Kategoriler
Yaşam

Dikkat, pilavınız sizi zehirlemesin!

Akşam yemeğiniz için pilav yaptınız ve buzdolabına kaldırmayı unuttunuz. Ertesi gün o pilavı öğle yemeğinde tükettiğinizde zehirlenebilirsiniz. Pilavdan zehirlenmek size tuhaf gelse de bu bir gerçek ve bazı kişiler için bu zehirlenme ölümcül bile olabilir.

Pilavın zehirleme özelliği pişirilmeden çok önce pirinçle başlar. HowStuffWorks isimli sitede yer alan habere göre, çiğ pirinç, topraktan kaynaklanan ve pirinç tamamen pişirildiğinde bile hayatta kalabilen sporlara sahip olan Bacillus cereus olarak bilinen bir bakteri içerebilir. Pişmiş pirinç oda sıcaklığında bırakıldığında, bu bakterinin sporları toksik yan ürünler üreten gelişmiş bakterilere dönüşebilir. Bu toksik yan ürünlerden birinin etkisi altı saate kadar mide bulantısı ve kusmaya ile kendini gösterebilir.

Diğer toksik yan ürünlerin etkisi ise karın ağrısı ve ishalle birlikte 15 saate kadar devam eder. Her iki semptom türü de gıda zehirlenmesi olarak sınıflandırılır; genellikle zehirlenmenin etkisi 24 saat içinde azalır. Çoğunlukla bu bakterinin neden olduğu rahatsızlıkların şiddeti hafiftir. Bununla birlikte, bu semptomlar gençler, çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi düşük olan kişiler için ölümcül olabilir.

Pilav ne kadar süre dışarıda kalmalı?

Uzun süre dışarıda bırakılan veya iyice ısıtılmayan pilav yediğinizde, Bacillus cereus isimli bu bakterileri yutabilirsiniz. Pirinç oda sıcaklığında ne kadar uzun süre kalırsa, bakteri sporlarının büyümesi gereken süre o kadar fazla olur. Böylece bu pilavın sizi hasta etme riski de o kadar artar.

Pişmiş pilav hemen hemen yenmeli ve kalan bölümü ise pişirildikten sonra bir saat içerisinde soğutulmalı. Pişmiş pilav buzdolabında saklanmalı ve bir gün içinde yenilmeli. Tekrar ısıtırken de içindeki bakterilerin ölmesi için iyice ısıtmalısınız. (Vasfiye Özcanbaz)

Kategoriler
Sağlık

Ispanak zehirler mi?

Yediği balıktan, hazır gıdadan ya da tavuktan zehirlenen insanları hepiniz duymuşsunuzdur. Peki hiç ıspanaktan zehirlenen birini gördünüz mü ya da duydunuz mu? Yeşil yapraklı sebzeler gibi bazen hiç tahmin etmediğiniz yiyecekler sizi zehirleyebilir.

Ispanak yenmesine bağlı olarak nitrit zehirlenmeleri görülebileceğini söyleyen uzmanlar, zehirlenmenin ıspanak yüksek düzeyde nitrat içerdiği zaman oluştuğunu kaydettiler. Nitrit zehirlenmesinin ıspanaktaki nitratın ağız boşluğu ve mide içinde bakteriler tarafından nitritlere dönüşümü ile gerçekleştiği açıklayan uzmanlar, özellikle bu durumun ıspanak pişirildikten sonra 1-2 gün bekletilerek yendiğinde ortaya çıktığını vurguladılar.

6 aydan küçük bebeklere yedirmeyin

Yabancı kaynaklara göre, ıspanak ve diğer yapraklı sebzeler yüksek oranda nitrat içeriyor. Nitrat miktarı sebzenin türüne, mevsime, sebzenin yetiştiği toprağa ve sulama koşullarına bağlıdır. Nitrat tek başına tamamen zararsızdır, ancak nitrat nitrite ve sonra da bazısı kanserojen olabilen nitrozamine dönüşürse tehlikelidir. Bakterinin içindeki enzimler nitratı nitrite çevirir. Bu özellikle ıspanak saklanıp tekrar ısıtıldığında oluşur. Nitrit de kendi başına zararsız bir bileşendir, fakat 6 aydan küçük çocuklara yedirilmemelidir.

İstinye Devlet Hastanesi’nin zehirlenme rehberinde, ıspanak zehirlenmesinin özellikle bebekler için oldukça tehlikeli olduğu ve bebeklerin sindirim sisteminde yaşayan ve nitratı nitrite dönüştüren bakteriler bulunduğu belirtiliyor. Nitrit hemoglobinle tepkimeye girer. Bu durumda oluşan methemoglobin, hemoglobinin kana oksijen taşıma görevini yerine getirememesine yol açar. Bebekler solunum zorluğu çekerler. Buna “mavi bebek sendromu” denir. Çünkü bu hastalığa yakalanmış bebeklerin ciltleri mavimsi olur.

Bu nedenle, uzmanlar ıspanaktan zehirlenmemek için ıspanağı tekrar ısıtmamanızı öneriyor.

Gıda zehirlenmesinin belirtileri

Gıda zehirlenmesinin en yaygın belirtileri arasında bulantı, kusma ve ishal gelir. Bu belirtiler gıdayı yedikten saatler sonra başlar. Genellikle gıda zehirlenmesi tedavi olmaksızın kendiliğinden iyileşir, ancak bazı vakalar ciddi olabilir ve hastaneye yatmanız gerekebilir.

Gıdayı yedikten birkaç saat sonra ateşiniz çıkıyorsa, mide kramplarınız varsa kırgınlık hissediyorsanız gıda zehirlenmesi riskini göz önünde bulundurun. Eğer bu belirtiler yeterince ağırsa acil servise başvurun.

Kategoriler
Yaşam

Bunlar zehirlenmenize yol açabilir

Yediğiniz sebzelerde, meyvelerde, ette ya da tavukta çeşitli bakteriler bulunabiliyor ve bunlar büyük salgınlara bile neden olabiliyor. Bu bakterilerden korunmak için ise yemek hazırlama ve pişirme koşullarına çok dikkat etmelisiniz.

İşte gıda zehirlenmesine yol açan çeşitli gıdalar:

Listeria bakterisi: Çiğ meyve ve sebze

Bu bakteri peynir gibi bazı işlenmiş gıdaların yanı sıra kavun, taze meyve ve sebzelere de bulaşabiliyor. Enfeksiyonun belirtileri ateş, kas ağrısı, mide bozulması ya da ishaldir ve bakteriye maruz kaldıktan 2 gün ile 2 ay sonra oluşur. Çiğ meyve ve sebzeleri kullanmadan önce mutlaya iyice yıkayın ve buzdolabında 4 derecenin altında saklayın.

Listeria: Pastörize edilmemiş süt ürünleri

Çiğ sütle yapılan yoğurt ve yumuşak peynir gibi süt ürünleri listeria bakterisi için sığınaktır. Çünkü listeria düşük sıcaklıkta yaşayabilir. Bu yiyecekleri buzdolabına koyunca bakteri ölmez. Yaşlılar, hamileler ile bağışıklık sistemi düşük olan kişiler daha fazla risk altındadır. Mutlaka pastörize süt ve süt ürünü kullanın.

Salmonella: Taze ürünler

Taze meyve ve sebzelere de salmonella enfeksiyonu bulaşabilir. Salgınlar daha çok domates, acı biber, salata yeşilliklerinde görülür. Çünkü bunlar daha çok çiğ ya da az pişmiş yenir. Bu yiyecekleri iyice yıkayıp kurutun ve 4 derecenin altında buzdolabında saklayın.

Salmonella: Tavuk ve yumurta

Salmonella bakterisi her yiyeceğe bulaşabilir, fakat hayvan dışkısıyla temas nedeniyle hayvansal ürünlerde risk daha fazladır. Tavuklardan yumurtaya geçen bakteri taze yumurtalarda da bulunabiliyor. Belirtileri arasında mide krampları, ateş, 12-72 saat süren ishal bulunuyor. Hastalık genellikle 4-7 gün sürer. Asla çiğ ya da az pişmiş yumurta tüketmeyin.

Kampilobakter:

Sadece bir damla çiğ tavuk suyu bile kampilobakter hastalığına yol açabilir. Belirtileri ise ateş, kramplar, ishal ve kusmadır. Birçok insan bir haftadan kısa süre içinde iyileşir. Çiğ tavukla işiniz bittikten sonra ellerinizi, kesme tahtasını, tezgahın üzerini ve bıçağı ılık, sabunlu suyla yıkayın. Tavuğu en az 75 derecede pişirin.

E.coli: Sığır eti

E. coli sığırın bağırsaklarında yaşar ve kesim sırasında etine bulaşır. E.colinin belirtileri aşırı karın ağrısı, sulu ishal ve kusmadır. Hastalık bakteriye maruz kalındıktan birkaç gün sonra ortaya çıkar ve yaklaşık 1 hafta sürer. Eti en az 75 derecede pişirin, pişmiş eti çiğ eti hazırladığınız tabağa asla koymayın. Kullandığınız aletleri, ellerinizi ılık, sabunlu suyla yıkayın.

E.coli: Çiğ meyve suyu ve süt

Pastörize edilirken bakterileri öldürmek için ısı kullanılır. Pastörize kutu süt ya da meyve sularında tehlike yoktur. Ancak sokaklarda satılan sıkma meyve sularında ve sütlerde E.coli bulunabilir. Sadece pastörize ürünler kullanın. Emin değilseniz içmeden önce sütü kaynatın. Ayrıca sebze ve meyveler bakteri taşıyan suyla sulanırsa ya da gübrelenirse bu yiyeceklerde de E.coli bakterisi bulunur. Ispanak gibi yapraklı sebzelerde risk daha fazladır.

Botulizm: Konserve gıdalar

Nadir görülen botulizm ölümcül olan bir hastalıktır ve uygun şekilde konserve yiyeceklerde bulunur. Aynı şekilde bal, kurutulmuş et, tuzlu ve tütsülenmiş balığın yanı sıra evde yapılan konserve gıdalarda da risk bulunuyor. Bebekler daha fazla hastalık riski taşır. 1 yaşın altındaki çocuklara asla bal vermeyin. Belirtileri arasında kramplar, kusma, solunum sorunları, yutkunma güçlüğü, çift görme, halsizlik veya felçtir.

Hepatit A: Uygun olmayan yemek hazırlama koşulları

Hepatit A virüsü karaciğere saldırır ve ateş, yorgunluk, bulantı, kilo kaybı ve vücutta sararmaya neden olur. Birçok enfeksiyon hafif atlatılır. Hasta kişi ellerini güzelce yıkamaz ve yiyeceklere, eşyalara dokunursa hastalık başkalarına yayılır. Hepatit A’ya karşı aşı yaptırmalısınız. Yemek hazırlamaya başlamadan önce ellerinizi güzelce yıkayın.

Ne zaman doktora gitmelisiniz?

Gıda zehirlenmelerinin büyük çoğunluğu kendi kendine geçer. Fakat bu belirtiler varsa mutlaka hastaneye gitmelisiniz: Yüksek ateş, kanlı dışkı, uzun süreli kusma, 3 günden uzun süren ishal, ağız kuruluğu, idrarda azalma gibi susuzluk belirtileri.

Güvenli yemek hazırlama önerileri:

-Yemek hazırlamaya başlamadan önce ellerinizi iyice yıkayın.
-Kesme yüzeylerini, kullandığınız aletleri ve tezgahın üzerini çiğ et ve tavukla işiniz bitince hemen yıkayın.
-Akan suyun altında yıkayın ve kağıt havluyla kurulayın.
-Marul ya da lahananın dış kabuklarını çıkarıp atın.
-Tavuk, et, yumurtayı uygun ısıda pişirin.
-Sıcak yemekleri sıcak, soğuk olanları ise soğuk tutun. (Vasfiye Özcanbaz)