Kategoriler
Ya┼čam

Mevsim ge├ži┼člerinde hastalanmay─▒n!

Sonbaharda ya┼čanan mevsim ge├ži┼člerinde ya┼čanan s─▒cakl─▒k, hava bas─▒nc─▒, elektriksel y├╝k, r├╝zgar ve nem gibi pek ├žok fakt├Ârdeki ani de─či┼čiklikler, metabolik ve psikolojik problemlere neden olabiliyor.

Mevsimin de─či┼čmesiyle Eyl├╝l ay─▒nda en s─▒k g├Âr├╝len ├╝st solunum yolu enfeksiyonlar─▒n─▒ ya┼čant─▒m─▒z─▒ olumsuz etkiliyor.  Hastal─▒klardan korunmak i├žin sa─čl─▒kl─▒ ve dengeli beslenmenin ve d├╝zenli uykunun b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒d─▒─č─▒n─▒ belirten Kulak Burun Bo─čaz Hastal─▒klar─▒ ve Odyoloji Uzman─▒ Dr. ├ľ─čr. G├Ârevlisi Tuna Kenar, mevsim ge├ži┼člerinde hastalanmamak i├žin yap─▒lmas─▒ gerekenleri anlatt─▒.

Bu d├Ânemde ├Âzellikle s─▒cakl─▒─č─▒n d├╝┼čmesi, r├╝zg├ór, ya─čmur gibi ├ževresel fakt├Ârlerdeki ani de─či┼čiklikler nedeniyle hem bedenen hem psikolojik a├ž─▒dan problemlerle daha s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒labiliyor. Siz de hastalanmak istemiyorsan─▒z beslenme ve uyku d├╝zeninize dikkat etmelisiniz.

Depresyona girmeyi h─▒zland─▒r─▒r

Mevsim ge├ži┼člerinde s─▒cakl─▒k, hava bas─▒nc─▒, elektriksel y├╝k, r├╝zgar ve nem gibi pek ├žok ├ževresel fakt├Ârdeki ani de─či┼čikliklere uyum s├╝reci  baz─▒ ki┼čiler taraf─▒ndan hi├ž fark etmeden ge├žirilebilirken, baz─▒ ki┼čilerde ciddi sorunlar ortaya ├ž─▒kabilir. ├ľrne─čin a┼č─▒r─▒ stresli, heyecanl─▒ ve sinirli ki┼čiler mevsim ge├ži┼člerinde kendilerini fiziksel olarak daha g├╝├žs├╝z hisseder. Bunun sonucunda da v├╝cutlar─▒ daha ├žabuk tepki g├Âsterir ve hastalanmaya daha m├╝sait olurlar.

G├╝ne┼čli saatlerin azalmas─▒ ve g├╝nlerin k─▒salarak erkenden kararmas─▒ ki┼čilerin depresyona girmesini kolayla┼čt─▒r─▒r. Bu de─či┼čimlerle beraber de─či┼čen hava ┼čartlar─▒ ve g├╝nd├╝z uzunlu─čuna ba─čl─▒ olarak beslenme ve uyku al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒n tekrar g├Âzden ge├žirilmesi gerekir.

Nezle ve gribe dikkat!

Hava s─▒cakl─▒klar─▒ndaki ─▒s─▒nma ve so─čumalar, ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemini zay─▒flatarak v├╝cudu bir├žok hastal─▒─ča hassas hale getirebilir.  Mevsim ge├ži┼člerinde en ├žok ├╝st solunum yolu enfeksiyonlar─▒na rastlan─▒r. So─čuk hava, toz ve polene ba─čl─▒ alerjik reaksiyonlar, ba─č─▒rsak enfeksiyonlar─▒ gibi fizyolojik sorunlar yan─▒ s─▒ra depresyon, uykusuzluk, halsizlik, isteksizlik gibi psikolojik sorunlara da yol a├žabilir. Kilo art─▒┼č─▒, v├╝cutta a┼č─▒r─▒ su tutulmas─▒, migren ataklar─▒, sindirim bozukluklar─▒, sa├ž d├Âk├╝lmeleri, hormonal dengesizlikler gibi bozukluklar mevsim ge├ži┼člerinde s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒lan ┼čik├óyetlerdir.

Kategoriler
Ya┼čam

Antidepresan yerine bitter ├žikolatay─▒ deneyin

Kalp hastal─▒─č─▒ riskini azaltmaktan cildinizi g├╝ne┼čten korumaya kadar bir├žok faydas─▒ bulunan bitter ├žikolatan─▒n art─▒k antidepresan g├Ârevi de g├Ârd├╝─č├╝ belirlendi.

Bug├╝ne kadar yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda bitter ├žikolatan─▒n kalp hastal─▒klar─▒n─▒ azaltt─▒─č─▒, cildinizi g├╝ne┼čten korudu─ču tespit edilmi┼čti. Art─▒k bu listeye bitter ├žikolatan─▒n depresyonu hafifletmesi de eklendi. ÔÇťThe Journal Depression and AnxietyÔÇŁ isimli dergide yay─▒nlanan ve Londra ├ťniversitesi liderli─činde y├╝r├╝t├╝len ara┼čt─▒rmada, farkl─▒ ├žikolata t├╝rlerinin depresyonla ili┼čkili olup olmad─▒─č─▒ incelendi ve bitter ├žikolatan─▒n depresyonu hafifletmeye yard─▒mc─▒ oldu─ču tespit edildi.

Calgary ├ťniversitesi ve Kanada Alberta Sa─čl─▒k HizmetleriÔÇÖnde g├Ârevli bilim adamlar─▒yla i┼čbirli─či yapan ara┼čt─▒rmac─▒lar, yakla┼č─▒k 13 bin 626 yeti┼čkinin verilerini de─čerlendirerek kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n ├žikolata t├╝ketimini incelediler. Sonu├žlara g├Âre, 2 g├╝n bitter ├žikolata t├╝ketenlerde depresyon belirtilerinin hi├ž ├žikolata t├╝ketmeyenlere g├Âre y├╝zde 70 daha az oldu─ču g├Âr├╝ld├╝. Bununla birlikte, s├╝tl├╝ ├žikolata t├╝ketimi ile depresyon aras─▒nda anlaml─▒ bir ba─člant─▒ bulunamad─▒.┬á(Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Akl─▒n─▒za gelmeyen depresyon nedenleri

Travma, finansal sorunlar, i┼čsizlik ve ├╝z├╝nt├╝ gibi depresyonun bilinen bir├žok nedeni bulunuyor. Ancak bunlardan hi├žbiri sizdeki belirtilere uymasa da┬á ve yine de depresyondaysan─▒z bunun ba┼čka bir spesifik nedenleri olabilir.

Depresyonun bilinen nedenlerinden ba┼čka bir├žok farkl─▒ nedeni de var. Foxnews’te yer alan habere g├Âre, i┼čte akl─▒n─▒za gelmeyecek baz─▒ depresyon nedenleri:

├çok fazla se├ženek

Se├ženeklerin saf say─▒s─▒ bunalt─▒c─▒ olabiliyor. Baz─▒ psikologlara g├Âze, ihtiyac─▒ olan ┼čeyi g├Ârd├╝─č├╝nde hemen sepete atan al─▒┼čveri┼č delileri i├žin bu problem de─čil. Baz─▒ insanlar ihtiyac─▒ olandan fazlas─▒n─▒ al─▒yor ya da en iyi ├╝r├╝n i├žin ara┼čt─▒rma yap─▒yor. Bu al─▒┼čveri┼čle ba┼ča ├ž─▒kma tarz─▒ m├╝kemmeliyet├žilikle ve depresyonla ilgili olabiliyor.

─░la├ž tedavisi

Depresyon baz─▒ ila├žlar─▒n yan etkisi olabiliyor. Akne tedavisi i├žin kullan─▒lan Roaccutane isimli ilac─▒n baz─▒ insanlarda depresyon ve intihar d├╝┼č├╝ncesine yol a├žt─▒─č─▒ belirtiliyor. Xanax gibi kayg─▒ ve uykusuzluk ila├žlar─▒ ile y├╝ksek tansiyonu tedavi eden Lopressor ile kolesterol d├╝┼č├╝ren Lipitor isimli ilac─▒n da yan etkisi depresyondur. Doktor size yeni bir ila├ž verdi─činde mutlaka potansiyel yan etkilerini okuyun.

Tiroid hastal─▒─č─▒

Tiroidiniz yeterince tiroid ├╝retmedi─činde, hipotirodizm isminde bir sorun ortaya ├ž─▒kar ve bunun belirtilerinden biri de depresyondur. Bu hormon ├žok fonksiyoneldir. Fakat ana g├Ârevlerinden biri de n├Ârotransmitter gibi rol oynamas─▒ ve serotonin seviyesini d├╝zenlemesidir. Hassasl─▒k, kab─▒zl─▒k ve yorgunluk gibi yeni depresyon belirtileriniz varsa bir tiroid testi yapt─▒rmal─▒s─▒n─▒z. Hipotiroidizm ila├žla tedavi edilebilir.

Yaz havas─▒

Mevsime ba─čl─▒ depresyon genellikle k─▒┼č depresyonuyla ba─člant─▒l─▒d─▒r. Ancak bu depresyon baz─▒lar─▒n─▒ yaz aylar─▒nda daha fazla etkiliyor. Il─▒k hava depresyonu v├╝cudun yeni bir mevsime al─▒┼čmas─▒ gecikti─činde ortaya ├ž─▒k─▒yor.

Uykusuzluk

Uykusuzlu─čun huzursuzlu─ča yol a├žt─▒─č─▒ ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ de─čil, ancak uykusuzluk depresyon riskini de art─▒rabiliyor. 2007 y─▒l─▒nda yap─▒lan bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre, siz yeterince uyumazsan─▒z beyin h├╝crelerinizin yenilenmesi i├žin yeterli zaman olu┼čmaz ve beyin fonksiyonlar─▒n─▒z iyi bir ┼čekilde yerine getirilmez bu da depresyona yol a├žar.

Fazla Facebook kullan─▒m─▒

Sosyal payla┼č─▒m ve sohbet sitelerinde ├žok fazla zaman ge├žirmek sa─čl─▒─č─▒n─▒z─▒ olumsuz olarak etkileyebilir. Bir dizi ara┼čt─▒rma, bunun ├Âzellikle gen├žlerde ve ├žocuklu─čun son d├Âneminde depresyona yol a├žabildi─či a├ž─▒kland─▒. ─░nternet ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒ ger├žek ya┼čamdaki etkile┼čmeyle ve arkada┼čl─▒klar─▒n azalmas─▒na yol a├žabilir. Baz─▒ uzmanlar bunu Facebook Depresyonu olarak isimlendiriyorlar.

2010 y─▒l─▒ndaki bir ├žal─▒┼čmada, ara┼čt─▒rmac─▒lar ya┼člar─▒ 16 ile 51 aras─▒ndaki insanlar─▒n y├╝zde 1,2’si interneti haddinden fazla kullan─▒yor, bu nedenle makul ve ciddi depresyon oran─▒ art─▒yor. Ancak ara┼čt─▒rmac─▒lar, a┼č─▒r─▒ internet kullan─▒m─▒n─▒n m─▒ depresyona yol a├žt─▒─č─▒n─▒ yoksa depresyondaki ki┼čilerin fazla internet kulland─▒─č─▒ konusunda a├ž─▒klay─▒c─▒ bulgular olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âylediler.

Az bal─▒k t├╝ketimi

Somon bal─▒─č─▒nda ve bitkisel ya─člarda bulunan Omega-3 ya─č asitlerinin az al─▒nmas─▒ daha b├╝y├╝k depresyon riskiyle ba─člant─▒l─▒ olabilir. 2004 y─▒l─▒nda yap─▒lan ara┼čt─▒rmaya g├Âre, kad─▒nlarda az bal─▒k yemeyle depresyon riski aras─▒nda bir ba─č bulundu. Ancak bu ili┼čki erkeklerde g├Âr├╝lmedi. Bu ya─č asitleri serotonin gibi n├Ârotransmitterlar─▒ d├╝zenliyor. Bal─▒k ya─č─▒ takviyeleri de i┼če yarayabilir.

Karde┼č ba─č─▒n─▒n zay─▒fl─▒─č─▒

Herhangi biriyle ba─člar─▒n─▒z─▒n k├Ât├╝ olmas─▒ depresyona yol a├žabiliyor. Fakat 2007 y─▒l─▒nda “American Journal of Psychiatry” isimli dergide yay─▒nlanan bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre, 20 ya┼č─▒ndan ├Ânce karde┼čleriyle aras─▒ndaki ba─č iyi olmayan erkekler ileriki y─▒llarda depresif olmaya daha yatk─▒n oluyorlar. Karde┼čler aras─▒nda kavgalar 50 ya┼čtan ├Ânce depresyon geli┼čme riskini daha da art─▒r─▒yor.

Televizyon dizisinin ya da ┼čovunun bitmesi

Sizin i├žin ├Ânemli olan televizyon ┼čovu ya da bir dizi bitiyorsa bu durum baz─▒ insanlarda depresyonu tetikleyebiliyor. 2009 y─▒l─▒nda baz─▒ Avatar hayranlar─▒ kendilerini depresif hissettiklerini ve hatta intihara e─čilimli olduklar─▒n─▒ s├Âylediler. ├ç├╝nk├╝ filmin kurgusal d├╝nyas─▒ ger├žek de─čildi. Ayn─▒ tepki Harry Potter filmlerinin bitmesiyle de kendini g├Âstermi┼čti.

Sigara i├žme

Sigara i├žmeyle depresyon aras─▒ndaki ba─č uzun zamand─▒r biliniyordu. Ancak bu durum yumurta m─▒ tavuktan, tavuk mu yumurtadan ├ž─▒kar sorusuna benziyor. Depresyona meyilli insanlar sigaraya ba┼člamaya yatk─▒n olurlar. Ayr─▒ca sigaradaki nikotinin beyindeki n├Ârotransmitter aktivitesini etkiledi─či ve y├╝ksek dozda dopamin ve serotonin (antidepresan ila├žlar i├žin hareket mekanizmas─▒) hormonu salg─▒lanmas─▒na yol a├žt─▒─č─▒ da biliniyor. Bu nedenle sigaraya ba─č─▒ml─▒ oluyorsunuz ve b─▒rakt─▒─č─▒n─▒zda da depresyona girebiliyorsunuz. Bu nedenle sigaray─▒ b─▒rakmaya ├žal─▒┼čmak ve beyninizi buna al─▒┼čt─▒rmak v├╝cudunuzun beyin kimyasallar─▒n─▒ dengelemesine yard─▒m edebilir.

Ya┼čad─▒─č─▒n yer

┼×ehirde ya da k─▒rsal alanda ya┼čay─▒p ya┼čamad─▒─č─▒n─▒z sizin ruh durumunuzu etkiliyor. Ara┼čt─▒rmaya g├Âre, ┼čehirde ya┼čayanlarda ruhsal bozukluk g├Âr├╝lme riski k─▒rsal kesimde ya┼čayanlardan y├╝zde 39 daha fazla. 2011 y─▒l─▒nda yap─▒lan bir ara┼čt─▒rmada ise, ┼čehirde ya┼čayanlar─▒n beynindeki stresi d├╝zenleyen b├Âl├╝m├╝n daha hareketli oldu─ču tespit edildi. Y├╝ksek stres seviyesi ruhsal bozuklu─ča yol a├ž─▒yor. Depresyon oranlar─▒ k─▒rsal ve ┼čehir hayat─▒na g├Âre ├že┼čitlilik g├Âsteriyor. Baz─▒ ┼čehirlerde depresyon oranlar─▒ daha y├╝ksek oluyor. Zengin ├╝lkelerdeki depresyon oranlar─▒ gelir d├╝zeyi d├╝┼č├╝k olanlardan daha fazlad─▒r. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Uykusuz kalmak bu sorunlara yol a├ž─▒yor

Geceleri uykunuzu alamad─▒─č─▒n─▒zda sabahlar─▒ yorgun uyan─▒rs─▒n─▒z ve b├╝t├╝n g├╝n can─▒n─▒z bir ┼čey yapmak istemez. Uykusuzlu─čun bundan ba┼čka sa─čl─▒─č─▒n─▒z i├žin ├žok zararl─▒ oldu─čunu biliyor muydunuz?

Lifehack isimli internet sitesinde yer alan habere g├Âre, uykusuzluk depresyondan kalp hastal─▒─č─▒na kadar ├žok ciddi sa─čl─▒k sorunlar─▒na yol a├žabiliyor. ─░┼čte uykusuz kalman─▒n getirdi─či hastal─▒klar:

Anksiyete seviyesini y├╝kseltiyor

Uykusuzluk t├╝m anksiyete seviyesini art─▒rarak beynin ├Ânceki reaksiyonlar─▒n─▒ da ├žo─čalt─▒yor.

Depresyonu art─▒r─▒r

Uykusuzluk ruh halinizi d├╝zenleyen n├Ârotransmitterlerde azalmaya yol a├ž─▒yor ve b├Âylece depresyonu art─▒r─▒yor.

Hasar g├Ârm├╝┼č idrak

A┼č─▒r─▒ uykusuzluk haf─▒zan─▒n hasar g├Ârmesine yol a├ž─▒yor, d├╝┼č├╝nme yetene─či ile bilgi i┼člemeye zarar veriyor.

Hipertansiyon riski art─▒yor

Gecede 5-6 saat aras─▒nda uyumak y├╝ksek kan bas─▒nc─▒na yakalanma riskinizi art─▒r─▒yor.

Kalp hastal─▒─č─▒ riski art─▒yor

Uyudu─čumuz zaman kan bas─▒nc─▒m─▒z d├╝┼čer. Ancak uyumad─▒─č─▒m─▒z zaman geceleri kan bas─▒nc─▒ndaki d├╝┼č├╝┼č olmayacak ve bu durum da kalp hastal─▒─č─▒ i├žin risk olu┼čturacak.

┼×eker hastal─▒─č─▒ riski art─▒yor

Uykusuzluk stres yan─▒t─▒m─▒z─▒ tetikliyor, bu da stres hormonu kortizol ile ins├╝lin direnciyle alakal─▒ noradrenalin salg─▒lanmas─▒na yol a├ž─▒yor.

Sa─čl─▒ks─▒z i┼čtah sorunu

Uyku a├žl─▒k ya da tokluk hissetmenizi sa─člayan hormonlar─▒n dengede kalmas─▒na yard─▒m ediyor. Uykusuzluk ise a├žl─▒k hormonunun artmas─▒na ve tokluk hormonunun ise d├╝┼čmesine neden oluyor.

G├Â─č├╝s kanser riski

Gece ge├ž saatte ─▒┼č─▒─ča maruz kalmak ├Âstrojen ├╝retimini bozan melatonin ├╝retimini art─▒r─▒yor. ├çok fazla ├Âstrojen ise g├Â─č├╝s kanseri olu┼čumunu destekliyor.

V├╝cudun do─čal saatinde kesinti

Uykusuzlukla olu┼čan bu kesinti beyaz kan h├╝crelerinin sa─čl─▒ks─▒z olmas─▒na neden olur ve b├Âylece fiziksel stres cevab─▒n─▒z zay─▒fl─▒yor. Yeti┼čkinlerin neredeyse y├╝zde 40ÔÇÖ─▒ en az ayda bir kez uykusuzluk ya┼čam─▒┼čt─▒r. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Ya┼čam

Bahar yorgunlu─čunuz depresyon sebebi olmas─▒n

Bahar aylar─▒nda havalar─▒n de─či┼čmesinden metabolizmam─▒z da nasibini al─▒yor. Bahar yorgunlu─čuna neden olan bu durum, her ya┼čtan insan─▒ etkiliyor. ├ľnlemi al─▒nmaz ise depresyona bile neden olabiliyor. Bahar yorgunlu─čundan d├╝zenli beslenme ve spor ile kurtulman─▒n m├╝mk├╝n oldu─čunu belirten Medical Park Gaziosmanpa┼ča Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzman─▒ Yrd. Do├ž. Dr. Nihan Karag├Âz, yap─▒lmas─▒ gerekenleri anlatt─▒.

So─čuk havalar─▒n bitmesi ve g├╝ne┼čin etkisiyle v├╝cudumuz da bir tak─▒m de─či┼čimler oluyor. Bahar yorgunlu─čuna neden olan bu durum, ├Âzellikle halsizlik ile kendini g├Âsteriyor. G├╝ne┼čin kendini g├Âstermesiyle enerji veren bir d├Ânem olarak g├Âr├╝lse de bahar, asl─▒nda v├╝cudumuzdaki elektrik y├╝k├╝n├╝n artt─▒─č─▒ bir d├Ânem. Medical Park Gaziosmanpa┼ča Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzman─▒ Yrd. Do├ž. Dr. Nihan Karag├Âz, bu nedenle baharda stresin art─▒─č─▒n─▒, ortaya ├ž─▒kan gerginli─čin ise damarlar─▒ b├╝z├╝┼čt├╝rd├╝─č├╝n├╝ belirterek, romatizma, mide ve kalp hastal─▒klar─▒nda art─▒┼č meydana geldi─čine dikkat ├žekti. Karag├Âz, ├Ânlem al─▒nmazsa uyku bozukluklar─▒ ve halsizli─čin kronikle┼čebilece─čini ve depresyona sebep olabilece─čini kaydederek, ┼ču bilgileri payla┼čt─▒:

D├ť┼×├ťNCE G├ťC├ťN├ťZ├ť KULLANININ

Bahar aylar─▒n─▒n neden oldu─ču olumsuz etkilerden, do─čru beslenerek ve d├╝zenli spor yaparak kurtulmak m├╝mk├╝n. Y├╝r├╝y├╝┼č yapmak, ├žok hareket etmek, sa─čl─▒kl─▒ beslenerek gerekli vitamin ve mineralleri almak, yeterli miktarda su t├╝ketmek, d├╝zenli uyku ve bitki ├žaylar─▒ i├žmek bizi bahar─▒n olumsuz etkilerinden korur. Mevsim ge├ži┼člerinde alkol ve kafeinden uzak durman─▒n yan─▒ s─▒ra olumlu d├╝┼č├╝nerek de bahar─▒n negatif etkilerinden korunabilirsiniz.

HAFTADA 3 SAAT SPOR YAPIN

D├╝zenli yap─▒lan egzersizler, h├╝crelere giden kan ve oksijeni artt─▒r─▒rken damar, kalp, sinir ve solunum gibi t├╝m sistemlerimizi iyile┼čtirir. Ayn─▒ zamanda spor yaparken serotonin hormonu da salg─▒land─▒─č─▒ndan mutlu oluruz ve enerjimiz artar. Haftada en az 3 saat spor yapmakta fayda var. A├ž─▒k havada yap─▒lan sporun etkisi daha fazla oldu─čundan ├Âzellikle bahar aylar─▒nda yap─▒labilecek en g├╝zel spor ÔÇśy├╝r├╝y├╝┼čÔÇÖt├╝r. Bunun d─▒┼č─▒nda pilates, yoga ya da ko┼ču da tercih edebilece─činiz alternatifler aras─▒nda yer al─▒yor. Kendinizi yormadan e─členceli bir programla gev┼čeyebilirsiniz.

─░┼×TE BAHAR YORGUNLU─×UNU YENECEK EGZERS─░ZLER

  • Omurgan─▒z─▒ a├žmak i├žin avu├žlar─▒n─▒z birbirine bakacak ┼čekilde ellerinizi ald─▒r─▒n. V├╝cudunuzu dikle┼čtirin, yukar─▒ya do─čru gerilin.
  • S─▒rayla sol ve sa─č baca─č─▒n─▒z─▒ sandalyeye yerle┼čtirin. V├╝cudunuzu dik tutun ve ├Âne do─čru e─čilin. Kal├žan─▒z─▒ geriye ├ž─▒kartarak ayaklar─▒n─▒z─▒ gerin. 30 saniye bu pozisyonda bekleyin.
  • Arkan─▒za yaslanmadan dik bir ┼čekilde oturun. Ellerinizi ensenizde kenetleyerek dirseklerinizi birle┼čtirmeye ├žal─▒┼č─▒n. Sonras─▒nda aksi y├Âne do─čru esnetin. ├çeneniz gergin ve yukarda olmal─▒.
  • Boynunuzu esnetmek i├žin ba┼č─▒n─▒z─▒n ├╝st k─▒sm─▒n─▒ tutun, yava┼č├ža sa─ča ve sola do─čru ├žekin. Boynunuzu incitmeden elinizi ├žekime kar┼č─▒ ters diren├ž g├Âsterin.
  • Bel i├žin elinize uzun bir havlu al─▒n, iki ucundan tutun. Kollar─▒n─▒z─▒ yukar─▒da a├ž─▒p gerin. Ayaklar─▒n─▒z omuz geni┼čli─činde a├ž─▒k ve dik olmal─▒. Ayakta sabit dururken bedeninizin ├╝st k─▒sm─▒n─▒ sa─ča ve sola gerin.
  • Duvara ellerinizi yaslay─▒n. Tek baca─č─▒n─▒z─▒ ├Âne do─čru b├╝k├╝n di─čerini ise gergin tutun. Topu─čunuzu yerde tutarak duvar─▒ itin. Hareketi iki baca─č─▒n─▒z i├žin de yap─▒n.
  • Dizlerinizi b├╝kerek kal├ža ve eklemlerinizi gerin.
  • Kolunuzu avu├ž i├žleri size bakacak ┼čekilde kenetleyerek ├Âne uzat─▒n. Elleri ve ba┼č─▒ ileri, s─▒rt─▒ geriye do─čru esnetin.
  • S─▒rt omurlar─▒n─▒z─▒ a├žmak i├žin omuz ba┼člar─▒n─▒z─▒ yere yap─▒┼čt─▒r─▒n. Omurlar─▒n─▒z─▒n tek tek a├ž─▒ld─▒─č─▒n─▒ hissedin.
  • Kollar arkaya ba─čl─▒, avu├ž i├žleri i├že do─čru, kollar─▒ belden yukar─▒ kald─▒r─▒n. Biryandan ise g├Â─čs├╝ ├Âne iterek v├╝cudunuzu esnetin.
Kategoriler
Sa─čl─▒k

Depresyon mu, yoksa t├╝kenmi┼člik sendromu mu?

T├╝kenmi┼člik kitlesel bir fenomen haline geldi. Son zamanlarda stresli kariyeristlerden ├╝nl├╝lere, a┼č─▒r─▒ ├žal─▒┼čan i┼č├žilerden ev han─▒mlar─▒na kadar hemen herkes t├╝kenmi┼člik sendromu ya┼čad─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yor.

Ger├žekte ya┼čad─▒─č─▒n─▒z ┼čey nedir? Depresyonda m─▒s─▒n─▒z yoksa t├╝kenmi┼člik sendromu mu ya┼č─▒yorsunuz?

T├╝kenmi┼člik terimi 1970’lerde Amerikal─▒ psikolog Herbert Freudenberger taraf─▒ndan ortaya at─▒ld─▒. Freudenberger bu terimi; ┼čiddetli stresin ÔÇťenerjisizlik, ba┼čar─▒s─▒z olma, y─▒pranmaÔÇŁ gibi sonu├žlar─▒yla tan─▒mlam─▒┼čt─▒r. ├ľrne─čin ba┼čkalar─▒ i├žin kendilerini feda eden doktorlar ve hem┼čireler s─▒kl─▒kla “t├╝kenmi┼č”, bitkin, yorgun oluyorlar ve bununla ba┼ča ├ž─▒kam─▒yorlar. G├╝n├╝m├╝zde bu terim sadece bu meslekler i├žin veya kendi kendini feda etmenin karanl─▒k taraf─▒n─▒ vurgulamak i├žin kullan─▒lm─▒yor. Neredeyse herkes t├╝kenmi┼člik sendromu ya┼čad─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yor.

C─░DD─░YE ALINMALI

Stresli bir ya┼čam tarz─▒, insanlar─▒ a┼č─▒r─▒ bask─▒ alt─▒na sokabilir. ─░nsanlar bitkin hissedebilir, s├╝rekli gerginlik i├žerisinde olduklar─▒n─▒ hissedebilir, yorulabilir ve bunun ├╝stesinden gelemeyebilirler. Uzun s├╝re boyunca hayata kar┼č─▒ kendisini yorgun hisseden, s├╝rekli erteleyen ve enerjisi bitmi┼č gibi hissedenler; s├╝rekli bir mutsuzluk ya da ya┼čama kar┼č─▒ tats─▒zl─▒k hissedenler i├žin elbette ki ciddiye al─▒nmas─▒ gereken bir durumdur.

NELER SEBEP OLUR?

S├╝rekli bir ba┼čar─▒l─▒ olma ├žabas─▒ i├žerisinde yo─čun ├žal─▒┼čma temposu, uzun s├╝ren bir rekabet ortam─▒ i├žerisinde bask─▒ alt─▒nda hissetme, devam eden bir stres y├╝k├╝, kendini ailesinden ve ├ževresindeki yak─▒nlardan sorumlu hissederek ya┼čama, insanlar─▒n kendi ihtiya├žlar─▒n─▒ ihmal etmesine neden olan a┼č─▒r─▒ y├╝k├╝ml├╝l├╝k, ├Âzel hayat─▒na vakit ay─▒rmama, belirli bir ya┼čtan sonra yaln─▒zl─▒k gibi bir├žok neden vard─▒r.

T├╝kenmi┼člik, uzun s├╝reli strese kar┼č─▒ geli┼čen bir tepki olup bir hastal─▒k olarak tan─▒mlanmas─▒ do─čru de─čildir. Bununla beraber bir├žok sorunun belirtisi olabilir, depresyon gibi bir├žok rahats─▒zl─▒kla i├ž i├že ge├žmi┼č olabilir.

BEL─░RT─░LER─░ NELERD─░R?

T├╝kenmi┼čli─čin ├žok ├že┼čitli semptomlar─▒ oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. Bunlardan hangisinin t├╝kenmi┼člik ve hangilerinin olmad─▒─č─▒ konusunda genel bir mutabakat olmamas─▒na ra─čmen en ├žok kabul g├Âren g├Âr├╝┼č Christina MaslachÔÇÖa aittir. Kendi ad─▒yla an─▒lan bir t├╝kenmi┼člik ├Âl├že─či de geli┼čtirmi┼čtir.

Yo─čun tempoda ├žal─▒┼čanlar, uzun s├╝reli i┼č ili┼čkileri ile ya┼čam─▒n─▒ belirleyenlerde, duyars─▒zla┼čma, ba┼čar─▒s─▒zl─▒k hissi ve duygusal t├╝kenme olarak ortaya ├ž─▒kar.┬á─░nsanlar bir sabah kalkt─▒klar─▒nda kendilerini birden bire t├╝kenmi┼č hissetmez, bu uzun bir birikimin sonucudur. Uzun bir zaman sinyallerini verir, bu a├ž─▒dan belirtiler hissedildi─činde tedbir al─▒nmal─▒ ve a─č─▒r bir soruna d├Ân├╝┼čmeden ├ž├Âz├╝me odaklan─▒lmal─▒d─▒r.

DEPRESYON ─░LE ARASINDAK─░ FARK NED─░R?

T├╝kenmi┼člik i├žin tipik olarak kabul edilen belirli semptomlar depresyonda da g├Âr├╝l├╝r. Bunlar aras─▒nda: A┼č─▒r─▒ t├╝kenme, keyifsizlik, h├╝z├╝nl├╝ hissetmek ve performans d├╝┼č├╝┼č├╝ vard─▒r. T├╝kenmi┼člik sendromunun belirtileri, depresyonda da g├Âr├╝lmektedir. Fakat ki┼čisel ihtiya├žlar─▒n─▒ uzun s├╝re ihmal ederek yo─čun ├žal─▒┼čma temposuna uzun s├╝re devam eden bir insana uzun bir tatil yapmas─▒ veya i┼čten ayr─▒lmas─▒ ├Ânerilebilir. Yaln─▒zca i┼čten dolay─▒ t├╝kenmi┼člik sendromu ya┼čayanlar bu tavsiyeye uyarlarsa kendilerini toparlayabilirler. Ancak depresyonu olan ki┼čiler bunu yaparsa, durumlar─▒n─▒ daha da k├Ât├╝le┼čtirebilirler.

NE YAPILMALI?

Ki┼čisel ihtiya├žlar─▒, duygusall─▒─č─▒m─▒z─▒, hobilerimizi, bize heyecan veren ya┼čam─▒n g├╝zelliklerini kendimize hediye etmeliyiz. Bize hayat─▒ anlaml─▒ k─▒lan etkinlikler, sosyalle┼čme ortamlar─▒, e─členceli faaliyetler, hobiler, egzersizler ki┼čiyi tazeleyen s├╝re├žlerdir. Bir yandan i┼č hayat─▒m─▒za devam ederken bir yandan ya┼čam─▒n g├╝zelliklerine dahil olmal─▒y─▒z, anlaml─▒ ve e─členceli bir ak─▒┼č─▒ ├Ânemsemek gerekiyor.

Kategoriler
Ya┼čam

├çocuklarda davran─▒┼č de─či┼čikli─či depresyon habercisi olabilir!

├çocu─čunuzun davran─▒┼člar─▒nda de─či┼čiklik seziyorsan─▒z ├žocu─čunuz depresyona girmi┼č olabilir. ├çocukluk ├ža─č─▒ depresyonu┬á0-18 ay aras─▒ndaki anne-bebek ili┼čkisinden bile kaynaklanabiliyor.

├çocu─čunuz bir anda arkada┼člar─▒ndan uzakla┼čmaya, daha az uyumaya, kilo kaybetmeye ve hatta ├Âl├╝mden s─▒k s├Âz etmeye ba┼čl─▒yorsa, belki de hi├ž akl─▒n─▒za gelmeyecek bir sorunla y├╝zle┼čmek zorunda kalabilece─činizi s├Âyleyen┬á─░stinye ├ťniversite HastanesiÔÇÖnden Psikolog Duygu Ba┼čak G├╝rtekin, “├çocuklarda g├Âr├╝len ani davran─▒┼č de─či┼čikliklerini sadece ├žocuk olmalar─▒yla a├ž─▒klamak do─čru bir y├Ântem de─čil. G├╝n├╝m├╝zdeki ├žok say─▒da ├žocuk hayatta ilk ad─▒mlar─▒n─▒ b├╝y├╝k bir g├╝vensizlikle at─▒yor” dedi. Peki ├žocukluk ├ža─č─▒ depresyonu nedir? ├çocu─čunuzun depresyonda oldu─čunu nas─▒l anlars─▒n─▒z? Bu tip durumlarda anne ve babalara ne gibi g├Ârevler d├╝┼č├╝yor? Bu ve buna benzer t├╝m merak edilen sorular─▒n yan─▒tlar─▒n─▒ veriyor:

ANNE-├çOCUK ─░L─░┼×K─░S─░ TEMEL BEL─░RLEY─░C─░

├çocu─čun geli┼čimsel s├╝recinde anne ile aras─▒nda olu┼čmas─▒ beklenen bu temel ba─č, ├žocu─čun d─▒┼č d├╝nyaya kar┼č─▒ g├╝ven duygusunun olu┼čmas─▒nda da olduk├ža b├╝y├╝k bir yere sahiptir. Bu ba─č─▒n ve beraberinde temel g├╝ven duygusunun geli┼čmedi─či durumlarda ├žocu─čun beklenen seyirdeki duygu durum tablosu de─či┼čime u─črar. ├çocu─čun geli┼čimsel d├Ânemlerine g├Âre g├Âzlemlendi─činde, beklenmeyen duygu durum de─či┼čimlerinin olmas─▒ ve beraberinde ileti┼čim problemleri, olumsuz davran─▒┼člar, depresif ruh hali gibi g├Âr├╝n├╝r belirtiler ya┼čanmas─▒ bize ├žocukluk ├ža─č─▒ depresyonunu i┼čaret eder.

ÇOCUKLARDA DEPRESYON BELİRTİLERİ

├çocukluk ├ža─č─▒ depresyonunun temel belirtileri geli┼čimsel d├Ânemlere g├Âre farkl─▒l─▒k g├Âstermekle beraber genel hatlar─▒ ile ┼ču ┼čekilde ├Âzetlenebilir; ├žocu─čun sosyal hayattan, ├ževresinden, arkada┼člar─▒ndan ve ailesinden belirgin ┼čekilde uzakla┼čmas─▒, i┼čtah ve kilo kayb─▒ ya┼čamas─▒, uyku probleminin ortaya ├ž─▒kmas─▒, s├╝rekli yorgun hissetmesi ve oynamaya dahi ilgisinin azalmas─▒, akademik ba┼čar─▒s─▒nda d├╝┼č├╝┼č, ├Âl├╝mden s─▒k s─▒k bahsetmeye ba┼člamas─▒, stres ve ├╝z├╝nt├╝ye ba─čl─▒ geli┼čen ba┼č ve mide a─čr─▒s─▒ gibi fiziksel semptomlar. Dikkat edilmesi gereken di─čer noktalar ise; daha ├Ânce ho┼čland─▒─č─▒ ┼čeyleri yapmaya dair iste─činin belirgin ┼čekilde kaybolmas─▒, geli┼čimsel s├╝rece ba─čl─▒ kazan─▒lan yetilerin kaybolmas─▒, umutsuzluk, ├žaresizlik ve mutsuzluk gibi duygular─▒n ├Ân plana ├ž─▒kmas─▒, bunlar─▒n beraberinde gelen a─člama krizleri, nedeni bilinmeyen ├Âfkelenme ve etrafa zarar verme─či iste─čidir.

DEPRESYON ├çOCUKLUK D├ľNEMLER─░NDE FARKLI BEL─░RT─░LER G├ľSTER─░R

Depresyon bulgular─▒ 3 farkl─▒ geli┼čimsel d├Ânem olarak ay─▒rmak m├╝mk├╝nd├╝r. Bunlar okul ├Âncesi (0-6 ya┼č), okul ├ža─č─▒ (6-12 ya┼č) ve ergenlik d├Ânemi (12-18 ya┼č) olarak adland─▒r─▒labilir. Bebeklik depresyonu diye de adland─▒r─▒lan anne ile bebek aras─▒nda geli┼čmekte olan ba─č─▒n herhangi bir nedenle u─črad─▒─č─▒ duygusal kay─▒p, bebekte huzursuzluk, beslenme bozukluklar─▒, a┼č─▒r─▒ a─člama ve di─čer fiziksel semptomlar olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kabilir. Daha sonra erken ├žocukluk olarak adland─▒rd─▒─č─▒m─▒z d├Ânemde en belirgin belirtiler ilgisizlik, ├╝z├╝nt├╝l├╝ ruh hali, i┼čtah ve kilo kayb─▒, uyku bozukluklar─▒ olarak ├Âzetlenebilir.

ERGENL─░K D├ľNEM─░NDE ├çOCU─×UNUZLA ─░LET─░┼×─░M KURUN

Ergenlikte s─▒kl─▒kla kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kan tablolar, alkol ve madde kullan─▒m─▒ veya risk bar─▒nd─▒ran fakt├Ârlerin oldu─ču durumlard─▒r. Bunlar─▒n beraberinde ┼čiddeti y├╝kselebilecek olan depresif mood ve davran─▒┼č bozukluklar─▒n─▒n dikkatle g├Âzlemlenmesi ve en k─▒sa s├╝rede ele al─▒nmas─▒ gerekir. Bu d├Ânemde depresyona, kayg─▒ bozukluklar─▒ ve uyum problemleri s─▒kl─▒kla e┼člik edebilir. Her bir geli┼čimsel d├Ânemde ├žocuklar─▒m─▒z─▒ dinlemeye ve anlamaya a├ž─▒k bir ┼čekilde ileti┼čim kurmak bu konuda en ├Ânemli koruyucu fakt├Ârlerden biridir, bu nedenle ├žocuklar─▒m─▒zla kurdu─čumuz ili┼čkinin kalitesi her ya┼čta ├žok de─čerli ve ├žok ├Ânemlidir.

EBEVEYNLERDEKİ DEPRESYON ÇOCUKLARI DA ETKİLİYOR

Anne ve babada depresyon deneyimi oldu─ču bilinen ailelerin ├žocuklar─▒nda, depresyon g├Âr├╝lme oran─▒n y├╝zde 50 oldu─čunu s├Âyl├╝yor. Biyolojik, sosyal ve psikolojik fakt├Ârlerin beraberinde geli┼čen depresyon aile i├žerisindeki tek bir bireyde g├Âr├╝ld├╝─č├╝nde dahi, sonras─▒nda di─čer ├╝yeler ├╝zerinde de iz b─▒rakan bir noktaya ula┼čabiliyor. Bu nedenle durumu de─čerlendiren uzman─▒n aile g├Âr├╝┼čmeleri yapmas─▒ ve konuyu sistemik bir yakla┼č─▒mla ele almas─▒ depresyon tedavisi ve sonras─▒nda ├Ânemli bir rol oynamaktad─▒r.

TEDAV─░ Y├ľNTEMLER─░┬áNELER?

Asl─▒nda depresyonun ┼čiddetine ve t├╝r├╝ne g├Âre pek ├žok farkl─▒ y├Ântemle tedavi uygulanabilir. Bu s├╝re├žte en ├žok dikkat edilmesi gereken husus etik duyarl─▒l─▒kla hizmet verebilecek do─čru uzmanlarla ├žal─▒┼č─▒lmas─▒d─▒r. Bu tedaviler, etkinlik d├╝zeyi ve etki alan─▒ a├ž─▒s─▒ndan dan─▒┼čan─▒n bulundu─ču ya┼č grubu ile ├Âzel olarak ├žal─▒┼čan ├žocuk-ergen psikiyatristi, uzman klinik Psikolog ve Pedagog deste─či ile b├╝t├╝nc├╝l bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ ile y├╝r├╝t├╝lmelidir. Depresyonun ┼čiddeti ve deneyimlenirken ├žocu─čun ya┼čad─▒─č─▒ ├Âzel durumlar g├Âz ├Ân├╝nde bulundurularak pek ├žok farkl─▒ y├Ântemle tedavi kolayl─▒kla sonu├ž verebilir.

Sanat terapisi, k─▒sa s├╝reli ├ž├Âz├╝m odakl─▒ terapi, oyun terapisi ve aile terapisi hizmetlerinden yararlanmakta fayda vard─▒r. ├çocukÔÇôergen grubuyla ├žal─▒┼č─▒rken s├╝rece adaptasyon ve ailenin tedavi s├╝reci d─▒┼č─▒nda kalmadan e┼člik edebilme hali sonu├ž alabilmek ad─▒na olduk├ža ├Ânemlidir. ├çocu─čun/ergenin terapi s├╝recine dair motivasyonu uygulanan tedavi y├Ântemlerine ba─čl─▒ olarak belirgin d├╝zeyde farkl─▒l─▒k g├Âsterebilir.

Kategoriler
Ya┼čam

Obez kad─▒nda depresyon riski y├╝ksek

G├╝n├╝m├╝z├╝n┬áen ├Ânemli sa─čl─▒k sorunlar─▒ndan biri olan obezite kad─▒nlarda a─č─▒r depresyonlara neden olabiliyor. Toplumda obez veya fazla kilolu kad─▒nlara kar┼č─▒ toplumda daha negatif bir alg─▒ var.

Obezitenin bir├žok psikiyatrik soruna yol a├žabilece─čine de─činen┬áAc─▒badem Ankara Hastanesi Psikolo─ču B├╝lent Baykal,┬ábir numarada maj├Âr depresyon bozuklu─čunun oldu─čunu s├Âyleyerek, a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak kad─▒nlar─▒n bundan daha fazla etkilendi─čini vurguluyor.

T├╝rkiyeÔÇÖde toplumun y├╝zde 30ÔÇÖundan fazlas─▒n─▒ etkiledi─či ifade edilen obezite, erkeklerin y├╝zde 7,9ÔÇÖunda g├Âr├╝l├╝rken, kad─▒nlar─▒n y├╝zde 23,4ÔÇÖ├╝ bu hastal─▒ktan etkileniyor. Obeziteye neden olan fakt├Ârler aras─▒nda genetik yatk─▒nl─▒k, modern ya┼čam─▒n getirdi─či stres, h─▒zl─▒ ve i┼členmi┼č yiyecekler ve ayak├╝st├╝ yeme al─▒┼čkanl─▒klar─▒, hareketsiz ya┼čam gibi nedenleri sayan Psikolog B├╝lent Baykal, obez veya fazla kilolu kad─▒nlara kar┼č─▒ toplumda daha negatif bir alg─▒ oldu─čunu a├ž─▒kl─▒yor.

Kad─▒nlarda etkisi daha a─č─▒r

Obezlerin v├╝cut a─č─▒rl─▒─č─▒ndan ve k─▒s─▒tl─▒ hareket olanaklar─▒ndan dolay─▒ b├╝y├╝k s─▒k─▒nt─▒ ├žektiklerini s├Âyleyen Baykal, “├ľz bak─▒mlar─▒n─▒ ger├žekle┼čtirmede ├žok zorland─▒klar─▒n─▒ ya da s├╝rekli bir deste─če ihtiya├ž duyduklar─▒n─▒ g├Âr├╝r├╝z. Bu da bir zaman sonra kendini toplum d─▒┼č─▒ ve de─čersiz hissetmelerine neden olurÔÇŁ dedi.

Ayr─▒ca obez ve fazla kilolu kad─▒nlara, erkeklere nazaran daha fazla negatif toplumsal etiketler yap─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒na dikkat ├žeken Psikolog B├╝lent Baykal, “Tembel, kontrols├╝z, de─čersiz gibi olumsuz etiketlere maruz kalan kad─▒nlar─▒n kendilik de─čerlendirmeleri, d├╝┼čmanl─▒k ve depresif semptomlar─▒ daha a─č─▒r ya┼čad─▒klar─▒n─▒ s├Âyl├╝yor. Ayr─▒ca sosyo-ekonomik a├ž─▒dan y├╝ksek ve kariyer sahibi obez kad─▒nlar─▒n depresyonu daha a─č─▒r ya┼čad─▒klar─▒ da ara┼čt─▒rmalarda ortaya konan ba┼čka bir ger├žek” diye konu┼čtu.

Negatif duygular obeziteyi besliyor

├ľte yandan obeziteye e┼člik eden depresyon kad─▒nlar─▒n bili┼čsel, davran─▒┼čsal ve negatif duygu durumlar─▒n─▒ daha da k├Ât├╝le┼čtirece─či i├žin obezite daha a─č─▒r bir tabloya d├Ân├╝┼čebiliyor. ├ç├╝nk├╝ kendini ├žaresiz hisseden ki┼či, bir s├╝re sonra ÔÇťne yapsam olmuyorÔÇŁ, ÔÇťba┼čar─▒s─▒z─▒mÔÇŁ, ÔÇťde─čersizimÔÇŁ gibi kendine y├Ânelik olumsuz at─▒flarda bulunarak, var olan problemin daha da b├╝y├╝mesine neden oluyor. Psikolog B├╝lent Baykal, bu ┼čekilde a┼č─▒r─▒ yemeye y├Ânelen ki┼čide kilolar─▒n daha da artaca─č─▒n─▒ ve sendromun daha da k├Ât├╝ ya┼čanaca─č─▒na dikkat ├žekiyor.

Obezite-depresyon iki tarafl─▒ etki olu┼čturuyor

Baz─▒ ara┼čt─▒rmac─▒lar depresyonun obezitenin bir sonucu oldu─čunu kesin olarak belirtirken, bir├žo─ču da iki tarafl─▒ bir ili┼čki oldu─čunu savunuyor. Baz─▒ ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n fikri ise, hangi parametrenin di─čerini etkiledi─činin hala bilinmedi─či y├Ân├╝nde… Yani, obezlerin mi depresyona girdiklerini yoksa depresiflerin mi obez olma potansiyellerinin daha ├žok oldu─čunun hen├╝z tespit edilemedi─čini ├Âne s├╝r├╝yorlar. ├ľte yandan bir ara┼čt─▒rma, insanlar─▒n obez durumuna geldikten 5 y─▒l sonra depresif semptomlar─▒ yo─čun ya┼čamaya ba┼člad─▒klar─▒ ortaya koyuyor.

├ľnce ila├ž tedavisi

Klinik olarak obez olan kad─▒nlar, tedavi i├žin ba┼čvurduklar─▒ zaman ilk a┼čamada depresif durumlar─▒ ile ilgili veriler al─▒nmas─▒ ├žok ├Ânemli bir detay. Psikolog B├╝lent Baykal, e─čer ki┼čide maj├Âr depresyon g├Âr├╝l├╝rse, tedavide izlenebilecek yolla ilgili de bilgi veriyor: ÔÇť─░lk a┼čamada diyet, bili┼čsel davran─▒┼č├ž─▒ terapi ve di─čer alternatif tedavi yollar─▒n─▒ denemeden ├Ânce ila├žla tedaviye ba┼članarak, depresif semptomlar─▒n─▒n azalt─▒lmas─▒ veya yok edilmesi ama├žlanmal─▒.ÔÇŁ Fakat Psikolog B├╝lent Baykal, sadece ila├ž tedavisinin bu durumlarda yeterli olmayaca─č─▒n─▒ da ekleyerek psikolojik destekle birlikte y├╝r├╝tmenin ├Ânemine de─činiyor.

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Her 10 ki┼čiden 1ÔÇÖi antidepresan kullan─▒yor

Depresyon d├╝nyan─▒n b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝n├╝ etkiliyor. Avusturyal─▒ Queensland ├ťniversitesiÔÇÖnin, 2013 y─▒l─▒nda y├╝r├╝tt├╝─č├╝ depresyon vakalar─▒yla ilgili ara┼čt─▒rmas─▒na g├Âre, d├╝nyan─▒n y├╝zde 4ÔÇÖ├╝ (yakla┼č─▒k 300 milyon ki┼či) depresyonda. Tedavi i├žin uzmanlara ba┼čvurmayanlar da dahil edildi─činde rakam─▒n ├žok daha fazla oldu─ču tahmin ediliyor.

Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n 2 ┼×ubat 2015 tarihinde T├╝rkiyeÔÇÖdeki antidepresan ila├ž kullan─▒m─▒yla ilgili a├ž─▒klad─▒─č─▒ verilere g├Âre T├╝rkiyeÔÇÖde, her 10 ki┼čiden 1ÔÇÖi antidepresan kullan─▒yor ve antidepresan kullan─▒m─▒nda kad─▒nlar erkekleri ikiye katl─▒yor.

Antidepresan kullan─▒rken bunun doktor takibinde s├╝rd├╝r├╝lmesinin ve sonland─▒r─▒laca─č─▒ zamana doktorla birlikte karar verilmesinin en do─črusu oldu─čunu vurgulayan Anadolu Sa─čl─▒k Merkezi Psikiyatri Uzman─▒ Dr. Cem H─▒zlan, ÔÇťBir doktorun ├Ânerisi ve takibi alt─▒nda oldu─ču s├╝rece antidepresanlar─▒n g├╝venli ila├žlar oldu─čunu s├ÂyleyebilirizÔÇŁ dedi.

Antidepresan kullanan ki┼či ila├ž hakk─▒nda bilgilendirilmeli

D├╝nya Sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝ÔÇÖn├╝n (WHO) yay─▒mlad─▒─č─▒ ÔÇť2014 Ruh Sa─čl─▒─č─▒ Atlas─▒ÔÇŁna g├Âre 2030 y─▒l─▒nda depresyon k├╝resel bir kriz yaratacak. Antidepresan kullan─▒m─▒n─▒ doktor ├Ânermi┼č olsa bile bir ilac─▒n neden kullan─▒ld─▒─č─▒, ila├žtan ne bekleyebilece─čimiz, gereklili─činin nereden do─čdu─ču gibi konularda ilac─▒ kullanan ki┼činin bilgi sahibi olmas─▒ yaln─▒zca birtak─▒m sorular─▒n yan─▒t bulmas─▒ i├žin de─čil, tedavinin de etkinli─čine katk─▒da bulunacak ├Ânemli bir unsur. Anadolu Sa─čl─▒k Merkezi Psikiyatri Uzman─▒ Dr. Cem H─▒zlan, antidepresanlar─▒n ├Âzellikle ÔÇťmutluluk hormonu salg─▒latmas─▒ÔÇŁn─▒n tamamen yanl─▒┼č bir inan─▒┼č oldu─čuna dikkat ├žekerek antidepresan kullan─▒m─▒na ili┼čkin ├Ânemli bilgiler payla┼čt─▒.

G├╝n├╝m├╝zde antidepresanlar─▒n birka├ž farkl─▒ problemde kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ belirten Psikiyatri Uzman─▒ Dr. Cem H─▒zlan ├Âzellikle depresyon ve anksiyete bozukluklar─▒n─▒n antidepresanlar─▒n en yayg─▒n kullan─▒ld─▒─č─▒ sorunlar oldu─čunu s├Âyleyerek ÔÇťAyr─▒ca somatoform bozukluklar (Birden fazla ruhsal sorundan dolay─▒ ortaya ├ž─▒kan┬áruhsal bozukluk), yeme bozukluklar─▒, baz─▒ ki┼čilik bozuklu─ču tipleri gibi pek ├žok farkl─▒ durumda da yayg─▒n bir kullan─▒m alan─▒na sahipÔÇŁ a├ž─▒klamas─▒nda bulundu.

Antidepresanlar ÔÇťmutluluk hap─▒ÔÇŁ de─čil

Antidepresanlar─▒n duygular─▒ de─či┼čtirerek; mutlulu─ču art─▒rd─▒─č─▒ y├Ân├╝nde bir alg─▒n─▒n oldu─čunu ancak bunun yanl─▒┼č oldu─čunu vurgulayan Psikiyatri Uzman─▒ Dr. Cem H─▒zlan ÔÇťHatta pop├╝ler alanda, ÔÇśmutluluk hap─▒ÔÇÖ olarak da adland─▒r─▒l─▒rlar. Bu tamamen yanl─▒┼č bir kan─▒d─▒r. Antidepresanlar─▒n as─▒l etkisi bizim duygu halimizde bir de─či┼čiklik yapmaktan ├žok, aksamakta olan birtak─▒m zihinsel foksiyonlar─▒ d├╝zenlemek ┼čeklindedir. Yani antidepresan kullan─▒rken olaylar kar┼č─▒s─▒nda yine ├╝z├╝l├╝r, k─▒zar, pani─če kap─▒l─▒r─▒z fakat bunlar olaylar─▒n gerektirdi─či boyutlarla s─▒n─▒rl─▒ kal─▒r ve k─▒s─▒r d├Âng├╝ halini al─▒p hastal─▒─ča d├Ân├╝┼čmezÔÇŁ dedi.

Antidepresanlar ba─č─▒ml─▒l─▒k yapmaz

Antidepresanlar─▒n bir uyu┼čturucu ya da uyar─▒c─▒ olmad─▒─č─▒ i├žin ba─č─▒ml─▒l─▒k yapmad─▒─č─▒n─▒n alt─▒n─▒ ├žizen Dr. Cem H─▒zlan ÔÇťGerekti─či takdirde ├žok uzun s├╝reler g├╝venle kullan─▒labilir. Genel bir t─▒bbi uygulama pop├╝ler alanda yanl─▒┼č bir kan─▒ yaratm─▒┼čt─▒r. ÔÇśBir antidepresan─▒ kullanmaya ba┼člarsan alt─▒ ay boyunca kesemezsinÔÇÖ kan─▒s─▒ do─čru de─čildir, ├žok k─▒sa etkili bir-iki antidepresan d─▒┼č─▒nda antidepresanlar kolayl─▒kla ve azaltmaya gerek olmadan kesilebilir, b─▒rak─▒labilir. Burada sorun ila├žla ilgili de─čil, durumla ilgili. Antidepresan kullan─▒rken zaman─▒ndan ├Ânce kesildi─činde hastal─▒─č─▒n belirtileri k─▒sa zamanda tekrarlar. Antidepresan kullan─▒m─▒, hastal─▒─č─▒n tekrarlamayaca─č─▒ndan emin olana kadar sonland─▒r─▒lmamal─▒. Bu da tabii ki doktor kontrol├╝yle m├╝mk├╝nd├╝r. Bir antidepresan kullan─▒rken bunu doktor takibinde s├╝rd├╝rmek ve sonland─▒r─▒laca─č─▒ zamana doktorla birlikte karar vermek en do─črusuÔÇŁ dedi.

Antidepresanlar─▒n yan etkileri ilaca ba─čl─▒ olarak de─či┼čiklik g├Âsterir

Antidepresanlar─▒n genelde uzun vadede bilinen kal─▒c─▒ bir yan etkisinin olmad─▒─č─▒n─▒ belirten Dr. Cem H─▒zlan s├Âzlerini ┼č├Âyle s├╝rd├╝rd├╝: ÔÇťYan etkiler genelde g├╝nl├╝k ya┼čam aktiviteleri ├╝zerinde g├Âr├╝l├╝r ve se├žilen ilaca g├Âre de─či┼čiklik g├Âsterebilir. Genelde en ├žok sorulan yan etki, uyku yap─▒p yapmad─▒─č─▒d─▒r. Fakat antidepresanlar─▒n pek ├žo─ču hi├ž uyku yapmaz, aktif hayat─▒ etkilememesi i├žin genelde uyku yapmayan ila├žlar tercih edilir, bu tipteki ila├žlar─▒n dikkat ve haf─▒za ├╝zerine de herhangi bir yan etkisi yoktur. Uyku yap─▒c─▒ ├Âzellikteki ila├žlar genelde a─č─▒r uyku bozuklu─ču da varsa tercih edilir.

Avustralya ├ťniversitesiÔÇÖnin yapt─▒─č─▒ bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre, depresyon d├╝nyada en ├žok Ortado─ču ve Kuzey Afrika ├╝lkelerinde g├Âr├╝l├╝yor. Sonu├žlara g├Âre, d├╝nyan─▒n en bunal─▒ml─▒ ├╝lkesi her be┼č ki┼čiden birinin depresyonda oldu─ču Afganistan. En mutlu ├╝lke insanlar─▒ ise JaponlarÔÇŽ

Kategoriler
Ya┼čam

Annelik h├╝zn├╝ m├╝, do─čum sonras─▒ depresyon mu?

Lohusa sendromu ile do─čum sonras─▒ sendromunun kar─▒┼čt─▒r─▒lmamas─▒ gerekiyor. Annelik h├╝zn├╝ denilen lohusa sendromu 1 ayda kaybolurken do─čum sonras─▒ sendrom ise dah ┼čiddetli belirtiler oluyor ve olduk├ža ciddi bir sorundur.

Do─čum yapan kad─▒nlar─▒n y├╝zde 80ÔÇÖinde lohusa sendromu g├Âr├╝ld├╝─č├╝ne dikkat ├žeken uzmanlar bu durumun annelik h├╝zn├╝ ile kar─▒┼čt─▒r─▒lmamas─▒ gerekti─činin alt─▒n─▒ ├žiziyor. ÔÇťAnnelik h├╝zn├╝ÔÇŁ, yakla┼č─▒k bir ay i├žinde kendili─činden sona ererken, do─čum sonras─▒ depresyonda┬ábelirtiler daha ┼čiddetli oluyor.

Annelik h├╝zn├╝ ile kar─▒┼čt─▒rmay─▒n

├ťsk├╝dar ├ťniversitesi Np istanbul HastanesiÔÇÖnden Psikiyatri Uzman─▒ Prof. Dr. Asl─▒han D├Ânmez, ÔÇťannelik h├╝zn├╝ÔÇŁ olarak da bilinen lohusa sendromunun do─čum sonras─▒ndaki ilk iki haftada yo─čun ya┼čand─▒─č─▒n─▒ belirterek ilk bir ayda kendili─činden sona erdi─čini s├Âyledi.┬áLohusa sendromu ile do─čum sonras─▒ sendromunun kar─▒┼čt─▒r─▒lmamas─▒ gerekti─čini belirten Prof.Dr. D├Ânmez ┼čunlar─▒ s├Âyledi:

ÔÇťLohusa sendromu, do─čumdan sonra kendini mutsuz, gergin, kayg─▒l─▒ hissetme, s─▒k a─člama iste─či, uykuya dalma g├╝├žl├╝─č├╝ ve i┼čtah kayb─▒ gibi belirtilerin e┼člik etti─či durumdur.

Genellikle do─čum sonras─▒ndaki ilk iki haftada yo─čun ya┼čan─▒r ve ilk bir ayda kendili─činden sonlan─▒r. Dolay─▒s─▒yla herhangi bir profesyonel yard─▒m gerektirmez. Bu s├╝reyi a┼čan durumlar daha ciddi bir klinik tablo olan do─čum sonras─▒ depresyonun geli┼čti─čini d├╝┼č├╝nd├╝rmelidir.

Do─čum sonras─▒ depresyonda belirtiler annelik h├╝zn├╝ne g├Âre daha ┼čiddetlidir, bebe─če kar┼č─▒ ilgi kayb─▒, kendine ve/veya bebe─če zarar verme d├╝┼č├╝nceleri e┼člik eder. B├Âyle bir durumda mutlaka acilen bir psikiyatriste ba┼čvurmak gerekir.ÔÇŁ

A┼č─▒r─▒ m├╝kemmeliyet├ži anneler risk alt─▒nda

Do─čum yapan kad─▒nlar─▒n y├╝zde 80ÔÇÖinde lohusa sendromu g├Âr├╝ld├╝─č├╝n├╝ belirten Prof. Dr. D├Ânmez, ÔÇť├ľzellikle ge├žmi┼činde depresyon ├Âyk├╝s├╝ olan, stresli ya┼čam olaylar─▒ bulunan, aile ve sosyal deste─či yetersiz olan, bebe─čin sa─čl─▒k durumunda bir sorun olan, ÔÇťzorÔÇŁ bir bebe─če sahip olan annelerde annelik h├╝zn├╝ daha s─▒k g├Âr├╝l├╝r. Ayr─▒ca m├╝kemmeliyet├ži, kayg─▒l─▒, kendini a┼č─▒r─▒ ele┼čtiren, kendine g├╝veni az olan ki┼čilik yap─▒s─▒ da lohusa sendromu geli┼čimi a├ž─▒s─▒ndan risk etkenidirÔÇŁ diye konu┼čtu.

Sosyal destek ├žok ├Ânemli

Lohusa sendromunun atlat─▒lmas─▒nda sosyal deste─čin ├Ânemine dikkat ├žeken Prof. Dr. Asl─▒han D├Ânmez, ÔÇťBu destek hem psikolojik anlamda hem de bebe─če bak─▒m anlam─▒nda verilmelidir. Annenin kendine de k─▒sa da olsa vakitler ay─▒rmas─▒ i├žin imk├ón yarat─▒labilir. Do─čum sonras─▒ depresyon durumunda ┼č├╝phe ediliyorsa mutlaka vakit kaybetmeden bir psikiyatriste ba┼čvurulmal─▒d─▒rÔÇŁ tavsiyesinde bulundu.