Kategoriler
Sa─čl─▒k Ya┼čam

Evdeki yang─▒nlar─▒ ├Ânlemenin yollar─▒

Herhangi bir sebeple Yang─▒na kar┼č─▒ ├Ânlem al─▒nmayan binalarda ba┼člayan yang─▒nlar─▒n bedeli can ve mal kay─▒plar─▒ ile ac─▒ ┼čekilde ├Âdeniyor. ├ço─čunlu─ču ihmal sonucu ortaya ├ž─▒kan yang─▒nlar teknik hatalardan da kaynaklanabiliyor.

Ya┼čanm─▒┼č ger├žek olaylardan yola ├ž─▒karak evde ├ž─▒kabilecek yang─▒n t├╝rlerini ve ├Ânlemenin yollar─▒n─▒ ara┼čt─▒ran Astra Y├Ânetim HizmetleriÔÇÖnden ─░zzet Benveniste ve ─░brahim Al, 7 ad─▒mda evinizdeki yang─▒nlardan korunman─▒n y├Ântemlerini yazd─▒.┬áSiz de basit ve pahal─▒ olmayan ipu├žlar─▒n─▒ takip ederek evinizde olu┼čabilecek yang─▒nlar─▒ ├Ânleyebilirsiniz.

DUMAN ALARMI TAKIN 

Evinizin her kat─▒na duman alarm─▒ tak─▒n. Evde ├ž─▒kan yang─▒n sonucu ├Âl├╝m riskini ├Ânlemek i├žin atabilece─činiz en kolay ad─▒m budur. Duman alarm─▒n─▒n bataryalar─▒n─▒ her hafta kontrol edin ve her y─▒l de─či┼čtirin.

KA├çI┼× PLANI YAPIN

Yang─▒n oldu─čunda evden ka├žmak i├žin bir rota planlay─▒n ve evdeki herkesin bu plan─▒ bildi─činden emin olun.┬áUyumadan ├Ânce evinizde yang─▒n tehlikesi ta┼č─▒yan yerleri kontrol edin. Uyurken yang─▒n─▒ fark etmeniz uzun zaman al─▒r ya da farkedemezsiniz.
E─čer yang─▒n varsa, kendiniz ba┼č etmeye ├žal─▒┼čmay─▒n, d─▒┼čar─▒ ├ž─▒k─▒n, orada kal─▒n ve 110ÔÇÖu aray─▒n.

PR─░ZLER─░ A┼×IRI Y├ťKLEMEY─░N

Bir prizde bir fi┼č tutmaya ├Âzen g├Âsterin. ├çok fazla elektrik aleti tek bir prize tak─▒l─▒ oldu─čunda fazla y├╝klenebilir, bu da a┼č─▒r─▒ ─▒s─▒nmaya yol a├žabilir. Elektrikli aletler, fi┼čler ve kablolar eski veya y─▒pranm─▒┼č durumdaysa bu da ger├žek bir tehlikeye yol a├žabilir.

S─░GARAYA D─░KKAT

├ço─ču insan yang─▒n y├╝z├╝nden de─čil yang─▒n─▒n sebep oldu─ču dumandan dolay─▒ hayat─▒n─▒ kaybediyor. T├╝t├╝n ├╝r├╝nleri yanmalar─▒ i├žin ├╝retilmi┼člerdir, yani yanm─▒┼č ┼čekilde kalabilir ve bir yang─▒na sebep olabilirler. Sigara izmaritini daima d├╝zg├╝n ve dikkatli bir ┼čekilde yok edin.
E─čer sigara i├žiyorsan─▒z ┼ču g├╝venlik ad─▒mlar─▒n─▒ izleyin:

Yatakta asla sigara i├žmeyin. Uykuya dalmak ├žok kolay ve sigaran─▒z mobilyalara ya da pijamalar─▒n─▒za dokunarak alev alabilir.
Uykuluysan─▒z sigara i├žmeyin. ├ľzellikle rahat bir koltukta oturuyorsan─▒z veya alkol ya da re├žeteli ila├ž kullan─▒yorsan─▒z; tekrar uykuya dalmak ├žok kolayd─▒r.
Yanan sigaray─▒, puroyu b─▒rakmay─▒n. Dengeleri ├žok kolay bozulabilir ve hal─▒n─▒n ya da yan─▒c─▒ bir materyalin ├╝zerine d├╝┼čebilirler. K├╝ll├╝─č├╝n├╝z├╝n a─č─▒r oldu─čuna, kolayca d├╝┼čmeyece─čine emin olun.

─░zmaritinizin hala yanmad─▒─č─▒na emin olun ve i┼činiz bitti─činde; onlar─▒ ─▒slatarak k├╝l├╝n├╝z├╝ evinizin d─▒┼č─▒ndaki metal ├ž├Âp kutular─▒na at─▒n.
├çakmak, kibrit ve her t├╝rl├╝ yan─▒c─▒ aleti ├žocuklar─▒n eri┼čebilece─či yerlerden uzak tutun. ├çocuk korumal─▒ ├žakmaklar ve kibrit i├žin kaplar sat─▒n alabilirsiniz.

MUTFAK G├ťVENL─░─×─░

Kazalar─▒n yar─▒dan fazlas─▒ evde yemek yaparken ├ž─▒kmaktad─▒r. S─▒cak ya─č ile yemek yaparken fazladan ├Âzen g├Âsterin ve ├žocuklar─▒ f─▒r─▒n ya da ocak ├žal─▒┼č─▒rken mutfakta yaln─▒z b─▒rakmay─▒n.

E─čer ocaktan uzaktaysan─▒z tavay─▒ ate┼čin ├╝st├╝nden al─▒n veya ate┼či k─▒s─▒n, ├Ârne─čin bir telefon g├Âr├╝┼čmesi yaparken.┬áAlkol veya re├žeteli ila├ž kullan─▒yorsan─▒z yemek pi┼čirmeyin. Konsantrasyonunuzu kaybedebilirsiniz ya da uyku bast─▒rabilir.┬áTencerenin kollar─▒n─▒ oca─č─▒n kenar─▒na yap─▒┼čmayacak veya ba┼čka bir kola de─čmeyecek ┼čekilde de─či┼čtirin.┬áYeme─či pi┼čirdikten sonra oca─č─▒n kapal─▒ oldu─čunu iki kez kontrol edin
├çay po┼četlerinin iplerinin demlikten d─▒┼čar─▒ sallanmad─▒─č─▒na emin olun.

Eldivenlerinizi s─▒cak oca─č─▒n ├╝zerine koymay─▒n.┬áOcak, f─▒r─▒n, tost makinesi ve ─▒zgaray─▒ temiz tutun; art─▒klar ve ya─č kal─▒nt─▒lar─▒ yang─▒n ba┼člatabilir.┬áYa─č ile yemek pi┼čiriyor ya da k─▒zartma yap─▒yorsan─▒z ├Âzellikle dikkatli olmal─▒s─▒n─▒z. ├ç├╝nk├╝ s─▒cak ya─č ├žok kolay alev alabilir.┬áTavay─▒ patates k─▒zartmas─▒ ile doldurmay─▒n veya di─čer k─▒zartmalar i├žin frit├Âz├╝n ├╝├žte birinden daha fazla ya─č koymay─▒n.

E─čer tava mutfa─č─▒n─▒zda alev al─▒rsa;
Sak─▒n yerinden oynatmay─▒n ├ž├╝nk├╝ ├žok s─▒cak olacak.
Oca─č─▒ kapat─▒n e─čer g├╝venli bir ┼čekilde yapabiliyorsan─▒z, kontrol edebilmek i├žin tavan─▒n ├╝st├╝ne e─čilmeyin.
Ya─čl─▒ bir tencereye kar┼č─▒ yang─▒n s├Ând├╝r├╝c├╝ kullanmay─▒n, yang─▒n battaniyesi yanan ate┼či s├Ând├╝rmek i├žin g├╝venli bir y├Ântemdir.
Termostat kontroll├╝ frit├Âz kullan─▒n, ya─č─▒n a┼č─▒r─▒ ─▒s─▒nmad─▒─č─▒ndan emin olman─▒z─▒ sa─člayacakt─▒r.

Metalden yap─▒lma ya da metalik par├žalar─▒ olan hi├žbir ┼čeyi mikrodalgan─▒n i├žine koymay─▒n ve i├žinde giysi kurutmay─▒n.┬áE─čer elektrikli bir alet alev al─▒rsa, ├╝zerine su d├Âkmeyin. E─čer yapman─▒z g├╝venli ise, belki ate┼či s├Ând├╝rebilirsiniz.
Aletleri fi┼čten ├žekin. Elektri─či sigorta kutusundan kesin.┬áE─čer yang─▒n s├Ânm├╝yorsa, evinizden d─▒┼čar─▒ ├ž─▒k─▒n ve 110ÔÇÖu aray─▒n.

Mutfak i├žin yang─▒n g├╝venlik ekipman─▒:┬áMutfakta bir yang─▒n battaniyesi bulundurun, duvara as─▒n, kolayl─▒kla ve ├žabucak alabilirsiniz. Yang─▒n battaniyeleri yang─▒n s├Ând├╝rmek i├žin ya da giysileri yanan bir insan─▒ sarmak i├žin kullan─▒labilir.
Mutfakta, ─▒s─▒ dedekt├Âr├╝ bir duman dedekt├Âr├╝nden daha kullan─▒┼čl─▒ olacakt─▒r. E─čer duman dedekt├Âr├╝n├╝z s─▒k s─▒k kazara a├ž─▒l─▒yorsa, kapatma d├╝─čmeli olan bir tane alabilirsiniz. ─░stedi─činiz an susturabilece─činiz anlam─▒na gelir.
Mutfa─č─▒n─▒zdaki havaland─▒rman─▒n, davlumbaz ve fanlar gibi, d├╝zg├╝n ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ndan emin olun.

MUMLAR, DEKORAT─░F I┼×IKLAR VE DEKORASYON

Mutlaka mumlar─▒n alt─▒nda bunun i├žin ├╝retilmi┼č mumlu─čunuz bulunsun.┬áIs─▒ korumal─▒ bir y├╝zeye koyun, ├Âzellikle gece ate┼či ├žok ─▒s─▒nabilir ve plasti─či eritebilir. Mumlar─▒ televizyonlar─▒n ├╝zerine koymay─▒n.
├ťzerinden d├╝┼čmeyecek mumluklar oldu─čundan emin olun, s─▒k─▒ca tutturun. Mumlu─čun sabit durmaya ihtiyac─▒ vard─▒r b├Âylelikle kolayca d├╝┼čmez.┬áMumlar─▒ perdenize ya da di─čer kuma┼č veya mobilyalara yak─▒n tutmay─▒n.┬áRaflar─▒n alt─▒na koymay─▒n. Y├╝zey ile mum aras─▒nda en az bir metre oldu─čundan emin olun.

Giysilerinizi ve sa├ž─▒n─▒z─▒ ├ž─▒plak alevden uzak tutun.┬áMumlar─▒ her zaman ├žocuklar─▒n ula┼čabilece─či ve evcil hayvanlar─▒n girebilece─či yerlerden uzak tutulmal─▒.┬á─░ki mum aras─▒nda en az 10 cm b─▒rak─▒n.┬áMumlar─▒ oynatmadan ├Ânce s├Ând├╝r├╝n ve onlar─▒n s─▒cak balmumuna d├Ân├╝┼čmesine izin vermeyin.

Oday─▒ terk etmeden ├Ânce s├Ând├╝rmelisiniz, asla mum yanarken uyumaya gitmeyin ve asla yanan bir mumu ortada b─▒rakmay─▒n.┬áMumu ├╝fleyerek s├Ând├╝rmeyin. Snuffer veya ka┼č─▒k kullanarak s├Ând├╝r├╝n.

KUTLAMA VE BAYRAMLARDA YANGIN G├ťVENL─░─×─░

Evde g├╝nl├╝k dikkat etmeniz gerekenlerin yan─▒nda, evinizde parti verirken ya da arkada┼č ve ailenizi a─č─▒rlarken ekstra alman─▒z gereken ├Ânlemler var.
E─čer misafirleriniz gece yat─▒ya kal─▒yorlarsa, nas─▒l g├╝venli ka├žabileceklerini bildiklerinden emin olun.
Gece boyunca anahtarlar─▒n─▒z─▒n nerede durdu─čunu onlara da s├Âyleyin.
Engelli, ya┼čl─▒ ya da ├žocuk olan misafirlerinize ├Âzellikle ├Ânem g├Âsterin.

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Sigara i├ženlerin otomobilleri adeta nikotin deposu

Sigara i├žilen arabada yolcu koltu─čunda oturanlar, kamuya a├ž─▒k b├Âlgelerde i├žilen sigara duman─▒n iki kat─▒na maruz kal─▒yor.

Tobacco Control isimli dergide yer alan ├žal─▒┼čmada, Johns Hopkins ├ťniversitesi ├çevresel Sa─čl─▒k M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝nden Dr. Patrick Breysse, maruz kal─▒nan bu seviyelerin sigara i├žmeyen yolcular i├žin kabul edilemez oldu─čunu belirterek, yolcular─▒n ve ├Âzellikle de arabadaki ├žocuklar─▒n dumana ba─čl─▒ sa─čl─▒k sorunlar─▒yla kar┼č─▒la┼čma riskinin artt─▒─č─▒n─▒ s├Âyledi.

Breysse ve meslekta┼člar─▒, sigara i├žmenin di─čer alanlarda yasakland─▒─č─▒ gibi arabalarda da yasaklanmas─▒ gerekti─čine inan─▒yor. ├çal─▒┼čma i├žin ara┼čt─▒rmac─▒lar, sigara i├žen 17 ki┼činin arabas─▒ndaki nikotin seviyesi ile sigara i├žmeyen 5 ki┼činin arabas─▒n─▒ kar┼č─▒la┼čt─▒rd─▒lar. ─░┼čten eve giderken yolda ge├žen 30 dakikal─▒k s├╝rede maruz kal─▒nan sigara duman─▒n─▒ incelediler. Ara┼čt─▒rmac─▒lar, arabalar─▒n i├žine biri ├Ân yolcu koltu─čunun yan─▒nda, di─čeri ise ┼čof├Âr├╝n arkas─▒ndaki koltu─čun yan─▒nda olmak ├╝zere nikotin ├Âl├žen cihazlar yerle┼čtirdiler.

Bu cihazlar─▒ analiz eden ara┼čt─▒rmac─▒lar, her sigara duman─▒ i├žin nikotin yo─čunlu─čunda iki kat art─▒┼č oldu─čunu buldular. Cam a├žmak dumana maruz kalmay─▒ azaltmas─▒na ra─čmen, motorlu ta┼č─▒tlar─▒n i├žerisindeki dumana maruz kalman─▒n etkisini ortadan kald─▒rm─▒yor.

Amerikan Akci─čer Derne─čiÔÇÖnden yetkililer de arabas─▒nda sigara i├ženlerin cam─▒ ya da klimay─▒ a├žarak yolcular─▒ sigara duman─▒ndan korumad─▒klar─▒n─▒, yolcular─▒n sa─čl─▒─č─▒n─▒n potansiyel olarak etkilendi─čini s├Âylediler.

Pasif i├žicili─čin kalp ve solunum yolu hastal─▒klar─▒ gibi bir├žok risk fakt├Âr├╝ne yol a├žt─▒─č─▒ biliniyor ve bu nedenle bir├žok ├╝lkede kamusal alanda sigara i├žilmesi yasaklanm─▒┼čt─▒r. Bir├žok sigara kar┼č─▒t─▒, pasif i├žicilikle sava┼čmada bir sonraki ad─▒m─▒n arabalarda sigara i├žmenin yasaklanmas─▒ olaca─č─▒na inan─▒yor. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Soru-Cevap

Ar─▒lar dumandan neden ka├žar?

Ar─▒c─▒lar─▒n kulland─▒─č─▒ duman bal ar─▒lar─▒n─▒ nas─▒l bir arada tutuyor? BBC Focus dergisinde yer alan haber, bunu detayl─▒ bir ┼čekilde a├ž─▒kl─▒yor.

Bal ar─▒lar─▒ alarm durumuna ge├žtiklerinde keskin kokulu feromon (─░nsan ve hayvanlarda davran─▒┼člar─▒ d├╝zenleyen ektohormon tipi) yay─▒yorlar. Bal ar─▒lar─▒nda alarm feromonunun esas bile┼čeni iso-pentyl acetate’dir. Bu madde krali├že ar─▒da bulunmuyor. ─░so-pentyl acetate, 2-heptanone adl─▒ bir ba┼čka kimyasal madde taraf─▒ndan da destekleniyor. Bu madde i┼č├ži ar─▒lar─▒n mandibular bezlerinde bulunuyor. Bu bile┼čenler di─čer ar─▒larda alarm yan─▒t─▒n─▒ harekete ge├žiriyor, b├Âylece t├╝m ar─▒lar alarm duruma ge├žiyor ve davetsiz misafir olarak g├Âr├╝nen her ┼čeye kar┼č─▒ sald─▒rmaya haz─▒rd─▒rlar.

Duman ar─▒lar─▒n koku duyusuyla ├žat─▒┼č─▒yor, bundan dolay─▒ ar─▒lar feromonlar─▒n d├╝┼č├╝k konsantrasyonlar─▒n─▒ uzun s├╝re saptayam─▒yorlar. Bu nedenle de sald─▒rm─▒yorlar ve ka├ž─▒┼čm─▒yorlar.

G├╝├žl├╝ ├ži├žek kokusu benzer bir etki yap─▒yor, ancak profesyonel ar─▒c─▒lar, genellikle duman─▒ tercih ediyor, ├ž├╝nk├╝ dumanla ilgili deneyimleri daha fazla ve ayn─▒ zamanda duman daha ucuz. Duman─▒n etkisi bir s├╝re sonra tersine ├ževriliyor. Ar─▒lar─▒n anteninin yan─▒t vermesi 10-20 dakika i├žinde derece derece azal─▒yor. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Sigara kadar tehlikeli: ├ť├ž├╝nc├╝ el duman

Aileler ├žocuklar─▒na zarar vermemek i├žin pencereyi a├žarak ya da fan ├žal─▒┼čt─▒rarak sigara i├žiyorlar, fakat uzmanlar ├žocuklar─▒n sa─čl─▒─č─▒n─▒ tehdit eden ve kurtulmas─▒ bu kadar kolay olmayan ba┼čka bir sigara etkisi buldular: “├ť├ž├╝nc├╝ el duman.”

Gazlar─▒n g├Âr├╝nmeyen zehirleyici etkisini a├ž─▒klayacak terim bulmakta zorlanan uzmanlar, gazlar─▒n ve partik├╝llerin sigara i├žen ki┼činin sa├ž─▒na ya da giysilerine yap─▒┼čt─▒─č─▒n─▒, yast─▒klara ve hal─▒lara sindi─čini ve oda dumandan temizlense de etkisinin uzun s├╝re kald─▒─č─▒n─▒ belirtiyorlar. K├╝├ž├╝k ├žocuklar─▒n yerde emekleyerek ya da oyun oynayarak a─č─▒r metal, kanserojen ve hatta radyoaktif malzeme kal─▒nt─▒lar─▒n─▒ ellerine ald─▒─č─▒n─▒ ve yuttu─čunu anlat─▒yorlar.

Boston’daki MassGeneral ├çocuk Hastanesi’nden doktorlar, bu kimyasallar─▒ a├ž─▒klamak i├žin bu terime “├╝├ž├╝nc├╝ el duman” ad─▒n─▒ verdiler. Ara┼čt─▒rmalar─▒nda, bu duman─▒n bebekler ve ├žocuklarda yaratt─▒─č─▒ riskleri analiz ettiler.

Pediatrics dergisinin bu ayki say─▒s─▒nda yay─▒nlanan ara┼čt─▒rmada, Harvard Medikal Okulu’ndan Do├ž. Dr. Jonathan P. Winickoff, “Herkes pasif i├žicili─čin k├Ât├╝ oldu─čunu biliyor, ancak bu yeni terim hakk─▒nda bir ┼čey bilmiyor” dedi. G├Âr├╝nmeyen t├╝t├╝n toksinlerini tarif etmek i├žin bir terime ihtiya├žlar─▒n─▒ oldu─čunu belirten Winickoff, “Aileler ├žocuklar─▒ evin d─▒┼č─▒nda oldu─ču zaman ya da arabada sigara i├žiyor. Ya da bebek arka koltukta otururken cam─▒ a├žarak sigara i├žiyor ve b├Âylece sorun olmayaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorlar, ├ž├╝nk├╝ pasif i├žicili─čin bu ┼čekilde ├žocuklar─▒n─▒ etkilemedi─čine inan─▒yorlar” diye konu┼čtu.

Amerika’n─▒n bir ucundan ├Âteki ucuna bin 500 ev halk─▒nda sigara i├žme davran─▒┼č─▒ g├Âr├╝ld├╝─č├╝ rapor ediliyor. Sigara i├žen ve i├žmeyenlerin b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču pasif i├žicili─čin ├žocuklar─▒na zarar vermesinden korkuyor. Sigara i├žmeyenlerin y├╝zde 95’i ile sigara i├ženlerin y├╝zde 84’├╝ “ailelerin i├žti─či sigaran─▒n duman─▒n─▒ i├žine ├žeken bebek ve ├žocuklar─▒n zarar g├Ârece─či” konusunda hemfikirler.

Ancak bu terim yeni oldu─čundan, ara┼čt─▒rmac─▒lar insanlara, “bir g├╝n ├Ânce sigara i├žilen odada nefes alan bebek ve ├žocuklar─▒n bundan zarar g├Âr├╝p g├Ârmeyece─čini” sorduklar─▒nda, sigara i├žmeyenlerin sadece y├╝zde 65’i ile sigara i├ženlerin ise y├╝zde 43’├╝n├╝n bu konuda hemfikir olduklar─▒n─▒ g├Ârd├╝ler.

Ara┼čt─▒rmac─▒lar, pasif i├žicili─čin ├žocuklar─▒n sa─čl─▒─č─▒na zarar verdi─či kan─▒s─▒na ra─čmen, ailelerin evde ve arabada sigara i├žmeyi k─▒s─▒tlamad─▒klar─▒n─▒ buldular. Di─čer taraftan, Dr. Winickoff, 3. el duman─▒n zararl─▒ oldu─ču kan─▒s─▒n─▒n ise daha etkili oldu─čunu ve evde sigara yasa─č─▒n─▒n uyguland─▒─č─▒n─▒ da s├Âyledi.

New York’taki Mount Sinai T─▒p Okulu’nda ├çocuk Sa─čl─▒─č─▒ Merkezi’nden Dr. Philip Landrigan, “Buradaki ana mesaj ├žok basit; mutfak kap─▒s─▒n─▒ kapatt─▒ktan sonra sigara i├žmek ├žocuklar─▒ sigaran─▒n zararl─▒ etkisinden korumuyor. 3. el dumanda kanserojenler var, bu maddelerle temas eden her ya┼čtan insan kanser riski ta┼č─▒yor” dedi.

3. el dumandaki maddeler aras─▒nda bulunan hidrojen siyanid kimyasal silahlarda kullan─▒l─▒yor; b├╝tan ├žakmak gaz─▒nda kullan─▒l─▒yor; toluen ise boya incelticilerde bulunuyor. Ayr─▒ca bu dumanda arsenik, kur┼čun, karbonmonoksit ve hatta 2006 y─▒l─▒nda eski KGB ajan─▒ Alexander V. Litvinenko’yu ├Âld├╝rmek i├žin kullan─▒lan polonyum 210 (y├╝ksek radyoaktif i├žeren bir kanserojen) gibi y├╝ksek kanserojenler bulunuyor. (Vasfiye ├ľzcanbaz)