Kategoriler
Ya┼čam

Dizi izlerken at─▒┼čt─▒rmak, ba─č─▒ml─▒l─▒k yap─▒yor

Ba─č─▒ml─▒l─▒─ča yol a├žan etkenler sadece sigara, alkol ya da madde kullan─▒m─▒yla s─▒n─▒rl─▒ de─čil. Bunlar─▒n yan─▒ s─▒ra size masum g├Âr├╝nen g─▒dalar da ba─č─▒ml─▒l─▒k olu┼čturur. ├ľzellikle dizi ya da filmizlerken t├╝ketti─činiz cips, kurabiye, dondurma gibi abur cuburlar ba─č─▒ml─▒l─▒k yapan g─▒dalar─▒n ba┼č─▒nda gelir.

Toplumda ba─č─▒ml─▒l─▒k denilinde akla sigara, alkol veya madde kullan─▒m─▒ gelir. Ancak beyinde olu┼čan kimyasal etki ile meydana gelen ba─č─▒ml─▒l─▒klar─▒n nedenleri, bunlarla s─▒n─▒rl─▒ de─čil. G─▒dalar─▒n da beyinde benzer bir ba─č─▒ml─▒l─▒─ča yol a├žt─▒─č─▒n─▒ vurgulayan uzmanlar; ┼čeker, tuz, un ve ya─č i├žeren ├╝r├╝nlerin ba─č─▒ml─▒l─▒k yapan g─▒dalar─▒n ba┼č─▒nda oldu─čuna dikkat ├žekiyor. ├ťsk├╝dar ├ťniversitesi NP Etiler T─▒p Merkezinden Psikiyatri Uzman─▒ Yrd. Do├ž. Dr. Fatma Duygu Kaya Yertutanol, yeme ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒ hakk─▒nda ┼ču ├Ânemli a├ž─▒klamalar─▒ yapt─▒:

G─▒dalar da ba─č─▒ml─▒l─▒k yap─▒yor

Alkol ya da maddenin olu┼čturdu─ču kimyasal etki beyinde bir ba─č─▒ml─▒l─▒k olu┼čturuyorsa, ├Âzg├╝l baz─▒ g─▒dalar da beyinde benzer bir ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒ olu┼čturabilir. Ba─č─▒ml─▒l─▒k yapan g─▒dalar s─▒kl─▒kla ┼čeker, tuz, un ve ya─č i├žeri─či y├╝ksek g─▒dalard─▒r. Cips, kurabiye, pasta, dondurma, ├žikolata gibi g─▒dalar en s─▒k g├Âr├╝len ├Ârneklerdir.

Tok olsan─▒z da yemeye devam edersiniz

Yeme ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒ olu┼čan ki┼čiler kar─▒nlar─▒ tok olsalar bile baz─▒ g─▒dalara kar┼č─▒ bir a├žl─▒k hisseder. Yedikten sonra su├žluluk duysalar da yemek yemeyi b─▒rakamazlar. Bu ┼čekilde yemenin sa─čl─▒klar─▒ i├žin olumsuz oldu─čunu bilseler de a┼č─▒r─▒ yeme al─▒┼čkanl─▒─č─▒ndan kurtulamazlar. Ki┼čiler zamanlar─▒n─▒n ├žo─čunda bu g─▒dalar─▒ arama, bulma, t├╝ketme gibi davran─▒┼člar─▒ g├Âsterirler.

Dizi izlerken yenilenler, ba─č─▒ml─▒l─▒k yapabilir!

Yeme ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒, duygusal problemlerle de tetiklenebilir. Ayn─▒ ┼čekilde televizyonda film veya dizi izlerken olaylar─▒n heyecan─▒na kap─▒larak fark─▒nda olmadan t├╝ketilen abur cuburlar, ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒n geli┼čmesinde ├Ânemli rol oynar.

Yeme ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒n─▒n tedavisi var m─▒?

Tedavide amac─▒n yeme ataklar─▒n─▒n s─▒kl─▒─č─▒n─▒ azaltmak, kilo kayb─▒ sa─člamak ve ili┼čkili psikolojik sorunlar─▒n ├ž├Âz├╝lmesini hedeflemek oldu─čunu belirten Yrd. Do├ž. Dr. Fatma Duygu Kaya Yertutanol, . genellikle kullan─▒lan y├Ântemlerin bili┼čsel davran─▒┼č├ž─▒ terapiler, beslenme dan─▒┼čmanl─▒─č─▒, duruma g├Âre antidepresan ve/veya antikonv├╝lzan ila├žlar─▒ i├žeren farmakoterapiler oldu─čunu s├Âyledi.

Kategoriler
Ya┼čam

Kanserden korunmada beslenme ├žok ├Ânemli

D├╝nyada yap─▒lan bilimsel ├žal─▒┼čmalar sonucunda beslenme┬áve kanser aras─▒nda kuvvetli bir ili┼čki oldu─ču g├Âr├╝ld├╝. A┼č─▒r─▒ et, alkol ve sigara kanser riskini art─▒r─▒rken bol sebze, meyve ve posal─▒ ├╝r├╝nler kanser riskini azalt─▒yor.

Bat─▒ tarz─▒ beslenmede ya─č oran─▒ y├╝ksek hayvansal proteinli g─▒da ile beslenme ├Ân planda ve lifli g─▒da t├╝ketimi az oldu─čunu s├Âyleyen Liv Hospital Medikal Onkoloji Uzman─▒ Prof. Dr. Duygu Derin beslenme ve kanser ili┼čkisini anlatt─▒.

Eti fazla yemeyin

A┼č─▒r─▒ et, dolay─▒s─▒ ile hayvansal proteini ├žok t├╝keten ├╝lkelerde meme, rahim, prostat, kal─▒n barsak-rektum, pankreas ve b├Âbrek kanserleri, hayvansal proteini az t├╝keten ├╝lkelerden daha fazla g├Âr├╝l├╝r. Ya─čs─▒z hayvansal protein t├╝ketiminin kanserle ili┼čkili olmad─▒─č─▒ biliniyor. Ya─čs─▒z et, s├╝t ve benzeri besinlerin t├╝ketimi kanser riskini artt─▒rmaz.

Her g├╝n t├╝ketilen 100 gram etin kal─▒n ba─č─▒rsak-rektum kanseri riskini y├╝zde 29, 50 gram ┼čark├╝teri ├╝r├╝n├╝n├╝n ise riski y├╝zde 21 art─▒rd─▒─č─▒ g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

Bol sebze, meyve t├╝ketin

Sebze, meyve, tah─▒l ve kuru baklagiller tanelerinin d─▒┼č k─▒sm─▒nda posal─▒ maddeler bulunur. Bu g─▒dalar posa al─▒m─▒n─▒ artt─▒r─▒p ba─č─▒rsaklar─▒n d├╝zenli ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ sa─člayarak kal─▒n ba─č─▒rsak-rektum kanserinin ├Ânlenmesinde etkindir. Bol sebze ve meyve ve di─čer posal─▒ g─▒da ile beslenme kolorektal kanser olu┼čumunu y├╝zde 20 – 40 oran─▒nda azalt─▒r.

Meyve ve sebzeler┬áhem posa olu┼čturarak ba─č─▒rsak kanseri i├žin, hem de i├žerdi─či vitaminlerin antioksidan ├Âzellikleriyle t├╝m kanserlerden korunmak i├žin faydal─▒d─▒r. En ├žok A,C,D ve E vitaminin antioksidan ├Âzelli─či ├Ân plana ├ž─▒karlar. Antioksidanlarla ilgili laboratuar ve hayvan ├žal─▒┼čmalar─▒ umut verici olmakla beraber insan ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n sonu├žlar─▒ ├želi┼čkilidir. Bu konuyla ilgili ara┼čt─▒rmalar s├╝r├╝yor.

Salamura yiyeceklerde risk fazla

T├╝ts├╝lenmi┼č bal─▒k ve et y├╝ksek tuz i├žiren g─▒da(salamura) nitrit i├žeren i┼členmi┼č et ve konserve t├╝ketilen toplumlarda mide kanseri s─▒kl─▒─č─▒ belirgin olarak y├╝ksektir. Buna en iyi ├Ârnek JaponyaÔÇÖd─▒r. D├╝nyada mide kanserinin en s─▒k oldu─ču ├╝lke olan JaponyaÔÇÖdan ba┼čka ├╝lkelere giden g├Â├žmenlerde on y─▒llar i├žinde mide kanseri s─▒kl─▒─č─▒ azal─▒r ve yerle┼čtikleri ├╝lkedeki mide kanseri s─▒kl─▒─č─▒na geriler. Bu durum diyetin bu hastal─▒─č─▒n olu┼čumun ne kadar etkili oldu─čunu g├Âsterir.

Sigara ve alkol bir numaral─▒ kanser nedeni

Son ara┼čt─▒rmalar bat─▒l─▒ toplumlarda erkeklerde kanserlerin yakla┼č─▒k y├╝zde 10,8ÔÇÖi, kad─▒nlarda y├╝zde 4,5ÔÇÖi alkol t├╝ketiminden kaynakland─▒─č─▒n─▒ g├Âsteriyor. Risk, alkol t├╝r├╝ne g├Âre de─čil, g├╝nde i├žilen alkol miktar─▒na g├Âre art─▒yor. G├╝nde bir kadehin a─č─▒z, bo─čaz ve g─▒rtlak kanseri riskini y├╝zde 168, yemek borusu kanseri riskini y├╝zde 28, meme kanseri riskini y├╝zde 10 ve kal─▒n ba─č─▒rsak-rektum kanseri riskini y├╝zde 9 art─▒rabilir.

Sigara ve t├╝t├╝n kullan─▒m─▒ndan sonra, erkeklerde en fazla kansere yol a├žan neden, yeterince sebze ve meyve yememeleri; kad─▒nlardaysa ┼či┼čmanl─▒kt─▒r.

Obezite kanser riskini art─▒r─▒yor, egzersiz azalt─▒yor

Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda haftada en az 3 g├╝n, g├╝nde en az 30 dakikal─▒k fiziksel faaliyetin, kal─▒n barsak, meme ve rahim kanseri riskini, meyve sebze t├╝ketiminin art─▒r─▒lmas─▒n─▒n a─č─▒z, bo─čaz, g─▒rtlak, yemek borusu, akci─čer ve mide kanseri riskini azaltt─▒─č─▒n─▒ vurgulanmakta ve Akdeniz tarz─▒ diyet ├Ânerilir.

├ľzellikle meme, kal─▒n ba─č─▒rsak-rektum endometr─▒yum ve yemek borusu kanseri obez bireylerde normal a─č─▒rl─▒ktakilere g├Âre daha fazla g├Âr├╝lmektedir.

Kategoriler
Ya┼čam

Alkol bunama riskini art─▒r─▒yor

─░ngiliz doktorlar, yapt─▒klar─▒ ara┼čt─▒rma sonucunda alkol t├╝ketiminin bunama riskini art─▒rd─▒─č─▒n─▒ bildirdiler.

Doktorlar, ─░ngiltereÔÇÖde tahminen 700 bin insan─▒n y├╝zde 10 ile 24ÔÇÖ├╝nde alkol al─▒m─▒yla beynin y─▒pranmas─▒ aras─▒nda bir ili┼čki oldu─čunu buldular. Uzmanlar, ├žok fazla alkol kullanman─▒n ve artan i├žki t├╝ketiminin gelecekte alkole ba─čl─▒ beyin hasar─▒na neden olabilece─čine inan─▒yorlar. ─░├žki i├ženler, 40ÔÇÖl─▒ ya┼člar─▒nda ciddi haf─▒za problemleriyle kar┼č─▒la┼č─▒yorlar.

Alkol kullanan kad─▒nlar─▒n erkeklere oranla daha ├žok bili┼čsel fonksiyon problemleriyle kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒ belirtilen ├žal─▒┼čmada, ÔÇťKad─▒nlar─▒n psikolojik olarak alkol├╝n etkisiyle ba┼četmeleri ├žok daha zorÔÇŁ denildi.

G├╝ney LondraÔÇÖda Maudsley HastanesiÔÇÖnden psikiyatrist Dr Jane Marshall, ÔÇť─░nsanlar bunaman─▒n 65 ya┼č ├╝st├╝ ki┼čilerde g├Âr├╝nen bir hastal─▒k oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorlar. Fakat bili┼čsel problemler g├Âr├╝len ki┼čilerin ├žo─ču 65 ya┼č─▒n alt─▒nda ve bu gruptaki problemlerin geni┼č bir oran─▒n alkolle ili┼čkisi var. Alkolle ili┼čkili beyin hasar─▒ t├╝m bunama vakalar─▒n─▒n y├╝zde 10-24ÔÇÖ├╝n├╝ olu┼čturuyor. Alkol├╝n ciddi bili┼čsel bozulmayla ili┼čkili oldu─čunu biliyoruz. Alkol haf─▒zay─▒ ve genel idrak─▒ azalt─▒yorÔÇŁ diye konu┼čtu. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Ya┼čam

Gen├žler m├╝zikle uyu┼čuyor

G├╝n├╝m├╝zde gen├žler kulakl─▒klar─▒n─▒ tak─▒yorlar, ba┼člar─▒na kap├╝┼čonlar─▒n─▒ ge├žiriyorlar ve kendilerini “dijital u├žu┼ča” ge├žtikleri bir d├╝nyan─▒n i├žine b─▒rak─▒yorlar. Biri ├ž─▒lg─▒na d├Ân├╝p korkuyla z─▒pl─▒yor, di─čeri ┼čiddetli bir ┼čekilde titriyor, bir ba┼čkas─▒ endi┼če i├žinde k─▒vran─▒yor. Sizin de ├žocu─čunuzda bu belirtiler varsa dikkat!

─░nternette gen├žler aras─▒nda yeni moda olan i-dosing ├ž─▒lg─▒nl─▒─č─▒nda, gen├žler, ger├žek hayattaki uyu┼čturucu maddelerden alm─▒┼č├žas─▒na beyinlerine etki eden s├Âzde ‘dijital uyu┼čturucular’ alarak kafay─▒ buluyorlar.┬áBu gen├žler, “alkol,” “afyon,” “marihuana,” “peyote kakt├╝s├╝” gibi isimlerle d├Ârt “dozu” 20 dolara sat─▒lan m├╝zikleri dinleyerek ger├žek d├╝nyan─▒n d─▒┼č─▒na ├ž─▒k─▒p, kafay─▒ bulacaklar─▒na inan─▒yorlar.

ABD’deki gen├žler aras─▒nda pop├╝larite kazanan i-dosing ├ž─▒lg─▒nl─▒─č─▒ t├╝m d├╝nyada yay─▒l─▒yor. Ya┼čad─▒klar─▒ anlar─▒n videosunu ├žekip internete koyan gen├žler, ald─▒klar─▒ ‘dijital uyu┼čturucu dozlar─▒’n─▒n ancak ektazi alarak ya da esrar i├žerek ortaya ├ž─▒kmas─▒ m├╝mk├╝n olan farkl─▒ duygular─▒ tetikledi─čini iddia ediyorlar. ─░nternete y├╝kledikleri videolar─▒n izlenme say─▒s─▒ 500 bin ile 1 milyon ki┼či aras─▒nda de─či┼čiyor.

OKUL Y├ľNET─░M─░ A─░LELER─░ UYARMALI

Peki ger├žekten bir ses ya da g├╝r├╝lt├╝den dolay─▒ fiziksel olarak kendinden ge├žip kafay─▒ bulmak m├╝mk├╝n m├╝d├╝r?

Uzman Klinik Psikolog ve Hipnoz Uzman─▒ Mehmet Ba┼čkak, bu konuda ┼ču bilgileri verdi:

ÔÇťI-Dosing ├ž─▒lg─▒nl─▒─č─▒n─▒n uyu┼čturucu oldu─ču tezini destekleyen herhangi bir bilimsel ara┼čt─▒rma ┼čimdilik yok. Bununla beraber, ses frekanslar─▒n─▒n beyin dalgalar─▒ ├╝zerindeki etkisinin bilimsel olarak da kabul g├Ârd├╝─č├╝ olduk├ža a├ž─▒k bir durum. M├╝zi─čin ve ├že┼čitli makamlar─▒n frekans de─čerlerinin psikolojik iyilik haline etkisi ba─člam─▒nda tamamlay─▒c─▒ bir terapi y├Ântemi oldu─ču b├╝t├╝n d├╝nyada kabul g├Ârmekte.

Bu a├ž─▒dan bakarsak m├╝zikle tedavide iyi hali destekleyen ses frekans de─čerleri oldu─ču gibi, insan psikolojisini olumsuz etkileyen ses frekanslar─▒ da elbette ki var. Bir korku filminde sizi ├╝rk├╝ten ve i├žinizdeki korku duygusunu y├╝kselten o sahnelere e┼člik eden m├╝zi─čin insan beyninde olu┼čturdu─ču etkidir. M├╝zi─či k─▒s─▒p izledi─činizde ayn─▒ sahne size ├žok da korkutucu gelmeyebilir.

Ayn─▒ ┼čekilde, de─či┼čik frekanslardaki sesleri belirli bir s├╝re ve periyotta dinleyenlerde bir tak─▒m bilin├žalt─▒ etkiler elbette ki ortaya ├ž─▒kabilir. Bu sese maruz kalmaktan dolay─▒ kafalar─▒n─▒n iyi oldu─čunu iddia eden ki┼čiler i┼čitsel, g├Ârsel hal├╝sinasyonlardan ve y├╝kselen bir tak─▒m duygulardan bahsediyorlar. Bilin├žalt─▒ kaynakl─▒ bu a┼č─▒r─▒ duygular ses frekanslar─▒yla tetiklenebilir ve artniyetli ki┼čiler taraf─▒ndan s─▒rf sat─▒┼č u─čruna k├Ât├╝ ama├žla da kullan─▒labilir.ÔÇŁ

UYU┼×TURUCUYA GE├ç─░┼× MADDES─░ OLAB─░L─░R M─░?

Uzman Klinik Psikolog ve Hipnoz Uzman─▒ Mehmet Ba┼čkak, g├Âr├╝n├╝┼čte hi├žbir zarar─▒ olmayan bu aktivitenin ├žocuklar─▒, gen├žleri daha sonra tehlikeli bir maceraya s├╝r├╝klemesinden endi┼če ediyor ve ┼ču uyar─▒larda bulunuyor:

ÔÇťHer ne kadar binoral sesleri, daha sert uyu┼čturucular─▒ denemeye te┼čvik eden bir “ge├ži┼č maddesi” olarak s─▒n─▒fland─▒rmak m├╝mk├╝n olmasa da, i-doz satan web sitelerinin seksi ve uyu┼čturucu kullan─▒m─▒n─▒ te┼čvik etti─či ├žok a├ž─▒k. I-DosingÔÇÖin s├╝rekli kullan─▒m─▒n─▒n insan beyninde olu┼čturabilece─či hasar konusunda bir ara┼čt─▒rma bulunmamakla beraber, bu tip ses dosyalar─▒n─▒ satan siteler, ├Âzellikle ├žocuklar─▒, ergen gen├žleri ├žok k├Ât├╝ sonu├žlara s├╝r├╝kleyebilecek bir pazarlama ve sat─▒┼č faaliyeti y├╝r├╝t├╝yorlar. Farkl─▒ etkiye sahip frekanslar, uyu┼čturucu isimleriyle sat─▒l─▒yor ve bu ├žok ciddi bir tehlike… ├ç├╝nk├╝ tehlikenin fark─▒nda olmayan gen├žlere uyu┼čturucuyu ho┼č g├Âsterme gibi bir y├╝ksek riski i├žeriyor.

Ebeveynlerden ├žocuklar─▒ hangi sitelere girip ├ž─▒k─▒yor bilmelerini istiyoruz. Bu konuyu bilgisayarda zarar─▒ olmayan herhangi bir ┼čeymi┼č gibi g├Âren umursamaz bir tav─▒r tak─▒nmas─▒nlar. ├çocu─čunuzun kulland─▒─č─▒ kulakl─▒k uyu┼čturucu kullan─▒m─▒na ge├ži┼č maddelerinden biri olmas─▒n.ÔÇŁ

Psikolog Ba┼čkak, devletin ilgili birimlerinin mutlaka bu konuyu mercek alt─▒na almas─▒ ve kamuyu bilin├žlendirme ├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒lmas─▒ gerekti─čini s├Âzlerine ekledi.