Kategoriler
Teknoloji

Gelece─čimizi kurtaracak 13 ├ževreci bulu┼č

Biyo-plastik, hidrokarbon t├╝revi plastiklerin giderek birikmesine ├ž├Âz├╝m olabilir. Gelece─čin yeni plastikleri kirlili─či azaltacak, okyanuslar─▒ temizleyecek ve hatta size yeni bir ├žift ayakkab─▒ kazand─▒rarak para tasarrufu sa─člayacak.

Okyanuslarda biriken plastik miktar─▒n─▒n artmas─▒yla birlikte bir ├že┼čit geri d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilir alternatife ger├žekten ihtiya├ž duyuluyor. Bu noktada biyo-plastikler gelece─čin plasti─či olarak kendine yer buluyor. Interesting Engineering isimli internet sitesinde yer alan habere g├Âre, biyo-plastikler do─čal hammaddelerden ├╝retildikleri i├žin, do─ča taraf─▒ndan da par├žalanabiliyor ve hatta baz─▒ durumlarda kelimenin tam anlam─▒yla insanlar taraf─▒ndan yenilebiliyor.

─░┼čte yak─▒n bir zamanda hayat─▒m─▒zda s─▒kl─▒kla kar┼č─▒laca─č─▒m─▒z petrolden ├╝retilen plasti─čin yerini biyo-plastik ├ž├Âz├╝mler:

Biyo-plastik ┼čeker ve karbondioksitten ├╝retilebiliyor

Bath ├ťniversitesi S├╝rd├╝r├╝lebilir Kimyasal Teknolojiler MerkeziÔÇÖnde g├Ârevli bilim adamlar─▒ plasti─čin geri d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilir ┼čeklini ├╝retmeyi ba┼čard─▒. Bu ya─čla de─čil ┼čeker ve karbondioksitle yap─▒ld─▒.

Biyo-plastik kaplar pirin├žten ├╝retilebilir

Finlandiyal─▒ ara┼čt─▒rmac─▒lar 2014 y─▒l─▒nda s├╝rd├╝r├╝lebilir ve geri d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilir polimerler ├╝retmek i├žin pirin├ž ni┼častas─▒ kulland─▒. Bu polimerler daha sonra g─▒da ambalaj─▒nda kullan─▒ld─▒.

Biyo-plastik g─▒da ambalajlar─▒ yenilebilecek

2018ÔÇÖin ba┼člar─▒nda Otago ├ťniversitesiÔÇÖnde g├Ârevli ara┼čt─▒rmac─▒lar, m─▒s─▒r ve kabuklu deniz ├╝r├╝nleri end├╝strisi yan ├╝r├╝nlerinden yap─▒lan g─▒da ambalaj─▒ ├╝retmeyi ba┼čard─▒lar. Bu ambalajlar─▒ ayn─▒ zamanda yiyebileceksiniz. Bu ara┼čt─▒rma ya─č ve di─čer geri d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lemeyen plastiklere olan ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒ azaltacak ve ├ževreyi de kirletmeyecek.

At─▒k K─▒zartma Ya─č─▒ Bio-Plasti─če D├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilir

─░kinci nesil biyo-plastik kullan─▒lm─▒┼č k─▒zartma ya─č─▒ndan ├╝retilebilir. Bu t├╝r bir ya─č biyo-plastik yapmak i├žin kullan─▒labilecek m├╝kemmel bir polihidroksibutirat kayna─č─▒d─▒r.

Biyo-plastik yapmak i├žin muz kabu─ču kullan─▒lacak

2013 y─▒l─▒nda T├╝rkiyeÔÇÖde ├Â─črenci Elif Bilgin, muz kabuklar─▒ndan biyo-plastik ├╝retme projesiyle ÔÇťScience in Action AwardÔÇŁ ├Âd├╝l├╝n├╝ kazand─▒.┬á Elif, muz kabuklar─▒n─▒, at─▒klar ile plastikler i├žin ya─ča olan ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒m─▒z─▒ azaltmak i├žin bir ├ž├Âz├╝m sunacak dayan─▒kl─▒ bir biyo-plastik haline d├Ân├╝┼čt├╝rmek i├žin kimyasal bir s├╝re├ž tasarlamay─▒ ba┼čard─▒.

Avokado temelli geri d├Ân├╝┼č├╝ml├╝ pipetler

Biofase, her g├╝n 15.000 ton avokado ├žekirde─čini biyo-plasti─če d├Ân├╝┼čt├╝r├╝yor. ┼×irketin kurucusu Scott Mung├ş, y─▒llarca biyo-plastik yapmak i├žin hammadde arad─▒ ve sonunda avokado ├žekirdeklerinin m├╝kemmel bir hammadde oldu─čunu ke┼čfetti. Biofase bu plasti─či plastik ├žatal ve b─▒├žaklardan pipetlere kadar her ┼čeye d├Ân├╝┼čt├╝rebiliyor.

Biyo-plastik karideslerden yap─▒lacak

Karideslerin ‘at─▒k’ kabuklar─▒ da biyo-plastik yapmak i├žin kullan─▒labilir. Kabuklar─▒, esas olarak kitin denilen bir biyo-polimerden (bir├žok eklembacakl─▒ gibi) yap─▒l─▒r. Sidney K─▒z Lisesi’nden Angeline Arora isimli ├Â─črenci, kabuklar─▒ toz haline getirmek i├žin bir y├Ântem geli┼čtirdi, kabuklar─▒ asitle ─▒slatt─▒ ve saf kitini ayr─▒┼čt─▒rmak ve kirleri yok etmek i├žin sonra alkali hale getirdi. Sonra fibroin (├Âr├╝mcek ipe─činden bir protein) ile kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒ ve daha sonra ince tabakalar halinde biyo-plastik yapmak i├žin preslendi.

Deniz yosunu biyo-plastik i├žin hammadde olabilir

G├╝n├╝m├╝zde ├žo─ču biyo-plastik, m─▒s─▒r, ┼čeker kam─▒┼č─▒, bitkisel ya─č ve ni┼častadan yap─▒lmaktad─▒r. Fakat bunlar─▒n ├žo─ču da g─▒da maddeleridir – potansiyel bir rekabete yol a├žar. Ancak, deniz yosunu ├žok nadiren t├╝ketilir, nadiren yenir, g├╝bre gerektirmez ve b├╝y├╝mek i├žin toprak gerekmez. Biyo-plastik yapmak i├žin m├╝kemmel bir g─▒da d─▒┼č─▒ alternatiftir.

Yabanar─▒s─▒ bir ├že┼čit biyo-plastik ├╝retiyor

Avustralyal─▒ bir giri┼čim olan Humble Bee, Avustralya yaban ar─▒s─▒n─▒n (Hyleaus Genus) yuvalama materyallerinin b├╝y├╝k bir biyo-plastik kaynak olabilece─čini buldular. Di─čer ar─▒lardan farkl─▒ olarak, kovanlarda ya┼čamazlar, ancak selofan-esk yuva malzemesi su iticidir, ─▒s─▒ya ve kimyasallara dayan─▒kl─▒d─▒r.

Gelece─čin oyuncaklar─▒ biyo-plastikten yap─▒lacak

Bio-on ve Italeri isimli iki ┼čirket, Minerv Supertoys’ta gelece─čin oyuncaklar─▒n─▒ biyo-plastiklerden yapmak i├žin i┼čbirli─či yap─▒yor. Bio-on’un biyo-plasti─či y├╝zde 100 geri d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilir polimerdir ve tamamen do─čald─▒r. ├çal─▒┼čmalar─▒n─▒n baz─▒ cesaret verici sonu├žlar─▒ oldu ve PHA tabanl─▒ oyuncaklar─▒n─▒ ├žok yak─▒nda piyasaya s├╝rmeyi planl─▒yorlar.

Lego, biyo-plastik kullanmaya ba┼člayaca─č─▒n─▒ duyurdu

Lego Kitleri 2018’den itibaren biyo-plastik i├žerecek. Ba┼člang─▒├žta, Lego a─ča├žlar─▒na, ├žal─▒lara, yapraklara ve di─čer botanik elementlere s─▒n─▒rl─▒ olacak ┼čeker kam─▒┼č─▒ t├╝revi biyo-plastikleri tan─▒tmay─▒ planl─▒yorlar. Lego, 2015’te ilk hamleyi a├ž─▒klad─▒ ancak bunu ger├žekle┼čtirmek i├žin ├╝├ž y─▒l s├╝ren bir ara┼čt─▒rma ve 1 milyar dolarl─▒k yat─▒r─▒m ger├žekle┼čtirdi.

Algler ve 3 boyutlu bask─▒

─░ki Hollandal─▒ tasar─▒mc─▒, Eric Klarenbeek ve Maartje Dros, alglerden yap─▒lan bir biyo-plastik form geli┼čtirdiler. Bunun zamanla, ‘sentetik’ plastiklerin yerini tamamen alabilece─čine inan─▒yorlar. Algler bi├žiliyor, sonra kurutuluyor ve i┼členiyor, 3D yaz─▒c─▒larda kullan─▒ma haz─▒r hale geliyor.

Geri D├Ân├╝┼č├╝ml├╝ Okyanus Plasti─či ve Bal─▒k A─č─▒ Ayakkab─▒s─▒

Teknik olarak bir biyo-plastik uygulama olmasa da, Adidas 2015 y─▒l─▒nda yeni spor ayakkab─▒lar i├žin bir prototip yay─▒nlad─▒. Bu, ├ž─▒─č─▒r a├ž─▒c─▒ gelmese de ├Ânemli olan ┼čey, geri d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilen okyanus plasti─či ve bal─▒k a─člar─▒ndan yap─▒lmalar─▒d─▒r. (Vasfiye ├ľzcanbaz)