Kategoriler
Sa─čl─▒k

Kanserin h─▒zl─▒ ve ucuz tedavisi yolda!

Kanseri, kan hastal─▒klar─▒n─▒ ve genetik bozukluklar─▒ tedavi etmenin daha h─▒zl─▒, ucuz ve g├╝venli yolu bulundu.

Gen tedavisi sayesinde uzmanlar, DNAÔÇÖy─▒ k├Âk ve ba─č─▒┼č─▒kl─▒k h├╝crelerine ula┼čt─▒rarak kanser, kan hastal─▒klar─▒ ve genetik bozukluk gibi hastal─▒klar─▒ tedavi edecek. Interesting Engineering’te yer alan habere g├Âre, Los Angeles Kaliforniya ├ťniversitesi (UCLA)ÔÇÖnde g├Ârevli ara┼čt─▒rma ekibi, DNA’y─▒ k├Âk h├╝crelere ve ba─č─▒┼č─▒kl─▒k h├╝crelerine g├╝venli, ekonomik ve h─▒zl─▒ bir ┼čekilde ula┼čt─▒rman─▒n yolunu bulmaya odakland─▒. ÔÇťProceedings of the National Academy of SciencesÔÇŁ isimli dergide yay─▒nlanan ara┼čt─▒rma, bilim insanlar─▒na kanser, genetik bozukluklar ve kan hastal─▒klar─▒ olan insanlar i├žin gen terapileri ├╝retmeleri i├žin yeni bir ara├ž verecek.

Kanser tedavisi ucuzlayacak

Ara┼čt─▒rman─▒n yazarlar─▒ndan kimya ve biyokimya profes├Âr├╝ Paul Weiss, gen d├╝zenleme ara├žlar─▒n─▒n verimli, g├╝venli ve ekonomik bir ┼čekilde h├╝crelere nas─▒l d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lece─čini bulmaya ├žal─▒┼čt─▒klar─▒n─▒ belirterek ┼čimdiye kadar elde ettikleri sonu├žlar─▒n umut verici oldu─čunu a├ž─▒klad─▒.

Mevcut durumda gen terapileri i├žin kullan─▒lan h├╝creler, ├Âzel laboratuvarlarda aylar s├╝ren ├žal─▒┼čmalar ve y├╝ksek maliyetler sonucunda olu┼čuyor. Bu h├╝crelerden olu┼čturulan ki┼čiselle┼čtirilmi┼č tedavi ise tek bir hasta i├žin y├╝z binlerce dolara mal olabiliyor. Ara┼čt─▒rmac─▒lar, bu durumu tersine ├ževirerek kanser, kan hastal─▒klar─▒ ve genetik bozukluklar gibi hastal─▒klar─▒n tedavi maliyetlerini d├╝┼čmeye ├žal─▒┼čacak. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Sa─čl─▒k

“Kariyer” demeden ├Ânce tekrar d├╝┼č├╝n├╝n!

Bilim, anne olma ya┼č─▒n─▒ geciktirmek isteyen kad─▒nlar i├žin b├╝y├╝k ├Ânemi olan 24 yeni gen ke┼čfetti. Kad─▒n─▒n hangi ya┼ča kadar ├žocuk sahibi olabilece─čine bu genler karar veriyor.

ÔÇśKariyer de yapar─▒m ├žocuk daÔÇÖ slogan─▒ art─▒k o kadar da kolay s├Âylenmeyece─čini s├Âyleyen┬áKad─▒n Hastal─▒klar─▒ Do─čum ve T├╝p Bebek Uzman─▒ Op. Dr. Bet├╝l G├Ârgen, ├že┼čitli nedenlerle ├žocuk yapmay─▒ geciktiren kad─▒nlar─▒ yak─▒ndan ilgilendiren bu yeni bulu┼č hakk─▒nda ├Ânemli bilgiler verdi.

Genler hamile kalmada ├Ânemli

Yap─▒lan son bilimsel ├žal─▒┼čmalarda kad─▒nlar─▒n ├žocuk sahibi olabilme kapasitesini ├Âng├Ârebilen genler bulundu─čunu belirten G├Ârgen, bu genlerdeki baz─▒ varyasyonlara sahip kad─▒nlar─▒n, sahip olmayan hemcinslerine g├Âre ├žok daha fazla gebe kalabilme kapasitesine sahip oldu─čuna dikkat ├žekti.

Bu genlerin kad─▒n─▒n daha uzun s├╝re ├╝reyebilmesini sa─člad─▒─č─▒ gibi menopozu da geciktirdi─čine de─činen G├Ârgen, g├╝n├╝m├╝zde kariyer ve e─čitim nedeniyle ├žocuk sahibi olmay─▒ ertelemeyi d├╝┼č├╝nen kad─▒nlar i├žin bu bilginin daha da ├Ânem kazand─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒klad─▒.

Test ile ├žocu─čunuz olup olamayaca─č─▒n─▒ ├Â─čreneceksiniz

Tabii ki ├žocuk sahibi olma konusunda rol oynayan ve etkili olan pek ├žok d─▒┼č etkenler de var. Ama bu yeni bulgular do─črultusunda olu┼čturulacak bir test kad─▒nlara bebek sahibi olmay─▒ ertelemek i├žin kalan g├╝venli s├╝renin ne oldu─čunu g├Âsterebilir.

Yap─▒lan istatistikler, bu gen varyasyonlar─▒na sahip kad─▒nlar─▒n, bu varyasyonu i├žermeyen hemcinslerine g├Âre y├╝zde 10 daha fazla ├╝reyebilme kapasitesine sahip oldu─čunu g├Âsterdi.

B├Âylece ├žok yak─▒n bir gelecekte, doktorlar hastalar─▒n─▒n ÔÇś├çocuk yapmak i├žin daha ne kadar bekleyebilirim?ÔÇÖ sorusuna net yan─▒t verebilecekler.ÔÇŁ

Op. Dr. Bet├╝l G├Ârgen, bu genlerin cinselli─če ba┼člama ya┼č─▒ ve menopoza giri┼č zaman─▒ gibi daha ├Ânceden bilinmeyen sorulara da cevap verebildi─čini s├Âzlerine ekledi.

Kategoriler
Ya┼čam

Kilo almamak i├žin bilmeniz gereken 13 konu

A┼č─▒r─▒ kilo problemi olanlar─▒n g├Âr├╝┼čleri alan ve t├╝m ├žal─▒┼čmalar─▒ inceleyen geni┼č bir ara┼čt─▒rma yapan bilim adamlar─▒, kilolar─▒n arkas─▒nda yatan d├╝┼č├╝nceleri belirledi.

Genlerin, hormonal dengesizli─čin ve hatta vir├╝slerin obezitede rol oynad─▒─č─▒ biliniyor. G├╝ney Carolina ├ťniversitesi’nden egzersiz bilimi ve epidemiyoloji profes├Âr├╝ Steven Blair, son yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar─▒ dikkatle inceleyip, obezite biliminde uzman klinisyenlerle g├Âr├╝┼čt├╝ ve kilolar─▒yla ba┼ča ├ž─▒kmaya ├žal─▒┼čan ger├žek ya┼čamdan insanlar─▒ dinleyip bir sonuca ula┼čt─▒.

─░┼čte a┼č─▒r─▒ Prof. Blair’in ├žal─▒┼čmas─▒na g├Âre a┼č─▒r─▒ kilolar─▒n arkas─▒nda yatan ger├žekler:

Kilolar ger├žekten genetik: Baz─▒ ara┼čt─▒rmalara g├Âre ki┼činin genetik yap─▒s─▒, onun i┼čtah─▒n─▒, metabolizma h─▒z─▒n─▒ veya v├╝cuttaki ya─č birikme oran─▒n─▒ belirler ve obeziteye olan yatk─▒nl─▒─č─▒nda rol oynar. Son zamanlarda yap─▒lan ara┼čt─▒rmalara g├Âre, FTO geni ba┼čka ├Ânemli genleri kontrol etmekle g├Ârevli. Bunun yan─▒ s─▒ra bilimadamlar─▒, FTO geninin beynimizde i┼čtah─▒ ve doyumlulu─ču kontrol etmekle g├Ârevli olan hipotalamus b├Âlgesinde aktif oldu─čunu ke┼čfettiler.

Baz─▒ insanlar daha fazla ya─č h├╝cresine sahip: Baz─▒lar─▒m─▒z di─čerlerine g├Âre iki kat─▒ ya─č h├╝cresine sahip olabiliyorlar. Yeni ya─č h├╝creleri ├žocukluk boyunca beliriyor, fakat ergenlik d├Ânemiyle durmu┼č gibi g├Âr├╝n├╝yor. Bu h├╝creler 2 ya┼člar─▒nda ├žo─čalmaya ba┼čl─▒yor. E─čer ├žocuklarda kalori al─▒m─▒ s─▒n─▒rlanmazsa bu h├╝crelerin b├╝y├╝me oran─▒ ├žok h─▒zl─▒ olabiliyor.

Metabolizman─▒ de─či┼čtirebilirsin: Helsinki ├╝niversitesi Merkez Hastanesi’ndeki ara┼čt─▒rmac─▒lar, biri zay─▒f di─čeri ┼či┼čman olan ikizleri incelediler ve ┼či┼čman olan ikizdeki ya─č h├╝crelerinin ya─č yak─▒m─▒n─▒ zorla┼čt─▒ran metabolik de─či┼čim ge├žirdiklerini ├Â─črendiler. Grup 5 kiloluk kazanc─▒n metabolizmay─▒ yava┼člatabilece─či konusunda ┼č├╝pheliler. Ara┼čt─▒rmac─▒lar, hareketli olunmas─▒n─▒ s├Âyl├╝yorlar. Merdiven kullanmak, oturma pozisyonunuzu de─či┼čtirmek hatta i├žecek almak i├žin mutfa─ča gitmek bile enerji yakmak demektir.

Stres sizi ┼či┼čmanlat─▒r: Stresli durumlar karbonhidrat├ža zengin g─▒dalar i├žin arzular─▒m─▒z─▒ harekete ge├žirir. Stres hormonu ayn─▒ zamanda ya─č depolar─▒na h─▒z verir. Stresten korunmak i├žin sosyal etkinliklere kat─▒labilir ya da ailenizle kaliteli zaman ge├žirebilirsiniz.

Annenizin hamileli─či sizin kilonuzu belirliyor: Annenin sigara i├žmesi d├╝┼č├╝k do─čum a─č─▒rl─▒─č─▒ riskini art─▒r─▒yor ve alkol ise bebe─čin beynine zarar veriyor. Ayn─▒ zamanda annenin t├╝ketti─či ┼čekerli ve ya─čl─▒ yiyecekler de bu etkiyi yap─▒yor. Kilolu annelerin y├╝ksek glikoz seviyesine ve serbest ya─č asitlerine sahip olduklar─▒ belirtiliyor. Bu nedenle kilolu annelerin bebekleri de kilolu oluyor.

Fazla uyuyun, daha fazla kilo verin: Daha fazla uykuyla, daha ├žok tokluk hissi duyars─▒n─▒z. Ve bu ┼čekilde kendili─činden kilo verebilirsiniz. Chicago ├ťniversitesi’nden ara┼čt─▒rmac─▒lar, uyku yoksunlu─čunun leptin (tok hissetmenize yard─▒m eder) hormonunda d├╝┼č├╝┼č├╝ ve ghrelin (i┼čtah artt─▒r─▒c─▒) hormonunda ise art─▒┼č─▒n─▒ tetikleyerek hormon dengesini bozdu─čunu belirtiyorlar. Uyku en ucuz ve kolay obezite tedavisidir.

E┼činizin a─č─▒rl─▒k sorunlar─▒: Ara┼čt─▒rmaya g├Âre, kilo kazanc─▒ ve kayb─▒ bula┼č─▒c─▒ olabiliyor. E┼člerden biri obezse di─čeri de y├╝zde 37 obez olabiliyor.

Bir vir├╝s obeziteye yol a├žabilir: Adenovirusler solunum yolundan mide, ba─č─▒rsak problemlerine kadar ├že┼čitli hastal─▒klardan sorumludur. K├Âk h├╝creler de vir├╝slerle enfekte olduklar─▒ zaman ya─č h├╝crelerine d├Ân├╝┼č├╝yorlar. Vir├╝sler ya─č h├╝crelerinin say─▒s─▒n─▒ art─▒r─▒yor.

Kurabiyeler ger├žekten ba─č─▒ml─▒l─▒k yapabiliyor: Yiyecekler ba─č─▒ml─▒l─▒k yapmazken, kokain ya da alkol ba─č─▒ml─▒l─▒k yap─▒yor. Ancak ge├žti─čimiz y─▒llarda bilim adamlar─▒ esrarengiz benzerlikler buldular. Obez insanlar daha fazla dopamin resept├Âr├╝ne sahip olurlarsa, daha fazla yeme ihtiyac─▒ duyacaklar.

Kulak enfeksiyonlar─▒ tat alman─▒ bozabilir: A┼č─▒r─▒ kilolu ve ayn─▒ zamanda kulak enfeksiyonu sorunu olanlar─▒n tat alma duyular─▒na ve yiyeceklerin yap─▒s─▒na daha fazla dikkat etmeleri gerekiyor. ┼×eker yerine meyve, margarin yerine zeytinya─č─▒ gibi basit sa─čl─▒kl─▒ ikameler daha dengeli beslenmeye ve daha az kilo almana yard─▒mc─▒ olabilir.

Antioksidanlar ayn─▒ zamanda anti-ya─čd─▒r: Uzmanlar, oksitlenme molek├╝llerin─▒n tokluk hissi veren h├╝crelere hasar verdi─čini s├Âyl├╝yorlar. Bir ┼čey yedi─čimizde serbest k├Âkler su y├╝z├╝ne ├ž─▒k─▒yor. Renkli, antioksidan a├ž─▒s─▒ndan zengin meyve ve sebzeler yemek gerekiyor.

Herhangi bir diyet uygulay─▒n: Her diyetin sa─čl─▒kl─▒ yemeyle ilgili 4 temel kural─▒ vard─▒r; trans ve doymu┼č ya─člardan uzak durun; lifli ve kuru bakliyat t├╝ketin; ya─čs─▒z protein yiyin; sebze ve meyvelerle beslenin.

┼×i┼čman veya formda olabilirsiniz: Sa─čl─▒n─▒z i├žin haftada 5 g├╝n yar─▒m saatlik d├╝zenli fiziksel aktivite yapmal─▒s─▒n─▒z. Asans├Âr kullanmak yerine merdivenleri tercih edin, yak─▒n mesafelerde otob├╝sle gitmek yerine y├╝r├╝y├╝n, y├╝r├╝mek i├žin araban─▒z─▒ birka├ž blok ileriye park edin. Bunlar da formunuzu koruman─▒za yard─▒mc─▒ olacakt─▒r. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Kalp krizi ve felce sebep olabilen bir gen bulundu

Bilimadamlar─▒ damarlarda ya─č depolad─▒─č─▒ belirlenen ve kalp krizi ya da felce sebep olabilecek genetik bir mekanizma ke┼čfetti.

Kolombiya ├ťniversitesi’nden bir grup, plaklar─▒ daha k─▒r─▒lgan hale getiren bir gen saptad─▒lar. Buna g├Âre, bu plaklar─▒n ├žo─ču sa─čl─▒k i├žin riskli g├Âr├╝nm├╝yor, ancak ├žok az bir par├žalanma kan p─▒ht─▒la┼čmas─▒ meydana getirerek kalp krizi ya da felce neden olabiliyor.

H├╝cre Metabolizmas─▒ isimli dergide yay─▒nlanan ├žal─▒┼čmada, ya─č tortular─▒ gen├žlerin damarlar─▒nda ┼čekillenmeye ba┼čl─▒yor, ancak b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču zarars─▒z. Plaklar─▒n y├╝zde 2’sinin par├žalanma potansiyeline sahip olduklar─▒ d├╝┼č├╝n├╝l├╝yor.

├ľl├╝ h├╝creler

Plaklar─▒n i├ž ├žekirde─či bir├žok ├Âl├╝ h├╝cre i├žeriyor. Bu h├╝creler, plaklar─▒n d─▒┼č y├╝zeyini g├╝├žs├╝zle┼čtiren maddeleri serbest b─▒rak─▒yor, b├Âylece plaklar daha ├žok k─▒r─▒lganla┼č─▒yor.

Kolombiyal─▒ grup, bu ├Âl├╝ h├╝crelerin in┼čas─▒nda anahtar rol oynad─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝len bir gen tespit etti. Ara┼čt─▒rmac─▒lar, plaklar─▒ geli┼čtirmeleri i├žin 10 hafta boyunca a┼č─▒r─▒ ya─čl─▒ yiyeceklerle beslediler. Anahtar genden yoksun olan hayvanlar daha k├╝├ž├╝k plaklar olu┼čturdular ve bunlar─▒n ├Âl├╝ h├╝cre seviyeleri daha azd─▒. ┼×├╝pheli gen v├╝cut taraf─▒ndan hasarl─▒ ya da sa─čl─▒ks─▒z h├╝creleri ├Âld├╝rmek i├žin kullan─▒lan mekanizmada merkezi rol oynayan bir protein ├╝retiyor. Bu mekanizma dokular─▒m─▒z─▒n iyi ├žal─▒┼č─▒r halde olmas─▒n─▒ temin ediyor.

Son yap─▒lan ara┼čt─▒rmaya g├Âre, bu s├╝recin bazen agresif oldu─ču ve iyi huylu plaklar─▒n ├Âl├╝mc├╝l olmalar─▒na neden oldu─ču ortaya ├ž─▒kt─▒. Ara┼čt─▒rmac─▒lardan, Dr. Ira Tabas, “Bulgular, anahtar gen ├╝zerinde etkili olabilecek ve tehlikeli plaklar─▒n riskini ├Ânlemede yeni ila├žlar i├žin umutlar─▒ art─▒rd─▒” dedi.

─░ngiliz Kalp Derne─či’nden Alasdair Little ise, bunun ├žok ilgin├ž bir biyolojik ara┼čt─▒rma oldu─čunu belirterek “Bu ├žal─▒┼čma baz─▒ plaklar─▒n neden kalp krizine yol a├žan koroner damar hastal─▒klar─▒na neden oldu─ču, baz─▒lar─▒n─▒n ise neden b├Âyle bir etkisinin olmad─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒kl─▒yor” diye konu┼čtu. (Vasfiye ├ľzcanbaz)