Kategoriler
Akt├╝el

Siz hi├ž rengarenk buzda─č─▒ g├Ârd├╝n├╝z m├╝?

Antarktika k─▒y─▒lar─▒nda birka├ž kilometre a├ž─▒kta y├╝zerken farkedilen┬áebruli buzda─č─▒, farkl─▒ ┼čekillerde olu┼čuyor. Baz─▒ renkler da─člardan gelen tortular─▒n birikmesi baz─▒ renkler ise tek h├╝creli algler taraf─▒ndan olu┼čturuluyor.

Buzda─člar─▒n─▒n ├╝zerinde ├žok renkli ┼čeritler g├Ârmek ola─čan├╝st├╝ bir durum olmasa da bunlar─▒n fazla say─▒da olmas─▒ da olduk├ža nadirdir.┬áBBC Focus dergisinde yer alan habere g├Âre, buzda─člar─▒ karlar─▒n birikmesiyle olu┼čuyor. Daha fazla birikmeye ba┼člad─▒─č─▒nda denizin i├žine do─čru yava┼č yava┼č kayan b├╝y├╝k buz par├žalar─▒ olu┼čur. Kahverengi, siyah ve sar─▒ ┼čeritler da─člardan gelen tortular─▒n toplanmas─▒yla meydana geliyor. Bir kez buz blo─ču par├žalan─▒p suya kayd─▒─č─▒nda bu ┼čeritler g├Âzle g├Âr├╝n├╝r oluyor.

Ye┼čil renkli ┼čeritlerin nedeni algler

Uzmanlar bu ┼čeritlerin t├╝m├╝n├╝n bu ┼čekilde olu┼čmad─▒─č─▒n─▒ da s├Âzlerine ekliyorlar. Buz suda y├╝zerken ÔÇťdiatomÔÇŁ ad─▒ndaki k├╝├ž├╝k tek h├╝creli algler, buzun alt taraf─▒na tutunabiliyorlar. Buz daha fazla kristalle┼čirse bu renkli yap─▒lar hapsoluyor ve ye┼čil renkli bir ┼čerit olu┼čuyor. Buz s─▒kl─▒kla i├žinde hapsolan hava kabarc─▒klar─▒ nedeniyle beyazd─▒r. Fakat buz birikirse veya eriyip h─▒zl─▒ bir ┼čekilde yeniden donarsa baloncuklar─▒n olu┼čma ┼čans─▒ kalm─▒yor, bu nedenle buzun rengi maviye d├Ân├╝yor. Mavi renkli katmanlar da bu ┼čekilde olu┼čmu┼č oluyor. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Teknoloji

Algler biyoyak─▒t oluyor

─░ster inan─▒n, ister inanmay─▒n ama bir g├╝n algler fosil yak─▒tlara olan ba─č─▒ml─▒l─▒ktan bizi kurtaracak. Fakat algleri bioyak─▒t olarak kullanmak ├žok basit de─čil. Bilim adamlar─▒ alglerden ├Âz ya─č─▒ ├ž─▒karmak ve bunu uygun yak─▒ta d├Ân├╝┼čt├╝rmek i├žin ├že┼čitli mekanik ve kimyasal y├Ântemler kullanmak zorunda.

HowStuffWorks isimli internet sitesinde yer alan habere g├Âre, bu konudaki iyi haber ise bitki ├Ârt├╝s├╝ ├╝zerindeki ├žal─▒┼čma ile Amerikan h├╝k├╝metinin dikkatini ├žekmeye ba┼člad─▒. 2010 y─▒l─▒n─▒n ortalar─▒nda, Amerikan Enerji Bakanl─▒─č─▒, alg tabanl─▒ bioyak─▒tlar─▒ ticarile┼čtirmek i├žin yollar arayan 3 ara┼čt─▒rma grubuna 24 milyon dolar para vermeyi taahh├╝t etti.

Bilim adamlar─▒n─▒n ├╝zerinde tart─▒┼čt─▒─č─▒ en ├Ânemli konu alglerin i├žindeki ya─č─▒n nas─▒l ├ž─▒kar─▒laca─č─▒. Mekanik ├ž─▒karman─▒n en yayg─▒n ┼čekli bas─▒n├žla bo┼čalt─▒md─▒r. Bas─▒n├ž, piston d├╝zene─či gibi ├že┼čitli presleme t├╝rleri bulunuyor. Ya─č alglerden presleme y├Ântemiyle bir kez ├ž─▒kar─▒l─▒nca kimyasal y├Ântem ├ž─▒karma s├╝recini devam ettirmek i├žin kullan─▒labilir. Sadece presleme y├Ântemini kullanarak, ara┼čt─▒rmac─▒lar alg ya─č─▒n─▒n y├╝zde 80’ini ├ž─▒karabiliyorlar.

Mekanik ├ž─▒karman─▒n ikinci t├╝r├╝ preslemeden daha h─▒zl─▒ olan ultrasonik y├Ântemdir. Burada solventin i├žinde kabarc─▒klar olu┼čturmak i├žin ultrasonik dalgalar kullan─▒l─▒yor. Bu kabarc─▒klar algin h├╝cre duvar─▒n─▒n yan─▒nda patlay─▒nca h├╝cre duvarlar─▒n─▒n y─▒k─▒lmas─▒na ve ya─č─▒n solvent i├žine sal─▒nmas─▒na yol a├ž─▒yorlar.

Mekanik y├Ântemler ba┼čar─▒l─▒ olurken, bunlar bilim adamlar─▒ taraf─▒ndan kullan─▒lan tek y├Ântem de─čildir. Kimyasal solventler de alglerden ya─č ├ž─▒karmada s─▒k s─▒k kullan─▒l─▒yor. Bu solventler etkili, ancak bunlarla ├žal─▒┼čmak genellikle tehlikeli oluyor. ├ľrne─čin, benzen ucuz bir ├ž├Âz├╝c├╝d├╝r, fakat kanserojen olarak s─▒n─▒fland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Di─čer kimyasal solventler de patlama tehlikesi olu┼čturabiliyor. (Vasfiye ├ľzcanbaz)