Kategoriler
Sa─čl─▒k

Hormon tedavisi kanser riskini art─▒r─▒yor

Menopoz d├Âneminde en az 5 y─▒l ├Âstrojen ve progesteron hormonlar─▒yla tedavi edilen kad─▒nlar─▒n g├Â─č├╝s kanserine yakalanma riskinin 2 kat artt─▒─č─▒ belirlendi.

BBC’de yay─▒nlanan habere g├Âre, New England Journal of Medicine dergisinde yer alan ve ABD’nin Stanford ├ťniversitesi’nden Dr. Marcia Stefanick ve ekibinin yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rma, ├Âstrojen ve progesteron adl─▒ iki kad─▒nl─▒k hormonu birlikte verilerek tedavi edilen kad─▒nlar─▒n meme kanserine yakalanma riskinin 2 kat artt─▒─č─▒n─▒ belirtti. Stenfanick, ancak bu tedavi sona erdi─činde meme kanserine yakalanma riskinin y├╝zde 28 azald─▒─č─▒n─▒ vurgulad─▒.

Bunun ├Âstrojen ve progesteronla tedavinin meme kanserine neden oldu─čunun ├žok sa─člam kan─▒t─▒ bulundu─čuna dikkati ├žeken Dr. Stenfanick, s├Âz konusu tedavinin bitiminden bir y─▒l sonra riskin normale d├Ând├╝─č├╝n├╝ ifade etti. Stenfanick, sonu├žlar─▒n sadece ├Âstrojen tedavisi g├Âren kad─▒nlar─▒ kapsamad─▒─č─▒n─▒ belirtti.

Bunun ├Âstrojen ve progestinin g├Â─č├╝s kanserine neden oldu─čuna dair ├žok g├╝├žl├╝ bir kan─▒t oldu─čunu s├Âyleyen Stefanik, “Tedaviyi kesti─činizde bu hormonlar─▒n etkisi bir y─▒l i├žinde risk normale d├Ân├╝yor” dedi.

─░ngiliz Kanser Ara┼čt─▒rma ├╝nitesi menopoz belirtileri g├Âsteren kad─▒nlarda hormon tedavisinin k─▒sa s├╝reli uygulanmas─▒ tavsiye ediyor.

Uluslar aras─▒ Menopoz Derne─či Ba┼čkan─▒ Dr. David Sturdee, kad─▒nlar─▒n kendi doktorlar─▒yla konu┼čmalar─▒ gerekti─čini ve kendileri i├žin uygunsa hormon tedavisine ba┼člamalar─▒ gerekti─čini s├Âyl├╝yor. G├Â─č├╝s kanserinin geli┼čmesinin y─▒llar ald─▒─č─▒n─▒ belirten Sturdee, g├Â─č├╝s kanseri oranlar─▒nda d├╝┼č├╝┼č oran─▒n─▒ iyi haber oldu─čunu, ancak bunun hormon kullan─▒m─▒ndaki d├╝┼č├╝┼čten ├Ânce ba┼člad─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒klad─▒. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Teknoloji

─░klim felaketlerine kar┼č─▒ y├╝zen ┼čehirler geliyor

D├╝nyay─▒ tehdit eden k├╝resel ─▒s─▒nman─▒n boyutunun her ge├žen g├╝n artarak d├╝nyaya daha fazla etki etti─čini belirten bilim adamlar─▒, kutuplardaki buzullar─▒n erimesiyle d├╝nyan─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒n sualt─▒nda kalaca─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yor.

Bu d├╝┼č├╝nceden hareketle yola ├ž─▒kan bilim adamlar─▒, bu t├╝r bir felaket kar┼č─▒s─▒nda kendi kendine yetebilen su ├╝zerinde y├╝zen ┼čehirler in┼ča etmeyi d├╝┼č├╝n├╝yorlar.

BBC Focus Dergisi’nde yer alan habere g├Âre, bu projelerden ger├že─če en yak─▒n olan─▒ ise en k├Ât├╝ iklimsel felaketler i├žin tasarlanan “Lilypad (nil├╝fer yapra─č─▒)” isimli y├╝zen ┼čehir. Bu y├╝zen ┼čehirler su ├╝zerinde kendi kendine yetebilecek ya┼čam alanlar─▒ olarak tasarlan─▒yor. Deniz seviyesinin y├╝kseldi─čini varsayarak, Banglade┼č, Maldivler ya da hatta Londra ve New York’ta y├╝kselen sulardan ka├žmak i├žin milyonlarca iklim s─▒─č─▒nmac─▒s─▒ i├žin yeni evler bulmak gerekecek. Bel├žikal─▒ mimar Vincent Callebaut’a g├Âre, t├╝m bu insanlar okyanus ak─▒nt─▒lar─▒n─▒ takip ederek kocaman, y├╝zebilen ┼čehirlerde ya┼čabilirler. Bu ┼čehirler, kendi enerjilerini kendileri sa─člayacak, bununla da yetinmeyip atmosferdeki karbondioksiti i┼čleyebilecek.

Her bir y├╝zen ┼čehirde yakla┼č─▒k 50 bin ki┼činin ya┼čayabilece─čini s├Âyleyen Callebaut, ┼čehrin yap─▒ i├žin safra sa─člayacak merkezi bir lag├╝n etraf─▒nda temellenece─čini ve lag├╝n ya─čmur suyunu toplayaca─č─▒n─▒ ve bu suyu ┼čehirdeki insanlar─▒n i├žmesi i├žin ar─▒taca─č─▒n─▒ belirtiyor. T├╝m ┼čehir asma bah├želerle ├ževrilirken, ticari ve e─člence yerlerinin yan─▒nda ┼čehir merkezinde ya┼čayanlar lag├╝n├╝n ├ževresinde, 3 da─č─▒n ortas─▒nda oturacaklar.

Mimar Callebaut, ┼čehrin enerjisinin nas─▒l hesaplanaca─č─▒yla ilgili olarak hen├╝z herhangi bir tasvir yapmazken, g├Âr├╝n├╝┼čte bize biraz d├╝┼č├╝nme pay─▒ b─▒rak─▒yor. Onun tasar─▒m─▒ sahip oldu─čumuz g├╝ne┼č, termal, r├╝zg├ór enerjisi, hidrolik, gel-gite ba─čl─▒ enerji, ozmotik ve biyok├╝tle gibi t├╝m yenilenebilir teknolojiyi bir araya getiriyor. Her ┼čehrin kulland─▒─č─▒ndan daha fazla enerji ├╝retece─čini iddia eden Callebaut, ┼čehirde ya┼čayanlar─▒n yemek i├žin fazla alternatifleri olmayaca─č─▒n─▒ ve yumu┼čak├žalar, deniz kabuklular─▒ ve deniz yosunu gibi su k├╝lt├╝r├╝ne ba─čl─▒ besleneceklerini itiraf ediyor.

┼×imdilik Lilypad sadece bir fikir ve in┼ča edilmesi uzun zaman alabilir. Fakat ilk bak─▒┼čta tasar─▒m ├ž─▒lg─▒nca g├Âr├╝nm├╝yor. H├╝k├╝metleraras─▒ ─░klim De─či┼čikli─či Paneli’nde bu y├╝zy─▒lda su seviyesinin 1 metreye yak─▒n y├╝kselece─či belirtildi. Projenin ne zaman ger├žekle┼čtirilece─či hen├╝z bilinmese de, bilim adamlar─▒ k├╝resel ─▒s─▒nman─▒n bu h─▒zla devam etmesi halinde y├╝zen ┼čehirlerde ya┼čaman─▒n hayal olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yor.

D├╝nyaca ├╝nl├╝ ├ževre bilimci Prof. Dr. James Lovelock ise bir ad─▒m daha ileri gitti. Sadece buzlar─▒n oldu─ču, ya┼čanabilir bir yer hayal edersek, suyun ├╝st├╝nde kalan zemini kazabilece─čimizi ve burada ya┼čamak i├žin yer alt─▒ ┼čehirleri kurabilece─čimizi s├Âyl├╝yor. Siz hangisini tercih ederdiniz? Y├╝zen ┼čehirleri mi yoksa buzlar─▒n alt─▒ndaki yer alt─▒ ┼čehirlerini mi? (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Menopoz d├Âneminde hormon tedavisi beyni k├╝├ž├╝lt├╝yor

Menopoz belirtilerinin tedavisinde kullan─▒lan ├Âstrojen hormonu tedavisi beyinde k├╝├ž├╝lmeye yol a├ž─▒yor.

Kad─▒n Sa─čl─▒─č─▒ Giri┼čimi’nin klinik deneyine kat─▒lan ├Âstrojen hap─▒ alan ya┼čl─▒ kad─▒nlarda, haf─▒zada beynin ├Ânemli iki b├Âl├╝m├╝nde hafif bir d├╝┼č├╝┼č g├Âzlendi. Maryland’deki Ulusal Ya┼članma Enstit├╝s├╝’nden klinik ara┼čt─▒rmac─▒ Susan Resnick, azalman─▒n hormon yenileme tedavisiyle bunama aras─▒ndaki ├Ânceden bilinen ba─č─▒ a├ž─▒klayabilece─čini s├Âyledi.

Wake Forest ├ťniversitesi Baptist Medikal Merkezi’nden Laura Coker ise, “Yapt─▒─č─▒m─▒z ara┼čt─▒rmayla g├╝ven uyand─▒ran sonu├žlara sahip oldu─čumuzu d├╝┼č├╝n├╝yoruz” dedi. Doktorlar, ├Âstrojen hormonunun kalp krizi, g├Â─č├╝s kanseri ve daha ya┼čl─▒ kad─▒nlarda fel├ž riskini art─▒rd─▒─č─▒n─▒ g├Âsteren ├Ân sonu├žlardan sonra, Kad─▒n Sa─čl─▒─č─▒ Giri┼čimi’nin 2002 ve 2004 y─▒l─▒ndaki iki evresini durdurdu. Bunu takip eden bir ba┼čka ara┼čt─▒rma ise, HRT’nin ayn─▒ zamanda 65 ya┼č─▒n ├╝st├╝ndeki kad─▒nlarda bunama riskini art─▒rd─▒─č─▒n─▒ g├Âsteriyor.

Beynin haf─▒za merkezlerini etkiliyor

Bu sonu├žlar─▒ sa─člamla┼čt─▒rmak i├žin Resnick ve Coker’─▒n grubu, beyin hacmini ve mikroskobik fonksiyon bozuklu─ču miktar─▒n─▒ ├Âl├žmek amac─▒yla manyetik rezonans beyin taramas─▒na girmeleri i├žin bin 400 kad─▒n─▒ bir araya getirdi. Ortalama 18 ayd─▒r ├Âstrojen tedavisi g├Âren kad─▒nlar, 3 y─▒ld─▒r ├Âstrojen ile birlikte projestin tedavisi g├Ârenler ya da yalanc─▒ ila├ž kullanan kad─▒nlardan olu┼čan grubun ortalama ya┼člar─▒ 77’nin ├╝zerinde.

Yalanc─▒ ila├ž kullanan grubun beyin fonksiyonu bozuklu─čunun b├╝y├╝kl├╝─č├╝nde art─▒┼č g├Âzlenmedi─čini belirten Resnick, HRT kullanan kad─▒nlar─▒n beyinlerinde birka├ž santimetre k├╝pl├╝k k├╝├ž├╝lme g├Âr├╝ld├╝─č├╝n├╝ ve haf─▒zan─▒n ┼čekillenmesinden sorumlu olan hipokamp├╝s b├Âlgesi ile an─▒msamay─▒ sa─člayan ├Ân lobun tedaviden daha fazla etkilendi─či s├Âyledi.

Coker ise 65 ya┼č─▒n ├╝st├╝ndeki kad─▒nlar─▒n hormon tedavisine ba┼člamamas─▒n─▒ ├Âneren Coker, “├ç├╝nk├╝ a├ž─▒k├ža bu ya┼čtan sonra tedavinin yarar─▒ndan ├žok risk g├Âr├╝l├╝yor. Ancak 40’l─▒ ve 50’li ya┼člardaki kad─▒nlar kendileri i├žin uygun oldu─ču takdirde hormon tedavisinden ka├ž─▒nmamal─▒. Bir kad─▒nda menopoz belirtileri g├Âr├╝l├╝yorsa, doktoruna gitmeli ve sa─čl─▒k profili i├žin en uygun tedaviye doktoruyla beraber karar vermeli ” diye konu┼čtu. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Blog

Amerika’daki 100 milyon yerli soyk─▒r─▒m─▒ ve Avatar

James Cameron’un 3 boyutlu filmi Avatar, hem son derece sa├žma, hem de derin bir film. Derin, ├ž├╝nk├╝ uzayl─▒lar hakk─▒ndaki di─čer filmler gibi farkl─▒ insan k├╝lt├╝rleri aras─▒nda ileti┼čim kuran bir metaforu yans─▒t─▒yor.

Filmdeki bilin├žli ve kusursuz olan metafor, Amerika’n─▒n yerli insanlar─▒yla Avrupal─▒’n─▒n ├žarp─▒┼čma hikayesini a├ž─▒kl─▒yor. Di─čer y├Ânden film tamamen sa├žma, ├ž├╝nk├╝ mutlu son kurgusu entrika ve ├Ânceden tahmin edilebilir olmay─▒ gerektiriyor. Yerlilerin kaderi ┬ľ di─čer yeni filmlerden biri olan The Road (Yol)’da anlat─▒ld─▒─č─▒ gibi- korku ve ter├Ârd├╝r.

Fakat, bu kimsenin duymak istemedi─či bir hikaye. ├ç├╝nk├╝, bu kendi yanl─▒┼člar─▒m─▒z─▒, kendimizi g├Ârmemiz i├žin yol sunuyor. Avrupa, Amerika’da yapt─▒─č─▒ soyk─▒r─▒mlarla ├╝n salm─▒┼č bir ├╝lke. Amerikal─▒ uluslar, bunlar─▒n ├╝zerine kuruldu. Bu bizim kabul edemeyece─čimiz bir hikaye.
Amerikan Soyk─▒r─▒m─▒ adl─▒ kitab─▒nda, Amerikan bilgini David Stannard, d├╝nyada ya┼čanan en b├╝y├╝k soyk─▒r─▒m hareketlerini belgelendirdi. 1492 y─▒l─▒nda, Amerika’da 100 milyon yerli insan ya┼č─▒yordu. 19. y├╝zy─▒l─▒n sonuna kadar neredeyse bu n├╝fusun hepsi yok edildi. Bir├žo─ču hastal─▒k sonucu ├Âld├╝, ancak ayn─▒ zamanda kitle imhas─▒ da ger├žekle┼čtirildi.

─░spanyollar, Amerika’ya geldiklerinde kendi d├╝nyalar─▒ndan ├žok farkl─▒ olan bir d├╝nya tasvir ettiler. Avrupa sava┼č, zul├╝m, ba─čnazl─▒k, taraf─▒ndan yok edildi. Sava┼člarda ├žarp─▒┼čan n├╝fuslar sa─čl─▒kl─▒yd─▒, iyi beslenmi┼čti ve ├žo─čunlukla bar─▒┼čsever, demokratik ve e┼čitlik├žiydi. Colombus da dahil, Amerika’y─▒ ba┼čtan ba┼ča ilk ke┼čfedenler, yerlilerin s─▒rad─▒┼č─▒ misafirperverli─čini g├Ârd├╝ler. Ka┼čifler, bulduklar─▒ yerdeki s─▒rad─▒┼č─▒ yollar─▒, kanallar─▒, yap─▒lar─▒ ve sanatlar─▒ g├Âr├╝nce ├žok ┼ča┼č─▒rd─▒lar. Ancak, bunlardan hi├žbiri onlar─▒n her ┼čeyi y─▒k─▒p yoketmelerini ve kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒ herkesle sava┼čmalar─▒n─▒ engelleyemedi.

Katliam Colombus ile ba┼člad─▒. Colombus, Hispaniola (┼čimdiki Haiti ve Dominik Cumhuriyeti) n├╝fusunu zalimce itlaf etti. Askerleri, do─čmam─▒┼č bebekleri annelerinin karn─▒n─▒ keserek ald─▒lar ve onlar─▒n ba┼č─▒n─▒ kayalarda ezdiler. K├Âpeklerini ise canl─▒ k├╝├ž├╝k ├žocuklarla beslediler. Bir keresinde, askerleri 13 yerliyi ve 12 m├╝ridini dara─čac─▒nda ba─č─▒rsaklar─▒n─▒ d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kard─▒ktan sonra, canl─▒ canl─▒ yakm─▒┼čt─▒. Colombus, t├╝m yerlilere her 3 ayda bir belirli miktarda alt─▒n vermelerini emretti, yapmazlarza ellerinin kesilece─čini s├Âyledi. 1535 y─▒l─▒na kadar, Hispaniola n├╝fusu 8 milyondan s─▒f─▒ra d├╝┼čt├╝. Bu ├Âl├╝mler k─▒smen hastal─▒klardan meydana gelirkin, k─▒smen de cinayetlerden, a┼č─▒r─▒ ├žal─▒┼čt─▒r─▒lma ve a├žl─▒ktan kaynakland─▒.

Ka┼čifler bu uygarla┼čt─▒rma misyonunu Orta ve G├╝ney Amerika’ya yayd─▒lar. Kendi uydurma hazinelerini gizledikleri yeri ortaya ├ž─▒karamad─▒klar─▒ zaman, yerli insanlar kam├ž─▒land─▒, as─▒ld─▒, bo─čuldu, k├Âpekler taraf─▒ndan par├žaland─▒, canl─▒ canl─▒ g├Âm├╝ld├╝ ya da yak─▒ld─▒. Askerler, kad─▒nlar─▒n g├Â─č├╝slerini kestiler, spor i├žin insanlar─▒ k├Âpeklerle avlad─▒lar. Fakat, yerlilerin ├žo─ču esaret ve hastal─▒klar nedeniyle ├Âld├╝r├╝ld├╝. ─░spanyollar, Amerikan yerlilerinin ├žal─▒┼čt─▒r─▒lmas─▒n─▒n daha ucuz oldu─čunu ke┼čfettiler ve onlar─▒ ├Âld├╝rmeyi b─▒rakt─▒lar ve ├žal─▒┼čt─▒rd─▒lar. Ancak, k├Ât├╝ ├žal─▒┼čma ┼čartlar─▒ndan dolay─▒ yerlilerin maden ocaklar─▒ndaki ve b├╝y├╝k ├žiftliklerdeki ortalama ├Âm├╝rleri 3 ya da 4 ayd─▒. Onlar─▒n geli┼čleriyle, y├╝zy─▒l i├žinde G├╝ney ve Orta Amerika n├╝fusu yok oldu.

Kaliforniya’da 18. y├╝zy─▒l boyunca ─░spanyollar bu imhay─▒ sistemle┼čtirdi. Jun├şpero Serra olarak bilinen Fransisken mezhebinden misyoner, k├Âle i┼č├ži s─▒n─▒f─▒n─▒ kullanarak ger├žek toplama kamplar─▒nda bir dizi misyon olu┼čturdu. 19. y├╝zy─▒lda Afrikal─▒ Amerikan k├Âleleri, s├╝r├╝ halinde zorla ├žal─▒┼čmaya g├Ât├╝r├╝ld├╝ler ve kendilerine tarlalarda yakt─▒klar─▒ kalorilerin be┼čte biri kadar─▒n─▒ kar┼č─▒layacak yemekler verildi. A┼č─▒r─▒ ├žal─▒┼čmaktan, a├žl─▒ktan ve hastal─▒ktan hayatlar─▒n─▒ kaybettiler. S├╝rekli yerli n├╝fusunun yok olmas─▒ i├žin yerlerine yenileri getirildi. Jun├şpero Serra, Vatikan taraf─▒ndan 1988 y─▒l─▒nda Katolik Kilisesi’nde ├Âlm├╝┼č bir ki┼činin aziz mertebesine y├╝kseltildi. Onun aziz olarak duyurulmas─▒ i├žin ┼čimdi bir mucize daha gerekiyor.

─░spanyollar, alt─▒n tutkusuyla idare edilirken, Kuzey Amerika’y─▒ s├Âm├╝rgele┼čtiren ─░ngilizler toprak istediler. Yeni ─░ngiltere’de yerli Amerikal─▒lar’─▒n k├Âylerini ku┼čatt─▒lar ve onlar─▒ uyurken ├Âld├╝rd├╝ler. Soyk─▒r─▒m─▒n bat─▒ya do─čru yay─▒lmas─▒ gibi, soyk─▒r─▒m en y├╝ksek seviyelerde kabul g├Ârd├╝. George Washington, k─▒z─▒lderili federasyonuna ait olanlar─▒n evlerinin ve topraklar─▒n─▒n toptan y─▒k─▒lmas─▒n─▒ emretti. Thomas Jefferson, kendi ulusunun yerlilerle sava┼č─▒n─▒n, her kabilenin yok edilmesine ya da Mississippi’nin ilerisine s├╝r├╝lene kadar izlenece─čini beyan etti. 1864’├╝n toplu katliam─▒ s├╝resince, Colorado’da taburlar, bar─▒┼č bayra─č─▒ alt─▒nda bebekleri ve ├žocuklar─▒ ├Âld├╝rerek, t├╝m ├Âl├╝lerin organlar─▒n─▒ par├žalayarak silahs─▒z insanlar─▒ katletti. Theodore Roosevelt, bu olay─▒ hakl─▒ ve yararl─▒ bir hareket olarak isimlendirdi.

Katliam hen├╝z sonlanmad─▒, ge├žen ay Guardian, Bat─▒ Amazon’daki Brezilyal─▒ ├žiftlik sahiplerinin hayatta kalan son kabile ├╝yelerini ├Âld├╝rmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ duyurdu. Bu filmin hikayesindeki en b├╝y├╝k soyk─▒r─▒m hareketi ortak vicdan─▒m─▒z─▒ hemen hemen hi├ž tedirgin etmiyor. Soyk─▒r─▒m─▒n halen devam etmesine ra─čmen, soyk─▒r─▒mlar g├Ârmezden gelindi. Yahudi soyk─▒r─▒m─▒ yalanland─▒, affedildi ya da k├╝├ž├╝msendi. Sorumlu ├╝lkelerin (─░spanya, ─░ngilte, Amerika ve di─čerleri) insanlar─▒, hi├žbir kar┼č─▒la┼čt─▒rmay─▒ ho┼č g├Ârmeyecek. Haf─▒zam─▒z─▒ destekler g├Âr├╝nenler yine g├Ârmezden gelindi ya da k─▒nand─▒.

Bu hakl─▒lar─▒n ni├žin Avatar’dan nefret etti─činin sebebidir. Neocon’lar─▒n Weekly Standart dergisinde John Podhoretz, filmin yerlileri iyi adamlar, Amerikal─▒lar─▒n ise k├Ât├╝ adamlar olarak g├Âsteren “revizyonis bat─▒”ya benzedi─činden yak─▒nd─▒. Podhoretz, filmin izleyicilere i┼čgalin arifesinde Amerikan askerlerinin yenilgisini k├Âkle┼čtirip k├Âkle┼čtirmedi─čini sordu─čunu s├Âyl├╝yor. Sald─▒r─▒ya kar┼č─▒ koyma giri┼čimi i├žin “i┼čgal” ilgin├ž bir kelime. Vatikan’─▒n Resmi Yay─▒n Organ─▒ ‘L’osservatore Romano’ Gazetesi, filmi anti-emperyalist, anti-militarist k─▒ssa (ahlaksal ya da dinsel ders veren k─▒sa ├Âyk├╝) olarak k─▒nad─▒.

New York Times’ta liberal ele┼čtirmen Adam Cohen, iyi bilinen totalitercilik ve soyk─▒r─▒m prensibi olarak filmi ├Âvd├╝. Ola─čan├╝st├╝ bilin├žsiz alayla, belli olan metafordan iyice ka├ž─▒nd─▒. Biz g├Ârmemezlik ya da g├Ârmezden gelme sanat─▒nda iyice ustala┼čt─▒k.
Ben ise, Avatar’─▒n kaba, sahtece ve ├žocuk├ža duygusal, basmakal─▒p oldu─ču konusundaki sa─čc─▒lar─▒n ele┼čtirileriyle ayn─▒ fikirdeyim.

George Monbiot/ Guardian (├çeviren: Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Sa─čl─▒k

T─▒kal─▒ kalp damarlar─▒na yeni teknik

Kardiyolojide bulunan yeni bir metoda g├Âre┬át─▒kal─▒ damarlar y├╝ksek titizlikle ├žal─▒┼čan bir teknik ile tamamen a├ž─▒ld─▒.

Giri┼čimsel kardiyolog Frank Zidar, yeni cihaz─▒ Austin Kalp Hastanesi’nde Periferik Damar Hastal─▒─č─▒ (PAD) bulunan bir hasta ├╝zerinde kulland─▒. Hastan─▒n baca─č─▒ndaki ana damar y├╝zde 100 t─▒kal─▒yd─▒. Uzmanlara g├Âre, bu teknik kullan─▒lmasayd─▒ zay─▒f dola┼č─▒mdan dolay─▒ hastan─▒n baca─č─▒ndaki kronik ve ┼čiddetli a─čr─▒ devam edecekti.

Zidar, “T─▒kan─▒k damarlar─▒n geleneksel tedavisinde, bacaktaki t─▒kan─▒k b├Âlgedeki damarlar─▒n i├žinde dola┼čan man├╝el k─▒lavuz teller kullan─▒l─▒yordu. Bu ├žok iddial─▒yd─▒, ├ž├╝nk├╝ bu k─▒lavuz tellerin manevras─▒ olduk├ža g├╝├ž oluyordu. Ancak bu yeni manyetik k─▒lavuz tel teknolojisi daha iyi kontrol ediliyor ve daha do─čru sonu├žlar sa─čl─▒yor. Bir kere t─▒kan─▒kl─▒─ča ula┼čt─▒─č─▒ zaman, k─▒lavuz telin ucun t─▒kan─▒kl─▒─č─▒ yakabiliyor ya da t─▒kan─▒kl─▒─ča do─čru giden k├╝├ž├╝k bir ge├ži┼či kesip ├ž─▒karabiliyor. B├Âylece t─▒kan─▒kl─▒─č─▒ a├žmak i├žin mevcut teknikleri kullanmam─▒za izin veriyor. Ayr─▒ca, bu yeni teknoloji ameliyat s├╝resini k─▒salt─▒yor” diye konu┼čtu.

Amerikan Kalp Birli─či’ne g├Âre, PAD hastal─▒─č─▒ 8-12 milyon Amerikal─▒y─▒ etkiliyor. E─čer tedavi edilmezse, hastal─▒k ├╝lserle┼čiyor, kangrene d├Ân├╝┼č├╝yor ve hatta ├Âl├╝me neden olabiliyor. Austin Hastanesi’nin duyurusuna g├Âre, manyetik olan bu cihaz tamamen kapal─▒ damarlardan ge├žmek i├žin kullan─▒labiliyor. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Sa─čl─▒k

65 ya┼č─▒n alt─▒ndaki insanlar─▒n y├╝zde 15’i bunuyor

Alzheimer ve bunaman─▒n genellikle olduk├ža ya┼čl─▒larda g├Âr├╝l├╝rd├╝, ancak g├╝n├╝m├╝zde 65 ya┼č─▒n alt─▒nda bu hastal─▒─ča yakalananlar─▒n say─▒s─▒ g├╝n ge├žtik├že art─▒yor.

Kanada Alzheimer Derne─či’nin ara┼čt─▒rmas─▒na g├Âre, bunaman─▒n ├že┼čitli ┼čekilleri taraf─▒ndan etkilenen yar─▒m milyon Kanadal─▒’n─▒n yakla┼č─▒k 71 bini yani y├╝zde 15’i 65 ya┼č─▒n alt─▒nda bulunuyor. Bunun 50 bini ise 59 ya┼č─▒nda ya da daha gen├ž. Derne─čin CEO’su Scott Dudgeon, “50 ve 60’l─▒ ya┼člarda bunamaya yakalanan daha fazla birey buldu─čumuzu biliyoruz. Genellikle bunamadan ve Alzheimer hastal─▒─č─▒ndan bahsediyoruz” dedi.

Kanada’n─▒n ya┼članma n├╝fusuna g├Âre, Alzheimer Derne─či, 5 y─▒l i├žinde ilave 250 bin ki┼čide daha Alzheimer ya da di─čer bunama hastal─▒klar─▒ g├Âr├╝lece─čini tahmin ediyor. 2040’a kadar bu say─▒n─▒n yakla┼č─▒k 1 ile 1,3 milyon aras─▒nda olaca─č─▒n─▒ belirtiyorlar.

Dudgeon,”E─čer bunama hastal─▒─č─▒na 50’li ya┼člarda yakalan─▒rsan─▒z, bu ekonomik durumunuzu da etkileyecek. ├ç├╝nk├╝ para kazanma g├╝c├╝n├╝z ├╝zerinde olumsuz etkisi olacak ve bu a├ž─▒k├ža h├╝k├╝metin vergilendirme gelirlerine de yans─▒yacak” diye konu┼čtu. Kanadal─▒lar aras─▒nda artan bunama tesad├╝fleriyle ba┼ča ├ž─▒kmak i├žin daha fazla kayna─ča ihtiya├žlar─▒ oldu─čunu s├Âyledi. Engellenmedik├že bunaman─▒n korkun├ž bir hastal─▒k oldu─čunu belirten Dudgeon, “San─▒r─▒m bu b├╝y├╝k bir sa─čl─▒k konusu ve bu konuyu daha ciddi ele almam─▒z gerekiyor “dedi. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Kanser a┼č─▒s─▒ geliyor

Bilim adamlar─▒, g├Â─č├╝s kanserinin tekrarlamas─▒n─▒ ├Ânleyecek a┼č─▒ ├╝zerinde klinik deneylere ba┼člayacaklar─▒n─▒ belirtti.

Arkansas ├ťniversitesi Medikal Bilimler Fak├╝ltesi Hematoloji ve Onkoloji B├Âl├╝m Ba┼čkan─▒ ve Dahiliye Profes├Âr├╝ Laura Hutchins, “E─čer ba┼čar─▒l─▒ olursak, a┼č─▒ kemoterapi ve radyasyon gibi geleneksel tedavilerin yerini almayacak, ancak hastalar i├žin ilave bir tedavi olabilecek” dedi. UAMS Winthrop P. Rockefeller Kanser Enstit├╝s├╝’nde yap─▒lan ara┼čt─▒rmada, G├Â─č├╝s Kanseri y├Âneticisi Thomas Kieber-Emmons, a┼č─▒n─▒n ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi ├╝zerinde yap─▒lan 10 y─▒ll─▒k bir ├žal─▒┼čma ├╝zerine geli┼čtirildi─čini belirterek, “Burada anahtar farkl─▒ molek├╝llerin hastal─▒kla sava┼čmak i├žin nas─▒l bir arada ├žal─▒┼čt─▒klar─▒n─▒ anlamam─▒z oldu” dedi.

G├Â─č├╝s kanseri h├╝crelerinin kanserli h├╝crelerle sava┼čan antikor ├╝retimini tetikleyen ve “antijen” denilen molek├╝llerle ├ževrili oldu─čunu s├Âyleyen ara┼čt─▒rmac─▒lar, kanser h├╝crelerindeki karbonhidrat antijenlerinin g├╝├žl├╝ ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi cevab─▒n─▒ harekete ge├žirmedi─čini ifade ettiler. Kieber-Emmons ve ekibi, konuya 6 y─▒ll─▒k bir ├žal─▒┼čman─▒n ├╝r├╝n├╝ olan ve Amerikan Savunma Bakanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan desteklenen 2,9 milyon dolarl─▒k alternatif bir yakla┼č─▒m getirdiler. Karbonhidratlara benzeyen peptid antijenleri geli┼čtiren ekip, peptidin iki ya da daha fazla amino asidin birle┼čmesiyle olu┼čan protein molek├╝l├╝ oldu─čunu ve peptid bazl─▒ bu a┼č─▒n─▒n, a┼č─▒daki peptidleri ve g├Â─č├╝s kanseri h├╝crelerindeki karbonhidratlar─▒ hedefleyen antikor ├╝retimi i├žin v├╝cudu kand─▒rd─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒klad─▒lar.

Denemeler a┼čamalar halinde yap─▒laca─č─▒n─▒ ve ilk a┼čaman─▒n 4-6 ay s├╝rece─čini s├Âyleyen ara┼čt─▒rmac─▒lar, aktif olarak v├╝cuda yay─▒lm─▒┼č kanseri olan kad─▒nlar ile tekrarlayan kanserli kad─▒nlar─▒ kapsayaca─č─▒n─▒ ve bu kad─▒nlara 5 doz a┼č─▒ uygulanaca─č─▒n─▒ belirttiler. ─░kinci a┼čama ise yakla┼č─▒k 1 y─▒l s├╝recek ve kanser hastas─▒ olan fakat belirtileri kaybolmu┼č ve tekrarlama riski y├╝ksek olan kad─▒nlar─▒ kapsayacak. Kad─▒nlar─▒n en az son 6 ay kemoterapi g├Ârmemi┼č olmalar─▒ gerekecek. ├çal─▒┼čmaya kat─▒lacak hasta say─▒s─▒ hen├╝z belirlenmedi.

ABD’de ya┼čayan ─░spanyol veya Latin Amerika k├Âkenli kad─▒nlarda en yayg─▒n ba┼čl─▒ca ├Âl├╝m nedeni olan g├Â─č├╝s kanserinin siyah, beyaz, Asyal─▒ ve Amerikal─▒ Hintli kad─▒nlar aras─▒nda ise en yayg─▒n ikinci ├Âl├╝m nedeni oldu─ču belirtiliyor. Hastal─▒k Kontrol Merkezi’nin verilerine g├Âre, 2004 y─▒l─▒nda 40 bin 954 kad─▒n g├Â─č├╝s kanseri nedeniyle hayat─▒n─▒ kaybederken, 362 erkek de bu hastal─▒ktan hayat─▒─▒ kaybetti. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Teknoloji

D├╝nyan─▒n en k├╝├ž├╝k yak─▒t h├╝cresini geli┼čtirdiler

Amerikal─▒ kimya m├╝hendisleri, 3 mm’lik b├╝y├╝kl├╝kteki d├╝nyan─▒n en k├╝├ž├╝k yak─▒t h├╝cresini geli┼čtirdiler. Bu hidrojen yak─▒tl─▒ h├╝crenin gelecek s├╝r├╝mleri ta┼č─▒nabilir ayg─▒tlardaki pillerin yerini alacak.

G├╝n├╝m├╝zde piller yo─čun bir ┼čekilde kullan─▒l─▒rken, yak─▒t h├╝creleri daha fazla enerji depolama yetene─čine sahip. En geli┼čmi┼č pillerin bile hidrojen yak─▒t tank─▒ndan daha k├╝├ž├╝k enerji yo─čunlu─čuna sahip oldu─ču ve k├╝├ž├╝k pompalar ├╝rettiklerinden daha fazla enerji kullanabildikleri belirtiliyor.

Urbana-Champaign’de Illionis ├ťniversitesi’nden Saeed Moghaddam, “Pompa, bas─▒n├ž sens├Âr├╝ ve k├╝├ž├╝k ┼čiddette sistemi kontrol eden elektronik cihazlar yapmak pratik de─čil. Bu ├Âl├ž├╝de yap─▒l─▒rlarsa, onlar─▒n g├╝├ž t├╝ketimi muhtemelen ├╝rettikleri g├╝c├╝ ge├žebilir” dedi. Bu nedenle Moghaddam ile ayn─▒ ├╝niversiteden meslekta┼č─▒ Mark Shannon, t├╝ketmeden enerji ├╝retebilen k├╝├ž├╝k yak─▒t h├╝cresi tasar─▒m─▒n─▒ geli┼čtirdiler.

Yeni cihaz sadece 4 bile┼čene sahip. ─░nce zar, su haznesini metal hibrid i├žeren alttaki odadan ay─▒r─▒yor. Metal hibrid odan─▒n a┼ča─č─▒s─▒nda ise elektrot tak─▒m─▒ var. Zar i├žindeki k├╝├ž├╝k delikler, su molek├╝llerinin buhar olarak biti┼čik odaya ula┼čmas─▒na izin veriyor. Burada buhar zar─▒ yukar─▒ya do─čru iterek ve su ak─▒┼č─▒n─▒ keserek oday─▒ dolduran hidrojene d├Ân├╝┼čmek i├žin metal hibritle reaksiyona giriyor. Hidrojen odan─▒n alt─▒ndaki elektrotlarla reaksiyona girene kadar elektrik ak─▒m─▒ ├╝retmek i├žin derece derece t├╝keniyor. Ve hidrojen bas─▒nc─▒ d├╝┼čt├╝─č├╝ zaman, reaksiyonu aktif tutmak i├žin daha fazla su girebiliyor.

Sadece 3 mm olan cihaz, sisteme do─čru suyun ak─▒┼č─▒n─▒ kontrol ediyor. Bu ┼ču anlama geliyor, h├╝cre k├╝├ž├╝k elektronik cihazlar─▒n i├žinde d├Ând├╝r├╝lse ve hareket ettirilse bile ├žok iyi ├žal─▒┼č─▒yor. Shannon yeni yak─▒t h├╝cresinin g├╝├ž yo─čunlu─čunun litre ba┼č─▒na yakla┼č─▒k 100 watt oldu─čunu s├Âyledi. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

 

Kategoriler
Akt├╝el

Newsweek Somalili korsanlarla tele-r├Âportaj yapt─▒: ─░┼čte Somalili neo-korsanlar

Newsweek Dergisi’nden Rod Nordland, Somalili yetkililere g├Âre korsanlar─▒n lideri olan Shamun Indhabur ile yapt─▒─č─▒ r├Âportajda, korsanlar─▒n i├žinde bulundu─ču durumu, sorunlar─▒n─▒ ve neden bu yolu se├žtiklerini konu┼čtu.

G├Âr├╝┼čme, Faina k├Âpr├╝s├╝ ├╝zerinde Abukar al-Badri isimli Somalili bir terc├╝man arac─▒l─▒─č─▒yla bir uydu telefonuyla ger├žekle┼čtirildi.

Ge├žti─čimiz y─▒l Eyl├╝l ay─▒nda Somalili korsanlar Ukrayna bandral─▒ MV Faina isimli kargo gemisine el koymu┼čtu. Amerikan ve Rus donanma gemileri, Kenya’ya g├Ânderilen 33 adet T-72 tank ile ├že┼čitli silah ve m├╝himmat─▒ ta┼č─▒yan gemiyi gizlice g├Âzetliyorlar. Aral─▒k ay─▒nda, Faina gemisinin sahipleri korsanlarla fidye konusunda anla┼čt─▒, ancak gemi ve m├╝rettebat─▒ halen serbest b─▒rak─▒lmad─▒.

Ge├žmi┼činizi anlat─▒r m─▒s─▒n─▒z, Faina gemisini nas─▒l ka├ž─▒rd─▒n─▒z?

Korsanl─▒─ča ba┼člamadan ├Ânce k├╝├ž├╝k bir bal─▒k├ž─▒ motorunda bal─▒k├ž─▒yd─▒m. Biz k├Âpekbal─▒─č─▒ ve ─▒stakoz avl─▒yorduk. Fiana gemisini, Somal─▒ sular─▒nda 24 Eyl├╝l’de sabah─▒n erken saatlerinde ka├ž─▒rd─▒k. 60 dakika sava┼čt─▒ktan sonra gemiyi ele ge├žirdik. Kaptan birka├ž roket at─▒┼č─▒n─▒n ard─▒ndan gemiyi teslim etmezlerse roketlerle vuraca─č─▒m─▒z─▒ s├Âyledikten sonra gemiyi teslim etmeye karar verdi.

┼×u an gemideki durumunuz ne? Arac─▒lar paran─▒n biraz─▒n─▒ (tahminen 3 milyon dolardan fazlas─▒n─▒) ├žalmak istiyor. Fidyeniz nas─▒l ├Âdenir?

Biz paray─▒ iki yolla al─▒r─▒z. ─░lki tekne paray─▒ Djibouti’den getirir, sonra bir helikopter paray─▒ tekneden al─▒r ve g├Ârevli k├╝├ž├╝k teknelerdeki su ge├žirmez kartonlara koyar. Sonra biz onu toplar ve paran─▒n eksik olup olmad─▒─č─▒n─▒ kontrol ederiz. Di─čer yol ise paray─▒ Mombasa’dan bir tekneden al─▒r─▒z.

Ni├žin Somali’de korsanl─▒kta art─▒┼č var?

Somali’de t├╝m gen├ž adamlar ├žaresiz. B├╝y├╝k bir i┼čsizlik var, gelir kaynaklar─▒ yok. Kaynaklardan biri bal─▒k avlamak, bunun yan─▒nda s├╝per devletler ve Asya ├╝lkeleri kendi denizlerimizde yan i┼č veriyorlar. Bu nedenle biz ├Âncelikle yasad─▒┼č─▒ bal─▒k├ž─▒l─▒─ča ba┼člad─▒k, fakat uluslar aras─▒ g├╝├žler onlar─▒ toplamaya ba┼člad─▒.

Artan donanma mevcudiyeti hakk─▒nda endi┼če etmiyor musunuz?

Avrupa Birli─či ve NATO g├╝├žlerinin geldi─čini biliyoruz, fakat bu ├ž├Âz├╝m de─čil. ├ç├Âz├╝m, Somali’de bar─▒┼č─▒ tekrar sa─člamak. Bundan dolay─▒ biz daha iyi ya┼čam ve daha ├žok i┼č f─▒rsat─▒ istiyoruz. Onlar bizi yakalayabilirler, fakat asla bu i┼či yapmaktan cayd─▒ramazlar. Uluslar aras─▒ topluluk korsanlar─▒ yarg─▒lamak i├žin d├╝zenleme yapmal─▒ ve bir├žok ├╝lke korsanlar─▒ kendi mahkemelerinde yarg─▒lamayacak. Somali sular─▒ndaki en dost g├╝├žler Amerikan g├╝├žleri. Bizi yakal─▒yorlar ve serbest b─▒rak─▒yorlar, ├ž├╝nk├╝ onlara zarar vermeyece─čimizi biliyorlar. Fakat Frans─▒zlar ile Hindistanl─▒lar bize k├Ât├╝ davran─▒yorlar ve bazen bunu neden yapt─▒klar─▒n─▒ bilmiyorlar.

Birle┼čmi┼č Milletler’in onaylad─▒─č─▒ di─čer sald─▒r─▒lar hakk─▒nda endi┼čeleniyor musunuz?

Frans─▒z g├╝├žleri 2 sald─▒r─▒ d├╝zenledi. Arkada┼člar─▒m─▒z─▒ yakalad─▒lar, fakat Frans─▒z uyruklular bunu ├Âdeyecekler. Frans─▒z bandral─▒ bir gemi ele ge├žirirsek, m├╝rettebat─▒ cezaland─▒raca─č─▒z ve 2 kat fidye isteyece─čiz. Di─čer sald─▒r─▒lar hakk─▒nda endi┼čelenmiyoruz, ├ž├╝nk├╝ ┼ču anda y├╝ksek alarm durumunday─▒z ve onlar bunu asla ba┼čaramayacaklar.

Korsanl─▒─č─▒ nas─▒l hakl─▒ ├ž─▒kar─▒yorsunuz?

Korsanl─▒─č─▒ yabanc─▒ g├╝├žler taraf─▒ndan ├Âzendirilen kirli bir i┼č olarak g├Âr├╝yorum. Yasad─▒┼č─▒ bal─▒k├ž─▒ botlar─▒na ve zehirli madde tanklar─▒na refakat ediyoruz. Bal─▒k├ž─▒l─▒ktan uzak durmaya zorlan─▒rsak bu ticari gemiler bizim bal─▒─č─▒m─▒z olacak. Baz─▒ gemiler kendi gemilerine silahl─▒ muhaf─▒zlar koymaya ba┼člad─▒lar.

Peki, bundan hi├ž ├žekinmiyor musunuz?

Bu onlar─▒ korumayacak. Bizim roket tahrikli el bombalar─▒m─▒z var ve onlar─▒ yok edebiliriz. ─░├žtenlikle s├Âyl├╝yorum ki, denize a├ž─▒ld─▒─č─▒m─▒zda sarho┼č oluyoruz ve yeme─činin etraf─▒nda d├Ânen a├ž kurtlara d├Ân├╝┼č├╝yoruz. Hatta k─▒y─▒ya yana┼čana kadar ne yapt─▒─č─▒m─▒z─▒ bilmiyoruz.

Somali h├╝k├╝metiyle sava┼čan ─░slamc─▒ liderlerden baz─▒lar─▒ ├╝lkelerine k├Ât├╝ bir isim verdikleri ve Suudi s├╝per tank─▒ gibi M├╝sl├╝man gemilerine sald─▒rd─▒klar─▒ i├žin korsanlar─▒ ele┼čtiriyor. ─░slamc─▒lar─▒n, medyaya s├Âyledikleri onlar─▒n ger├žek duru┼ču de─čil. Onlar sadece kendilerini bazen maddi olarak destekleyen Arap arkada┼člar─▒na mesaj g├Ândermek istiyorlar.

Somali korsanlar─▒ nas─▒l organize oluyor?

Korsanlar farkl─▒ gruplara aitler, fakat bizim ┼čemsiye grubumuz var. 2 ana grup var, biri Puntland’de ve di─čeri ise g├╝neyde ve merkez Somali’deki benim grubum. Ben g├╝ney ve merkezdeki 7 ├╝st komite ├╝yesinden biriyim. Biz kurallar─▒ ve denizcilik deneyimi olan bir grup adam─▒z ve bunlara sayg─▒ g├Âsteriyoruz. Suudi gemisini elinde tutan korsanlar e─čer istekleri kar┼č─▒lanmazsa gemideki petrol├╝ d├Âkmekle tehdit ediyorlar.

Bu ciddi bir korkutma m─▒ ve onlar Somali’ye ya da di─čer ├╝lkelere ne kadar zarar vereceklerinin fark─▒nda m─▒?

Petrol├╝ d├Âkmenin riskini biliyoruz. Fakat k├Ât├╝l├╝k tek sonu├ž ise, bunu yapars─▒n. Bu bizim ni├žin korsanl─▒k yapt─▒─č─▒m─▒z─▒ g├Âsteriyor. Bunun k├Ât├╝ oldu─čunu biliyorum, ancak bu bir ├ž├Âz├╝m. (├çeviren: Vasfiye ├ľzcanbaz)