Kategoriler
Soru-Cevap

Kot pantolonlardaki k├╝├ž├╝k cep neden var?

Y├╝zlerce y─▒ld─▒r pop├╝ler olan kot pantolonlar─▒nda bulunan k├╝├ž├╝k ceplerin ├žakmak ya da bozuk paralar i├žin yap─▒ld─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝ld├╝. Ancak i┼čin asl─▒ ├žok farkl─▒.

Bug├╝ne kadar kotunuzdaki k├╝├ž├╝k be┼činci cebin neden orada oldu─čunu merak etmi┼č olabilirsiniz. Bu cepler ┼ču an ihtiyac─▒n─▒z olan hi├žbir ┼čeyin s─▒─čmayaca─č─▒ kadar k├╝├ž├╝k oldu─ču i├žin muhtemelen bu cebi kullanmam─▒┼čs─▒n─▒zd─▒r. G├╝n├╝m├╝zde bu k├╝├ž├╝k cep hi├žbir amaca hizmet etmiyor, ama 1800’lerin sonlar─▒nda cepler s─▒k kullan─▒l─▒yordu.

Yakla┼č─▒k 200 y─▒l ├Ânce bu k├╝├ž├╝k cepler, asl─▒nda erkeklerin cep saatlerini g├╝venle saklayabilecekleri bir saat cebi olarak kullan─▒l─▒yordu. LeviÔÇÖs blogunda 1879’da piyasaya ├ž─▒kan ilk kot pantolonun iki arkada ve ├Ânde 2 saat cebi olmak ├╝zere 4 cebi bulundu─čunu a├ž─▒klam─▒┼čt─▒.┬á(Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Soru-Cevap

K├Âpek bal─▒klar─▒ kan─▒n kokusunu ger├žekten al─▒r m─▒?

Bug├╝ne kadar ├žekilen t├╝m filmlerde k├Âpek bal─▒klar─▒n─▒n kan kokusunu kilometrelerce ├Âteden ald─▒─č─▒n─▒ izledik. Peki bu do─čru mu yoksa k├Âpekbal─▒klar─▒ hep yanl─▒┼č m─▒ anla┼č─▒ld─▒?

K├Âpek bal─▒klar─▒ ile ilgili yap─▒lan filmlerde, parma─č─▒n─▒zdan akan kan kokusunun tuzlu suya kar─▒┼čmas─▒n─▒n ard─▒ndan saniyeler sonra k├Âpek bal─▒─č─▒ harekete ge├žer ve sizi bulur. Ancak ger├žek hayatta hassas h├╝crelere ve geni┼č bir burun so─čan─▒na sahip k├Âpek bal─▒klar─▒, suda az miktardaki kan─▒ tespit edebilse bu durum do─ča├╝st├╝ bir seviyeye ula┼čm─▒yor. ReaderÔÇÖs DigestÔÇÖta yer alan habere g├Âre, bug├╝ne kadar k├Âpek bal─▒klar─▒ yanl─▒┼č tan─▒nd─▒.┬á─░nsan faaliyetleri nedeniyle bir├žok k├Âpekbal─▒─č─▒ t├╝r├╝n├╝n tehlike alt─▒nda oldu─ču bug├╝nlerde, ger├žekleri ├žok ge├ž olmadan anlamal─▒y─▒z.

K├Âpek bal─▒klar─▒ insanlar i├žin ne anlama geliyor?

Filmlerde koklama kabiliyetlerinin boyutu genellikle abart─▒l─▒ olsa da, k├Âpek bal─▒klar─▒ okyanusta kan kokusunu alabilir. Deniz biyolo─ču ve Okyanus Koruma Derne─či Ba┼čkan─▒ Maddalena Bearzi, ├žo─ču k├Âpek bal─▒─č─▒n─▒n ├Âl├╝ ya da yaral─▒ avlar─▒ tespit etmede kulland─▒klar─▒ keskin koku alma duyusuna sahip oldu─čunu s├Âyledi. K├Âpek bal─▒klar─▒n─▒n burun k─▒sm─▒n─▒n alt taraf─▒nda yer alan ├Âzel ve hassas h├╝creler, yaln─▒zca koklamak i├žin kullan─▒l─▒r. Bu hassas h├╝creler ve geni┼č burun so─čan─▒ sayesinde, k├Âpek bal─▒klar─▒ suda bulunan k├╝├ž├╝k miktarlardaki spesifik kimyasallar─▒ bile tespit edebiliyorlar. Ancak bu k├Âpek bal─▒klar─▒n─▒n okyanusun her yerindeki kan─▒ koklayabildikleri anlam─▒na gelmiyor.┬á

Kan─▒n kokusunu ne kadar uzaktan al─▒r?

├ço─ču insan izledikleri k├Âpek bal─▒─č─▒ filmleri nedeniyle k├Âpek bal─▒klar─▒n─▒n okyanusta yakla┼č─▒k 1 kilometre uzaktaki bir damla kan kokusunu bile alabilece─čine inan─▒r. Ancak ger├žekte, k├Âpek bal─▒klar─▒yla ilgili b├╝y├╝leyici ve g├╝ven verici ger├žeklerden biri, okyanus ├╝zerinde kan─▒ koklayamamas─▒d─▒r. T├╝m k├Âpek bal─▒─č─▒ t├╝rleri farkl─▒ olsa da, baz─▒lar─▒ kimyasallara ba─čl─▒ olarak y├╝zme havuzundaki sadece bir damla kan─▒ koklayabiliyor. Yani okyanusa s─▒zan bir damla kan─▒ koklamas─▒ i├žin bal─▒─č─▒n yak─▒n bir mesafede olmas─▒ gerekir. K├Âpek bal─▒klar─▒ kan─▒n kokusunu ├žok uzaklardan alamasa da kokuyla temas ettikten sonra kan─▒n kayna─č─▒n─▒ bulmada ├žok iyiler.┬á

─░nsan kan─▒n─▒n kokusunu bulur mu?

D├╝nyada y├╝zlerce k├Âpek bal─▒─č─▒ t├╝r├╝ olsa da sadece bir avu├ž k├Âpek bal─▒─č─▒ insanlar i├žin tehlikeli olarak kabul edilmi┼čtir. Ayr─▒ca, bizim de─čil k├Âpek bal─▒klar─▒n─▒n insanlardan daha fazla korkmas─▒ gerekir. ┼×a┼č─▒rt─▒c─▒ bir ┼čekilde, insanlar k├Âpek bal─▒klar─▒ i├žin daha ├Âl├╝mc├╝l bir t├╝rd├╝r. K├Âpek bal─▒klar─▒ her y─▒l 20ÔÇÖden az insan ├Âld├╝r├╝rken, insanlar ise avlanma faaliyetleriyle yakla┼č─▒k 20 ila 100 milyon k├Âpek bal─▒─č─▒ ├Âld├╝rmektedir.┬á(Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Soru-Cevap

Çay mı kahve mi hangisi daha faydalı?

Her ikisinin de ayr─▒ ayr─▒ sad─▒k ba─č─▒ml─▒lar─▒ olsa da, bug├╝ne kadar hangisinin sa─čl─▒─č─▒n─▒z i├žin daha yararl─▒ oldu─ču tart─▒┼č─▒l─▒p durdu. Hangisinin daha yararl─▒ oldu─čunu haberimizin devam─▒ndan ├Â─črenebilirsiniz.

Hem kahve hem de ├žay, i├žerdikleri sa─čl─▒kl─▒ maddeler sayesinde sa─čl─▒─č─▒n─▒z i├žin yararl─▒d─▒r, ancak aralar─▒ndaki dinamik etkile┼čim sizin i├žin en b├╝y├╝k yarar─▒ olu┼čturabilir. Reader’s Digest’ta yer alan habere g├Âre, ├žay─▒n ve kahvenin ayr─▒ ayr─▒ faydalar─▒n─▒ ├Â─črenerek hangisinin daha yararl─▒ oldu─čunu bulacaks─▒n─▒z.

Kahvenin faydalar─▒ neler?

Kahvenin Parkinson hastal─▒─č─▒ ve tip 2 diyabet riskinin azalmas─▒yla iligili oldu─čunu s├Âyleyen Miami’de ya┼čayan Beslenme M├╝d├╝r├╝ Kimberly Gomer,┬á ayn─▒ zamanda kahvenin rahim ve melanom d─▒┼č─▒ndaki cilt kanseri gibi baz─▒ kanserlere yakalanma riskini azaltt─▒─č─▒nda dikkat ├žekti. D├╝nya ├žap─▒nda 500 binden fazla insan─▒n kat─▒ld─▒─č─▒ ara┼čt─▒rmaya g├Âre, kahve i├žmek ├že┼čitli nedenlerden dolay─▒ ├Âl├╝m riskini azalt─▒yor. Bu durum g├╝nde sekiz bardak i├žen insanlarda bile ge├žerli. Ancak kahvenizi ┼čeker veya kremayla doldurmay─▒n, aksi takdirde kahvenin t├╝m faydalar─▒ tamamen silebilirsiniz.

Çayın yararları neler?

─░ster kafeinli ister kafeinsiz olsun ├žay ve ye┼čil ├žay, kanser, kardiyovask├╝ler hastal─▒k, kemik erimesi, ve di┼č eti hastal─▒─č─▒n─▒ azaltmak gibi faydalar sunan besin maddeleri i├žerir. Bunlar, kan bas─▒nc─▒n─▒ d├╝┼č├╝rmeye, bunama ile fel├ž riskini azaltmaya ve ayn─▒ zamanda kilo vermeye yard─▒mc─▒ olan antioksidanlar ve polifenollerdir.

Bunlar─▒n yan─▒ s─▒ra, ara┼čt─▒rmalar, siyah ├žay i├ženlerin, belki de Epigallokate┼čin Gallat (EGCG) ad─▒ verilen bir bile┼čen sayesinde, v├╝cutlar─▒nda daha az iltihaba sahip oldu─čunu g├Âstermektedir. Enflamasyon (iltihap), artritten kalp hastal─▒─č─▒na kadar bir├žok t─▒bbi duruma ba─čl─▒d─▒r. Ayn─▒ zamanda EGCG, beyinde Alzheimer hastal─▒─č─▒na ba─čl─▒ plak olu┼čum riskini azaltabilir.

Peki hangisi daha sa─čl─▒kl─▒ ve faydal─▒?

├çay sadece bir neden dolay─▒ sa─čl─▒─č─▒n─▒z i├žin daha fazla yarara sahiptir: ├çok miktarda g├╝├žl├╝ antioksidanlar ve polifenoller. Bu maddeler kahvede de bulunmas─▒na ra─čmen ├žayda genellikle daha y├╝ksek konsantrasyonlarda bulunur.

Kahve ve ├žay─▒n yararlar─▒ oldu─čunu belirten Fonksiyonel t─▒p uzman─▒ Will Cole, t├╝m ├žaylar─▒n polifenol ve antioksidan i├žeri─či nedeniyle antibakteriyel, anti-enflamatuar ve anti-viral yarara sahip oldu─čunu ve ayr─▒ca farkl─▒ ├žay t├╝rlerinin kendi benzersiz yararlar─▒ bulundu─čunu da vurgulad─▒.

T├╝m bunlar─▒n yan─▒nda, kafeine kar┼č─▒ hassasiyetiniz varsa, ikisinden de uzak durman─▒z gerekebilir. Kahvenin i├žerisinde ├žaydan daha fazla kafein bulunur. Kahvede fincan ba┼č─▒na 92 ÔÇőÔÇőmiligram, ├žayda ise yakla┼č─▒k 50 miligram kafein mevcut.

Her ikisinin de faydas─▒n─▒ kazanmak i├žin d├╝zenli olarak t├╝ketmeniz daha iyi. Ara┼čt─▒rmalar, her g├╝n kahve ve ├žay─▒ bir arada i├ženlerin, yaln─▒zca kahve i├ženlere g├Âre daha d├╝┼č├╝k ├Âl├╝m riskine sahip oldu─čunu g├Âsterir. Se├žim sizinÔÇŽ (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Soru-Cevap

Televizyonu yak─▒ndan izlemek ger├žekten g├Âzleriniz i├žin zararl─▒ m─▒?

Bug├╝ne kadar annemiz ya da babam─▒z televizyon ├Ân├╝nden uzakla┼čmam─▒z konusunda bizi s├╝rekli uyarm─▒┼čt─▒r. B├╝y├╝klerimiz s├Âyl├╝yorsa bunun iyi bir nedeni olabilir. Uzun s├╝re yak─▒ndan televizyon izlemek ger├žekten g├Âzlerimize zarar verir mi?

Televizyon izlerken ekranda s├╝rekli yan─▒p s├Ânen ─▒┼č─▒klara, de─či┼čen g├Âr├╝nt├╝lere ve parlak renklere yak─▒n mesafeden bakmak zararl─▒ g├Âr├╝nebilir. Ailemiz bunu nedeni konusunda emin olmasalar da, televizyondan uzakla┼čmam─▒z i├žin s├╝rekli bizi uyar─▒rlar. HowStuffWorks isimli internet sitesinde yer alan habere g├Âre, bu uyar─▒n─▒n baz─▒ tarihsel temelleri var. 60’l─▒ y─▒llar─▒n sonuna kadar televizyonlar az miktarda radyasyon yay─▒yorlard─▒. Bu radyasyon ├Âl├ž├╝lebiliyordu, ancak zararl─▒ de─čildi. G├╝n i├žerisinde saatlerce do─črudan televizyonun ├Ân├╝nde otursan─▒z da X-ray ─▒┼č─▒n─▒n─▒n yayd─▒─č─▒ ┬áradyasyon dozunu alamazd─▒n─▒z.

Yine de, anne-babalar─▒n televizyonun yak─▒n─▒nda oturan ├žocuklar i├žin huzursuz hissetmi┼č olmalar─▒ anla┼č─▒labilir bir durumdur. ├ľrne─čin, 1967’de General Electric ├╝retti─či 90.000 televizyonu geri ├ža─č─▒rd─▒. ├ç├╝nk├╝ bir fabrika hatas─▒ndan dolay─▒ televizyonlar normal radyasyon miktar─▒n─▒n 10 ila 10.000 kat─▒n─▒ ├╝retmi┼čti. Ku┼čkusuz bu durum televizyon izlerken uzakta ve koltukta arkan─▒za yaslanarak izlemeye devam etmeniz gerekti─činin kan─▒t─▒.

G├╝n├╝m├╝z televizyonlar─▒ radyasyon yay─▒yor mu?

Bug├╝n kulland─▒─č─▒m─▒z LCD ve plazma televizyonlar, kesinlikle radyasyon yaym─▒yor. Fakat televizyona ├žok yak─▒n oturmak ├žocu─čunuzun g├Âzlerini yorar ve ba┼č a─čr─▒s─▒na neden olabilir. Ayr─▒ca karanl─▒k bir odada televizyon izlerken g├Âzlerimizin daha fazla ├žal─▒┼čmas─▒ gerekir, bu nedenle ├Âzellikle ├žocuklar televizyon izlerken odan─▒n ─▒┼č─▒klar─▒n─▒ a├ž─▒k tutmal─▒s─▒n─▒z. Bunun yan─▒nda televizyon izlerken oturmak gerekir. Baz─▒ ├žocuklar yerde yatarak televizyon izlemeyi sevse de bu a├ž─▒ ├žocu─čun boynunu ve g├Âzlerini zorlar ve ba┼č a─čr─▒s─▒na yol a├žabilir. ┬áDikkat edilmesi gereken di─čer bir konu ise, ├žocu─čunuz d├╝zenli olarak televizyonu bir ad─▒m ├Ân├╝nden izliyorsa, mutlaka g├Âz doktoruna gitmelisiniz. Bu sorun g├Âzl├╝kle kolayca ├ž├Âz├╝lebilir. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Soru-Cevap

Ni├žin okullardaki kara tahtalar─▒n rengi ye┼čil?

S─▒radan bir s─▒n─▒f hayal edin: Bir ├Â─čretmen masas─▒nda oturmu┼č kara tahtada yaz─▒ yazan ├Â─črencisini izliyor. ┼×imdi kendi s─▒n─▒f─▒n─▒z─▒ d├╝┼č├╝n├╝n muhtemelen, kara tahtan─▒z art─▒k ye┼čil ya da beyaz. Peki kara tahta ad─▒ nereden gelmi┼č ve ni├žin art─▒k okuldaki tahtalar ye┼čil ya da beyaz?

Kara tahtalar─▒n orijinali siyaht─▒. Concordia ├ťniversitesi’ne g├Âre, duvar b├╝y├╝kl├╝─č├╝nde kara tahtalar ├╝retilmeden ├Ânce, 18. y├╝zy─▒l─▒n sonlar─▒nda ├Â─črenciler kayrak ya da boyal─▒ ah┼čaptan yap─▒lm─▒┼č kendi mini tahtalar─▒n─▒ kulland─▒lar. Bu ilk tahtalar asl─▒nda siyaht─▒ ve daha b├╝y├╝kleri i├žin bir yol g├Âsterici oldular.

Reader’s Digest’ta yer alan habere g├Âre, 1800 y─▒l─▒nda James Pillans adl─▒ bir m├╝d├╝r├╝n ├Â─črencilerinden harita ├žizmesini istedi─činde b├╝y├╝k, duvar b├╝y├╝kl├╝─č├╝nde kara tahtalar ortaya ├ž─▒kt─▒. ├ľ─črenciler, k├╝├ž├╝k panolar─▒nda ├Â─čretmenlerinin istedi─či haritalar─▒ s─▒─čd─▒ramay─▒nca,┬á m├╝d├╝r Pillans, b├╝y├╝k ve tek bir tahta olu┼čturmak i├žin k├╝├ž├╝kleri bir araya getirerek sorunu ├ž├Âzd├╝.

Bu tarihten sonra, ├Â─čretmenlerin b├╝t├╝n s─▒n─▒fa ├že┼čitli kavramlar─▒ ayn─▒ anda g├Âsterebildi─či i├žin b├╝y├╝k tahta fikri h─▒zla yay─▒ld─▒. 1815ÔÇÖe kadar, b├╝y├╝k yaz─▒ alanlar─▒ kendi ad─▒ olan ÔÇťkara tahtaÔÇŁ y─▒ kazanacak kadar yayg─▒nla┼čt─▒. ├ťreticiler bunun ne kadar ├Ânemli olduklar─▒n─▒ g├Ârd├╝ ve 1840 y─▒l─▒nda Amerikan ve Avrupa okullar─▒na dev yaz─▒ tahtas─▒ par├žalar─▒ sevk edildi.

Kara tahtan─▒n rengi ye┼čile d├Ând├╝

Kara tahtalar─▒n rengi 1960’larda, ┼čirketlerin geleneksel koyu renkli tahta yerine ye┼čil porselen esasl─▒ emaye kaplamal─▒ ├želik plakalar satmas─▒yla de─či┼čti. Yeni malzeme, ilk kara tahtalardan daha hafif ve daha az k─▒r─▒lgand─▒, bu nedenle gemi ta┼č─▒mas─▒ daha ucuz ve yolculukta sa─člam kalma olas─▒l─▒─č─▒ daha y├╝ksekti. ├ľ─čretmenler de ┼čikayet├ži de─čildi. Sonu├žta, yeni ÔÇťye┼čil tahtalarÔÇŁ tebe┼čir tozunun tamamen silinmesini de kolayla┼čt─▒rd─▒. Ayr─▒ca, emaye daha az parlakt─▒ ve ye┼čil renge bakmak g├Âz├╝ az yoruyordu.

─░nsanlar hala kara tahta dese de, okullar─▒n ├žo─čunda art─▒k beyaz tahta kullan─▒yor ve hatta ak─▒ll─▒ tahtalara ge├ži┼č yap─▒ld─▒. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Soru-Cevap

Sabahlar─▒ uyan─▒nca neden gerinmek isteriz?

Bug├╝ne kadar cevab─▒n─▒ bilmedi─činiz bir├žok soru kafan─▒zda dola┼č─▒p durmu┼čtur. Sabahlar─▒ uyand─▒─č─▒n─▒zda neden gerinmek istedi─činizi; elektrik kesilince yakt─▒─č─▒n─▒z mumun ya da do─čum g├╝n├╝ pastas─▒ndaki mumlar─▒n s├Ân├╝nce neden koktu─čunu hi├ž d├╝┼č├╝nd├╝n├╝z m├╝?
─░nsan ├ževresinde meydana gelen ya da ya┼čay─▒p deneyimledi─či┬áolaylar─▒ merak eder.┬á Sabahlar─▒ uyan─▒nca┬á kendimize gelmek i├žin neden gerinmek istedi─čimiz ya da mum s├Ân├╝nce ortaya ├ž─▒kan kokunun nereden geldi─či bu sorulardan sadece ikisi. BBC Focus dergisinde yer alan habere g├Âre, i┼čte merak etti─činiz ama cevab─▒n─▒ bulamad─▒─č─▒n─▒z sorular:

Uyan─▒nca neden gerinirsiniz?

Uyudu─čunuz zaman, kaslar─▒n─▒z kuvvetini kaybeder ve s─▒v─▒lar s─▒rt─▒n─▒za do─čru birikir. Gerinmek s─▒v─▒lar─▒n nazik├že normal pozisyonuna d├Ânmesine yard─▒m eder. Ayn─▒ zamanda, kaslar─▒n─▒z sinir impulslar─▒n─▒ engelleyerek kendilerini a┼č─▒r─▒ uzamadan korur. Zamanla bu g├╝venlik mekanizmas─▒ artarak k─▒s─▒tlay─▒c─▒ olmaya ba┼člar. Gerinmek k─▒saca kaslar─▒n─▒z─▒n normal s─▒n─▒rlar─▒n d─▒┼č─▒na ├ž─▒kmas─▒n─▒ sa─člar. Gerinmek, normal hareket miktar─▒n─▒ belirleyen geri besleme mekanizmas─▒n─▒ yeniden ayarlar.

Mumlar s├Ân├╝nce neden kokar?

Mumun hidrokarbon zinciri par├žaland─▒─č─▒nda ortaya ├ž─▒kan duman yanmam─▒┼č karbon par├žac─▒klar─▒d─▒r. Mumlar yanarken karbonun ├žo─ču karbondioksite d├Ân├╝┼č├╝r, fakat biraz─▒ ka├žabilir. Mum ate┼činin ├╝zerine tabak tutarsan─▒z, is lekesi ┼čeklinde karbon birikti─čini g├Âreceksiniz. Ate┼č s├Ând├╝─č├╝nde, k─▒zarm─▒┼č olan fitil balmumu molek├╝llerini par├žalayacak kadar s─▒cakl─▒─ča sahiptir. Ancak karbonu yakmaya yetecek s─▒cakl─▒─ča sahip de─čildir. Bu nedenle fitil so─čuyana kadar duman─▒n kokusunu duyars─▒n─▒z. (Vasfiye ├ľzcanbaz)
Kategoriler
Soru-Cevap

Cevab─▒ merak edilen sorular: Beyaz sa├ž─▒n─▒z kopunca yeniden beyaz sa├ž m─▒ ├ž─▒kar?…

Bilim d├╝nyas─▒ meydana gelen olaylar─▒n nedenini ara┼čt─▒rmaktan hi├žbir zaman vazge├žmez. ├ç├╝nk├╝ insanlar─▒n merak duygusunu bast─▒rmas─▒ neredeyse imkans─▒zd─▒r. T─▒rnaklar─▒m─▒z nas─▒l uzar, ├ževresel etkenler uzamas─▒n─▒ h─▒zland─▒r─▒r m─▒ ya da beyazlayan bir sa├ž telinizi kopard─▒─č─▒n─▒zda yeni ├ž─▒kan sa├ž teli beyaz m─▒ olur?

T├╝m bu ve bunun gibi sorular─▒n cevab─▒n─▒ insano─člu hep merak etmi┼čtir. BBC Focus dergisinin uzmanlar─▒ da bu tarz sorular─▒ her ay cevapl─▒yor. ─░┼čte merak etti─činiz sorulardan ikisi:

Beyazlayan sa├ž─▒n─▒z─▒ kopar─▒nca tekrar beyaz sa├ž m─▒ ├ž─▒kar?

Evet ayn─▒s─▒ olur. Sa├ž rengi folik├╝l i├žindeki pigment h├╝crelerinden gelir ve yeni sa├ž teli ortaya ├ž─▒kt─▒k├ža sa├ž teline pigment eklenir. Ancak y─▒llar ge├žtik├že ve ya┼č─▒n─▒z ilerledik├že, folik├╝ller yava┼č yava┼č daha az pigment ├╝retir ve sonunda sa├žlar─▒ tamamen boyar. Beyaz bir sa├ž telini koparmak pigment h├╝crelerini canland─▒rmaz, bu y├╝zden o folik├╝lden ├ž─▒kan bir sonraki sa├ž da beyaz olur.

T─▒rnaklar─▒n─▒z ni├žin s─▒cak ├╝lkede daha h─▒zl─▒ uzar?

1941 y─▒l─▒nda, Amerikal─▒ doktor William Bennett Bean, kendi t─▒rnak geli┼čimini 35 y─▒l s├╝ren ara┼čt─▒rmayla takip etti. Bunun sonucunda iklim, mevsim ve co─črafi konumun b├╝y├╝me oran─▒n─▒ etkilemedi─či sonucuna ula┼čt─▒.

Bununla birlikte, di─čer ara┼čt─▒rmalar yaz aylar─▒nda b├╝y├╝mede hafif bir art─▒┼č tespit ettiler. Bunun nedeni olarak ise parmak u├žlar─▒ndaki kan ak─▒┼č─▒n─▒n artmas─▒ g├Âsterildi. Ancak tatildeyken ani bir de─či┼čiklik fark ederseniz, havuz ba┼č─▒nda dinlenirken t─▒rnaklar─▒n─▒z─▒n ├žok h─▒zl─▒ a┼č─▒nmamas─▒ndand─▒r. Ayr─▒ca ger├žek b├╝y├╝me oran─▒n─▒n ├žok fazla artmam─▒┼č oldu─čunu g├Âr├╝rs├╝n├╝z. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Soru-Cevap

Bal yiyerek ar─▒lar─▒n ├žo─čalmas─▒n─▒ destekliyor muyuz yoksa engelliyor muyuz?

Her insan ve ├Âzellikle ├žocuklar kahvalt─▒da k─▒zarm─▒┼č, s─▒cac─▒k ya─čl─▒ ekme─čin ├╝zerine bal s├╝r├╝p yeme─či sever. Ar─▒lar─▒n binbir zorlukla ├╝retti─či bal─▒┬áyiyerek ar─▒lar─▒n ├žo─čalmas─▒n─▒ destekliyor muyuz yoksa engelliyor muyuz?

D├╝nyan─▒n en zeki insan─▒ olarak bilinen ve kabul edilen Albert┬áEinsteinÔÇÖ─▒n da ar─▒lar ├╝zerinde ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ ve ÔÇśAr─▒lar yok olursa insanl─▒─č─▒n sadece 4 y─▒l ├Âmr├╝ kal─▒rÔÇÖ ├Âng├Âr├╝s├╝n├╝n ger├žek olup olmad─▒─č─▒ ara┼čt─▒r─▒lmaya devam ediyor.┬á Son y─▒llarda d├╝nya genelinde bilinmeyen bir nedenle milyonlarca ar─▒n─▒n aniden ├Âlmesi bilim d├╝nyas─▒nda ┼ča┼čk─▒nl─▒─ča ve pani─če neden oldu.

BBC Focus’ta yer alan habere g├Âre, bal yiyerek ar─▒lar─▒n ├žo─čalmas─▒n─▒ destekleyip desteklemedi─čimiz┬á sat─▒n ald─▒─č─▒n─▒z bal─▒n markas─▒na ba─čl─▒. ├ç├╝nk├╝ s├╝permarketlerin ├žo─ču bal─▒ ithal etmekte ve ├Âzellikle ├çin’deki deniza┼č─▒r─▒ tar─▒m y├Ântemleri bal ar─▒lar─▒n─▒n ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemini zay─▒flat─▒yor olabilir. K├╝├ž├╝k ├Âl├žekli ├╝reticiler ise kovanlar─▒n─▒n sa─čl─▒─č─▒n─▒ korumak i├žin ar─▒lar─▒n bak─▒m─▒na ve pop├╝lasyonuna ├žok dikkat eder. Bu nedenle yerel, kar─▒┼čt─▒r─▒lmam─▒┼č bal sat─▒n almak ├žok daha iyi.

Ancak ar─▒lara y├Ânelik as─▒l tehdit bal hasat─▒ de─čil habitat (ya┼čad─▒klar─▒ ortam─▒n) yok olmas─▒d─▒r. Bah├ženize yabani ├ži├žekler ekmek ve organik sebzeler sat─▒n almak (ar─▒lar─▒ zehirleyebilen b├Âcek ilac─▒ kullan─▒m─▒n─▒ azaltmak i├žin) ar─▒lar─▒n ├žo─čalmas─▒nda ve sa─čl─▒klar─▒n─▒n iyi olmas─▒nda ├žok daha b├╝y├╝k bir fark yarat─▒r. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Soru-Cevap

├ť┼č├╝y├╝nce t├╝ylerimiz neden diken diken olur? Kad─▒nlar ni├žin erkeklerden daha ├žok ├╝┼č├╝r?

Kimi zaman merak etti─čimiz ve cevab─▒n─▒ bilmedi─čimiz bir├žok soru olabiliyor. Havalar─▒n so─čudu─ču bu d├Ânemde d─▒┼čar─▒ya ├ž─▒kt─▒─č─▒m─▒zda t├╝ylerimizin birden diken diken oldu─čunu fark ederiz. Ya da ayn─▒ ortamda kad─▒nlar─▒n erkeklerden daha ├žok ├╝┼č├╝d├╝─č├╝ne ┼čahit olmu┼čsunuzdur. Peki bunlar─▒n nedeni ne olabilir?

BBC Focus dergisinde yer alan habere g├Âre, t├╝m bu merak edilen sorular─▒n bilimsel bie cevab─▒ bulunuyor. ├ť┼č├╝d├╝─č├╝m├╝z zaman┬á v├╝cudumuzdaki her t├╝ye ait olan k├╝├ž├╝k kaslar t├╝ylerin aya─ča kalkmas─▒ i├žin kas─▒l─▒yor. Bu ┼čekilde derimizdeki k─▒l k├Âkleri de kabar─▒yor. T─▒p d├╝nyas─▒nda piloereksiyon olarak isimlendirilen sa├žlar─▒n veya t├╝ylerin dikle┼čmesi durumu t├╝m memelilerde g├Âr├╝l├╝yor. Bu s├╝re├ž ├žok k─▒ll─▒ olan ta┼č devri ├ža─č─▒ insanlar─▒n─▒n ─▒s─▒nmas─▒na yard─▒m ediyordu ancak g├╝n├╝m├╝zde insano─člunun t├╝yleri eskiye g├Âre olduk├ža azald─▒. Bunun yerine titreme, h─▒zl─▒ kas kas─▒lmalar─▒ ile bizi ─▒s─▒tmak i├žin ├žok daha iyi bir i┼č yap─▒yor.

Kad─▒nlar ni├žin so─ču─ču erkeklerden daha fazla hisseder?

Erkeklerin ├╝┼č├╝medi─či ve hatta k─▒sa kollu ti┼č├Ârtle dola┼čt─▒─č─▒ bir ortamda kad─▒nlar ├žok fazla ├╝┼č├╝yebiliyor ve daha kal─▒n giyiniyorlar.

Bunun nedenlerinden biri k─▒smen belirli bir v├╝cut a─č─▒rl─▒─č─▒na kar┼č─▒l─▒k kad─▒nlar─▒n ─▒s─▒ ├╝retmek i├žin daha az kas dokusuna sahip olmalar─▒ olabilir. Ayr─▒ca bunun yan─▒nda kad─▒nlar─▒n sahip oldu─ču ├Âstrojen hormonu da ├╝┼č├╝melerinde b├╝y├╝k bir etkiye sahip. ├ç├╝nk├╝ kan─▒n kal─▒nla┼čmas─▒n─▒n baz─▒ yan etkileri bulunuyor. Ekstremiteleri besleyen k├╝├ž├╝k k─▒lcal damarlara giden kan ak─▒┼č─▒ azal─▒yor. 1998 y─▒l─▒nda Utah ├ťniversitesi’nde yap─▒lan bir┬á ara┼čt─▒rmada da, kad─▒nlar─▒n el, ayak ve kulaklar─▒n─▒n erkeklerden 3 ┬░C daha so─čuk oldu─ču tespit edildi.

Kategoriler
Soru-Cevap

Ye┼čil ├žay siyah ├žaya g├Âre daha m─▒ faydal─▒?

Sabahlar─▒ kahvalt─▒da ve be┼č ├žaylar─▒nda i├žti─čimiz siyah ├žay, bug├╝ne kadar insan sa─čl─▒─č─▒ a├ž─▒s─▒ndan bir├žok zarar─▒ oldu─ču konusunda hep su├žland─▒. Ancak yeterli miktarda t├╝ketildi─či zaman siyah ├žay─▒n da en az ye┼čil ├žay kadar insan sa─čl─▒─č─▒na yarar─▒ bulunuyor.
BBC Focus dergisinde yer alan habere g├Âre, b├╝t├╝n ├žaylar katesin diye isimlendirilen antioksidan bile┼čenler i├žerir. Siyah ├žay─▒n yapraklar─▒n─▒n daha fazla okside olmas─▒ gerekti─činden siyah ├žayda antioksidan seviyesi daha azd─▒r. ├çal─▒┼čmalar her iki ├žay t├╝r├╝n├╝n de sa─čl─▒k i├žin faydal─▒ oldu─čunu g├Âsteriyor.┬á Bunlar aras─▒nda kan kolesterol├╝n├╝ d├╝┼č├╝rme, kardiyovask├╝ler hastal─▒k oran─▒n─▒ azaltmak gibi bir├žok fayda bulunuyor. Fakat ye┼čil ├žay─▒n daha fazla avantaj─▒ bulunuyor. 2012 y─▒l─▒nda ├çin’de yap─▒lan ara┼čt─▒rmaya g├Âre, ye┼čil ├žay ya┼ča ba─čl─▒ beyin h├╝crelerindeki hasar─▒ tamir edebiliyor.
Ayr─▒ca siyah ├žay─▒ limonla i├žmek v├╝cudun direncini art─▒r─▒r, damarlar─▒n ba─č dokusunu g├╝├žlendirir. Ancak limonu s─▒cak ├žaya hemen atarsan─▒z limonun bu faydalar─▒ azal─▒r. Bu nedenle ├žay─▒n s─▒cakl─▒─č─▒ yar─▒ yar─▒ya azal─▒nca ├žaya limon at─▒n. (Vasfiye ├ľzcanbaz)