yıllar kendilerini çok kötü hissettiklerini ve kusmayı engelleyemediklerini duymuşsunuzdur. Çünkü bu insanların problemi mide gribi denen mide hastalığıdır. Tıpla ilgilenmiyorsanız bu terimi influenza ile karıştırmanız kolaydır. Influenza akciğerleri ve nefes yollarını etkileyen solunum yolu hastalığıdır, midenizi etkilemez. Grip genellikle çocuklarda kusma, ishal gibi belirtilere yol açsa da bunlar gribin esas belirtileri değildir. Bunlar başka nedenlerden kaynaklanır. Mide gribine virüsler, bakteriyel enfeksiyonlar ve hatta parazitler neden olabiliyor.

Aralık’a kadar gribe olmazsanız, gripten kurtuldunuz demektir

Bu da doğru değil. Grip salgınlarının zamanını önceden tahmin etmek mümkün değil. Fakat verilere göre, 1982-83 ve 2011-12 sezonları arasında hastalığın zirve yaptığı dönem Şubat ayıydı. Ayrıca Ocak ve Mart aylarında da grip hastalığı çok fazla görülüyor.

Aşıyı sezonun başında olursanız, etkisi azalacaktır

Bazı sağlık otoriteleri, grip mevsiminin Mart ayında da devam ettiği ve erken aşı olmanız halinde koruyuculuğun azalacağı konusunda endişeliler. Fakat, Wisconsin Üniversitesi Tıp ve Halk Sağlığı Okulu’nda görevli pediatristler bunun bu şekilde olmadığını açıkladılar. Aşının etkisinin Ekim ayından ilkbaharda grip mevsimi sonuna kadar devam edeceğini belirttiler. Bazı durumlarda, bu etki kişinin bağışıklığına bağlı olarak yıl boyunca devam edebiliyor. Henüz grip aşısı yaptırmadıysanız geç kalmış sayılmazsınız, aşınızı Kasım ayı içinde de yaptırabilirsiniz.

Aşıyı geçen yıl aşı yaptırdıysanız, bu yıl yaptırmanıza gerek yok

Bu düşünce yanlıştır. Önceki bölümde belirtildiği gibi, grip aşısı size aylarca ve hatta bir yıl boyunca bağışıklık sağlayabiliyor. Fakat sonsuza kadar sizi korumuyor. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’ne göre, farklı grip mevsimleri, farklı aşı türleri ve farklı virüs ırkları üzerinde yapılan sayısız araştırma, vücudun bağışıklığının zamanla azaldığını gösteriyor. Ayrıca grip virüsleri de her yıl değişiyor. Bu nedenle kendinizi yeni grip türlerine karşı korumak için her yıl aşı yaptırmalısınız.

Antibiyotikler griple savaşmaya yardım ediyor

Kesinlikle gribin tedavisinde antibiyotiğin yeri yoktur. Utah Üniversitesi’nde görevli doktorlar, antibiyotiklerin sadece bakterilere karşı işe yaradığını, gribe de yol açanlar dahil olmak üzere virüsler üzerinde herhangi bir etkilerinin olmadığını açıkladılar. Bir hastaya sahte ilaç veya antibiyotik verirseniz ikisinin de aynı hızda iyileştiğini görürsünüz. Antibiyotiğin aşırı ve gereksiz kullanımı burnunuzdaki ve boğazınızdaki bakterilerin ilaca karşı dirençli hale gelmesine yol açar. Böylece antibiyotik gerektiren bir hastalığınız olduğunda antibiyotikler işe yaramaz. Ayrıca antibiyotiklerin kızarıklık, ishal, kaşıntı, kusma gibi istenmeyen yan etkileri olabiliyor. (Vasfiye Özcanbaz)