Hepsinin kanı farklı renkte

480

Herkes kanın kırmızı olduğunu düşünür. Tahta kurtlarından kaplan köpek balıklarına kadar çoğu omurgalı hayvanın damarlarında koyu kırmızı kan dolaşır. Ancak bazı hayvanlarda kanın rengi mavi, yeşil ve hatta şeffaf olabilir.

Vücudumuzda dolaşan kan kırmızı olsa da omurgasızlar, sürüngenler veya balıklar gibi bazı hayvan türlerinde kanın rengi mavi, yeşil ya da şeffaf olabiliyor.  HowStuffWorks isimli internet sitesinde yer alan habere göre, insan vücudunda dolaşan kan, üç tür hücre içerir. Beyaz kan hücreleri (lökositler) virüslerle, zararlı bakterilerle ve diğer patojenlerle savaşmamıza yardımcı olur. Sonra kanımızın pıhtılaşmasına izin veren trombositlerimiz var.

Son olarak da kırmızı kan hücreleri. Bunların asıl amacı, etrafta oksijen taşımaktır, ancak gazın solunabileceği ciğerlere karbondioksit de verirler. Kanımızın içinde bulunan ve oksijeni hücremize ulaştırdıktan sonra özel bir molekül bırakan ‘hemoglobin’ molekülü vardır. Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerini çevreler ve oksijenle karışarak kan rengini verir. Kanın kırmızı renk tonu, kısaca kanımızın oksijen dağıtımına yardımcı olan protein olan hemoglobin tarafından üretilir.

İşte kan rengi farklı olan hayvanlar:

Yeni Gine kum kertenkelesi

Sürüngenleri inceleyen Herpetologlar, küçük tropik sürüngenlerin bir grubunun neden yeşil kana ihtiyaç duyduklarını tespit edemediler. Yeni Gine’de yaşayan kireç yeşili kanlı birçok kertenkele türünün dilleri, kasları ve kemikleri yeşilin çeşitli tonlarındadır.

İnsanlar gibi, sürüngenlerin de hemoglobin bakımından zengin kırmızı kan hücreleri vardır. Fakat bu hücreler bir süre sonra parçalanır ve yeşil pigmentli atık ürün olan biliverdin ortaya çıkar. Omurgalıların çoğu, zararlı olduğu için bu maddeleri dolaşım sistemlerinden süzer. Ancak kertenkelelerin damarlarında bir insanı öldürecek düzeyde biliverdin var. Dahası, pigment o kadar yoğundur ki, hemoglobini geçersiz kılar ve kanlarını yeşil gösterir.

Timsah Buz Balıkları

Uzun, dişlek ağızlarından dolayı bu adı alan timsah buz balığı, Antarktika çevresindeki okyanus sularında yaşar. Denizin 1,9 santigrat derece kadar soğuk kısımlarında yaşayan bu balıkların kanının rengi kırmızı değildir.  Soğuk sularda yaşayan balıklar, ılık su muadillerine göre oranla daha az kırmızı kan hücresine sahiptir. Ancak bu balıklarda hiç kırmızı kan hücresi yoktur.

Soğuk suda kullanılabilir oksijen miktarı ılık suya göre daha fazladır. Timsah buz balığı bu oksijenin bir kısmını doğrudan okyanustan emer ve kan akışlarına gönderir. Kanın kendisi renksiz bir sıvıdır, balığın kanının rengi de şeffaftır.

Ahtapot

Hemoglobin, neredeyse tüm omurgalı hayvanların dolaşım sistemlerinde önemli bir bileşendir. Fakat birçoğu da hemosiyanin isimli alternatif bir protein kullanır. Her ikisi de oksijene bağlanma ve bunları taşıma kapasitesine sahiptir. Ancak hemoglobin demir atomları içerirken, hemosiyanin bakır içerir. Bu nedenle hemosiyanin bakımından zengin kan oksijenlendiğinde, bakır onu maviye dönüştürür. Örümcek, ahtapot ve akreplerin kanı mavidir.

At Nalı Yengeci

İnsanlık at nalı yengeçlerine çok şey borçludur. Bu deniz omurgasızları kanları sayesinde tıbbi hastalıklara karşı mücadelede en iyi yardımcılarımız oldu. Bu hayvanlar, gerçek yengeç değildir. Örümceklere çok daha yakınlar ve aynı örümcekler gibi, at nalı yengeçlerinde de hemosiyaninle dolu mavi kan var.

Dallı bacaklılar ya da Brachiopoda

Fosil meraklıları bu hayvanlar hakkında her şeyi biliyor. Bunlar yüzeysel olarak istiridyelere benzeyen okyanuslarda yaşayan hayvanlardır. Dallı bacaklılar oksijenin taşınmasında hemoglobin ya da hemosiyanine güvenmez, bu görevi hemerythrin isimli bir başka proteine ​​bırakır. Hemoglobin gibi, farklı bir düzende olmasına rağmen demir atomları içerir. Hemerythrin, oksijensiz kanın renksiz veya soluk sarı görünmesini sağlar. Ancak, kan oksijen almaya başladığında, morlu pembeli bir renk tonuna dönüşür. (Vasfiye Özcanbaz)

Sitemizdeki deneyimlerinizi kişiselleştirmek ve geliştirmek için çerezleri kullanıyoruz. Çerezler, Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Düzenlemesi ("GDPR") uyarınca uyulması gereken kurallar çerçevesinde belirlenmiştir. Kabul Et