Kategoriler
Ya┼čam

Uzmanlardan daha uzun ya┼čaman─▒n s─▒rlar─▒…

Ya┼čl─▒ n├╝fusun oran─▒ g├╝n gittik├že azal─▒yor. D├╝nyada 100 ya┼č─▒n─▒ ge├žmi┼č insanlar─▒n say─▒s─▒ olduk├ža azald─▒. Hayat─▒m─▒za tar─▒m ila├žlar─▒, hormonlar ve yapay g─▒dalar girdik├že insanlar─▒n ya┼čam s├╝releri de k─▒sald─▒. Peki, t├╝m bunlara ra─čmen daha uzun s├╝re sa─čl─▒kl─▒ bir ┼čekilde ya┼čamak ister misiniz?

DailyRecord isimli internet sitesinde yer alan haberde ara┼čt─▒rmalara g├Âre, yedi─činiz g─▒dalara ve i├žeceklere ba─čl─▒ olarak ya┼čam s├╝renizi uzatabilirsiniz. ─░┼čte daha uzun s├╝re sa─čl─▒kl─▒ ya┼čaman─▒n s─▒rlar─▒:

Daha az g├╝ne┼č kremi kullan─▒n

G├╝ne┼č koruyucu krem olmadan birka├ž dakikal─▒k g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒ D vitamini seviyesini art─▒r─▒yor. ├ťlkemizde de ├žocuklar─▒n ├žo─čunda D vitamini eksikli─či ve buna ba─čl─▒ hastal─▒klar halen daha g├Âr├╝l├╝yor. Cilt kanseri riskinizi art─▒rmadan D vitamini deste─či almak i├žin uzmanlar g├╝n ortas─▒nda g├╝ne┼č kremi s├╝rmeden 15-20 dakika g├╝ne┼členmenizi ├Âneriyorlar. ├çok uzun s├╝re g├╝ne┼čte kal─▒p yanmamaya dikkat edin.

Sabahlar─▒ tek ayak ├╝st├╝nde durun

Sabahlar─▒ tek aya─č─▒n─▒z─▒n ├╝zerinde dengede durmak omurgan─▒z─▒ destekleyen s─▒rt, mide gibi kaslar─▒n─▒z─▒ g├╝├žlendirir. Bunun daha uzun s├╝re aktif olmak ve d├╝┼čmeler ile k─▒r─▒k kemiklere kar┼č─▒ sizi korumak gibi uzun s├╝reli faydas─▒ vard─▒r.

Aile ve arkada┼čl─▒k ba─č─▒n─▒z─▒ koparmay─▒n

Yak─▒n arkada┼čl─▒klar geli┼čtirmek ve ailenizle s─▒k─▒ bir ba─č kurmak 100 ya┼č─▒na kadar ya┼čaman─▒n s─▒rlar─▒ndan biridir. Arkada┼člar stresli ve k├Ât├╝ g├╝n├╝n├╝zde yan─▒n─▒zda olmak gibi duygusal destek sa─člar. Bu da kendinizi iyi hissetmenize sa─člar, v├╝cudunuzda beyin geli┼čimini destekleyen ve ya┼članmayla m├╝cadele eden dopamin ve oksitosin gibi kimyasal ├╝retimini art─▒r─▒r.

Tam doymadan masadan kalk─▒n

Okinawa adas─▒nda ya┼čayanlar d├╝nyan─▒n en d├╝┼č├╝k obezite oran─▒na sahiptir ve 100 ya┼č─▒na kadar ya┼čama oranlar─▒ olduk├ža y├╝ksektir. Her yemekte y├╝zde 80 oran─▒nda tok hissetti─činizde yemek yemeyi kesin. Daha sa─čl─▒kl─▒ kiloda kalmak i├žin daha az yemek yemelisiniz.

Her g├╝n 1 bardak ├žay i├žin

Polifenol isimli antioksidanlarla dolu olan ├žay v├╝cudun kalp hastal─▒─č─▒, kanser ve erken ya┼članmayla sava┼čmas─▒na yard─▒mc─▒ olur. ─░srailÔÇÖde yap─▒lan bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre, d├╝zenli olarak yeterli miktarda ├žay i├žen insanlar─▒n d├╝zenli olarak ├žay i├žmeyenlerden daha uzun ya┼čad─▒klar─▒ belirlendi.

Geceleri 1 saat erken yat─▒n

Son yap─▒lan bir uykusuzluk depresyon, kalp hastal─▒─č─▒ gibi sa─čl─▒k problemlerinin riskini art─▒r─▒yor. Daha fazla uyku i├žin yapaca─č─▒n─▒z k├╝├ž├╝k bir de─či┼čiklik bile b├╝y├╝k bir fark olu┼čturabilir. G├╝nde 7 saat ya da daha az uyuyan insanlar i├žin yata─ča bir saat daha ├Ânce girmek bile kan bas─▒nc─▒nda ├Ânemli bir d├╝┼č├╝┼če neden oluyor. Bu da kalp krizi ve fel├ž riskini azalt─▒yor.

G├╝nde 3 ceviz yiyin

Ceviz kuru yemi┼člerin en sa─čl─▒kl─▒s─▒d─▒r. ├ç├╝nk├╝ Scranton ├ťniversitesiÔÇÖnde yap─▒lan ara┼čt─▒rmaya g├Âre, ceviz hastal─▒klara ve ya┼članmaya kar┼č─▒ en iyi antioksidanlar─▒ i├žerir.

Daha fazla meyve ve sebze yiyin

Uzmanlara g├Âre, daha fazla meyve ve sebze yemek kalp hastal─▒─č─▒ ihtimalini azalt─▒yor. European Heart ┬şJournal isimli dergide yay─▒nlanan rapora g├Âre, g├╝nde 8 ya da daha fazla porsiyon meyve ve sebze t├╝ketenlerin kalp hastal─▒─č─▒ndan ├Âlme riskinin neredeyse d├Ârtte bir oran─▒nda azald─▒─č─▒ tespit edildi. ├ç├╝nk├╝ her porsiyon ya┼čamsal vitamin ve anti-oksidanlarla doludur. Bunlar da ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminizi destekler erken ya┼članmayla sava┼č─▒r.

Bel ├ževrenizi ├Âl├ž├╝n

Kilonuzdan ├žok belinizin kal─▒nl─▒─č─▒na odaklan─▒n. Bilim adamlar─▒ bel kal─▒nl─▒─č─▒n─▒n kilonuzdan ya da v├╝cut kitle indeksinizden ├žok kalp hastal─▒─č─▒ i├žin daha iyi bir belirleyici oldu─čunu belirlediler. Erkekler i├žin bel kal─▒nl─▒─č─▒ 94 santimetre ve kad─▒nlar i├žin ise 80 santimetrenin alt─▒nda olmal─▒.

Meyvelerinizi buzdolab─▒nda bekletmeyin

Meyvelerin daha uzun s├╝re sa─člam kalaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nerek buzdolab─▒nda saklars─▒n─▒z. Ancak ara┼čt─▒rmalara g├Âre donmu┼č meyveler oda s─▒cakl─▒─č─▒ndaki meyvelerle kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda daha az sa─čl─▒kl─▒ besin maddesi i├žeriyor. ├ľrne─čin, domates ve biberleri buzdolab─▒ yerine bir k├ósede tutarsan─▒z 2 kat daha fazla beta-karoten ve y├╝zde 20 daha fazla likopen bulundurur. Bu antioksidanlar daha iyi kalp sa─čl─▒─č─▒ ve daha d├╝┼č├╝k kanser riskiyle ilgilidir.

Evlenin

Evli erkeklerin kalp hastal─▒─č─▒ndan ├Âlme ihtimali hi├ž evlenmeyenlerle kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda 3 kat daha az. Evli kad─▒nlarda ise kalp hastal─▒─č─▒ndan ├Âlme riski y├╝zde 50 azal─▒yor.

Elma suyu i├žin

Beyninizin gen├ž kalmas─▒na yard─▒m eden elma suyundan g├╝nde en az 2 bardak i├žmelisiniz. Elma suyu bunam─▒┼č ki┼čilerin beyinlerinde bulunan yap─▒┼čkan plaklar─▒n olu┼čumunu azalt─▒yor.

Geceleri bir saat daha az televizyon izleyin

Amerikan Ulusal Kanser Enstit├╝s├╝ÔÇÖnde g├Ârevli bilim adamlar─▒na g├Âre, 25 ya┼č─▒ndan sonra, televizyon izledi─činiz her saat ├Âmr├╝n├╝z├╝n yakla┼č─▒k 20 dakikas─▒n─▒ azalt─▒yor. Televizyon izledi─činiz s├╝re boyunca egzersiz yapm─▒yorsunuz ve kalori yakm─▒yorsunuz. B├Âylece hastal─▒k riskiniz art─▒yor.

Sigaray─▒ b─▒rak─▒n

Bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre, sigara i├žmek sadece ├Âmr├╝n├╝z├╝ yakla┼č─▒k 10 y─▒l kadar k─▒saltm─▒yor, bunun yan─▒ s─▒ra ya┼čl─▒l─▒─č─▒n─▒zda ya┼čam kalitenizi de d├╝┼č├╝r├╝yor.

─░nan├ž

Bug├╝ne kadar yap─▒lan binden fazla ara┼čt─▒rmada, inan├ž ile daha uzun s├╝re ya┼čamak aras─▒nda bir ba─č oldu─ču belirlendi. G├╝├žl├╝ inan├žlara sahip olmak insanlar─▒n stresle ve duygusal problemlerle m├╝cadele etmesine yard─▒m ediyor. Ayr─▒ca kalp, solunum ve sindirim problemlerine kar┼č─▒ da koruma sa─čl─▒yor.

G├╝nde en az 20 kez g├╝l├╝n

G├╝lmek ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemini destekliyor, stres hormonunu azalt─▒yor ve kanserle sava┼čan T h├╝crelerini harekete ge├žiriyor. Fakat yeti┼čkinler olarak bir g├╝nde ortalama 5-15 kez aras─▒nda g├╝lerken, ├žocuklar bir g├╝n i├žinde 100 defadan fazla g├╝lebiliyor. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Sa─čl─▒k

K─▒s─▒rl─▒─č─▒n ├ž├Âz├╝m├╝: 3D yaz─▒c─▒

3D yaz─▒c─▒ ile ├╝retilen yumurtal─▒k implantlar─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla do─čurganl─▒─č─▒ sa─članan infertil farelerin sa─čl─▒kl─▒ yavru fareler do─čurmas─▒, kanser tedavisi s─▒ras─▒nda ├╝reme sistemleri zarar g├Âren ve ├žocuk do─čurmak isteyen gen├ž kad─▒nlar i├žin umut ─▒┼č─▒─č─▒ olabilir.

Ferti-Jin Kad─▒n Sa─čl─▒─č─▒ ve T├╝p Bebek Merkezi Klinik Direkt├Âr├╝, Kad─▒n Hastal─▒klar─▒, Do─čum ve T├╝p Bebek Uzman─▒ Op. Dr. Seval Ta┼čdemir: ÔÇťBu y├Ântem, ilerleyen zamanlarda insanlar ├╝zerinde uygulanabilecek ve do─ču┼čtan yumurtal─▒klar─▒ olmayan veya tedaviler sonucu dokular─▒n─▒ kaybeden hastalar─▒n kurtar─▒c─▒s─▒ olacakt─▒rÔÇŁ diyor.

T─▒p d├╝nyas─▒n─▒n yak─▒ndan takip etti─či 3 boyutlu yaz─▒c─▒lar, doku transferleri sonras─▒nda organ transferi ve kanser tedavisi ├╝zerine ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ s├╝rd├╝r├╝yor. 3D yaz─▒c─▒lar kullanarak k─▒s─▒rl─▒─č─▒ ├Ânleyen doktorlar testlerinde ba┼čar─▒l─▒ olmaya ba┼člad─▒.

OP. DR. SEVAL TA┼×DEM─░R: ÔÇťDI┼×ARIDAN HORMON TAKV─░YES─░NE GEREK KALMIYORÔÇŁ

Ferti-Jin Kad─▒n Sa─čl─▒─č─▒ ve T├╝p Bebek Merkezi Klinik Direkt├Âr├╝, Kad─▒n Hastal─▒klar─▒, Do─čum ve T├╝p Bebek Uzman─▒ Op. Dr. Seval Ta┼čdemir: ÔÇťNorthwestern ├ťniversitesi ile McCormick M├╝hendislik Fak├╝ltesi i┼č birli─čiyle yap─▒lan ├žal─▒┼čmada; yumurtal─▒k dokusu yapay olarak ├╝retilmi┼č ve yapay olarak ├╝retilen yumurtal─▒k dokusu gelecekte yumurtal─▒k kanseri ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalan t├╝m hastalar i├žin olduk├ža ├╝mit verici olmu┼čtur. ├ť├ž boyutlu yaz─▒c─▒larda ├╝retilen yapay yumurtal─▒k dokusuna (biyoprotez) erken evredeki yumurta h├╝creleri konularak farelerin ├╝reme kanallar─▒na yerle┼čtiriliyor ve v├╝cut i├žerisinde yapay yumurtal─▒k dokusunda olgunla┼čan yumurtalardan gebelik elde edilebiliyor. Hidrojel tabakadan ├╝retilen bu doku, fare v├╝cuduyla birebir uyumu sa─člam─▒┼č ve kanlanmas─▒ ger├žekle┼čmi┼č. Olgunla┼čan yumurtalar do─čal dokuda gibi fonksiyon g├Ârm├╝┼č ve sa─čl─▒kl─▒ fareler d├╝nyaya gelmi┼čtir. Bu y├╝zden d─▒┼čar─▒dan hormon takviyesine dahi gerek kalmam─▒┼čt─▒r. Bu y├Ântem, ilerleyen zamanlarda insanlar ├╝zerinde uygulanabilecek ve do─ču┼čtan yumurtal─▒klar─▒ olmayan veya tedaviler sonucu dokular─▒n─▒ kaybeden hastalar─▒n kurtar─▒c─▒s─▒ olacakt─▒rÔÇŁ diyor.

AMA├ç GEN├ç HASTALARDA DO─×URGANLI─×I TEKRAR SA─×LAMAK

Chicago Northwestern ├ťniversitesiÔÇÖnden Teresa Woodruff; ÔÇťUmar─▒z bu biyoprotezler bir g├╝n ger├žekten gelece─čin yumurtal─▒klar─▒ olur. Projenin amac─▒ kanser tedavisi g├Ârm├╝┼č olan gen├ž hastalarda endokrin sa─čl─▒─č─▒n─▒ ve do─čurganl─▒─č─▒ tekrar sa─člamakÔÇŁ dedi.

Yapay yumurtal─▒k implantasyonundan sonra ├žiftle┼čtirilen fareler, ├╝├ž├╝ implantlardan sal─▒nan yumurtalar sayesinde yavrulad─▒. Yavru fareler anne s├╝t├╝yle beslendi ve sonras─▒nda sa─čl─▒kl─▒ yavrular vermeye devam etti.

SENTET─░K YUMURTALIK YAPTILAR

3D yaz─▒c─▒ ile ├╝retilen yumurtal─▒k implantlar─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla do─čurganl─▒─č─▒ sa─članan infertil farelerin sa─čl─▒kl─▒ yavru fareler do─čurduklar─▒ g├Âsterildi. Ara┼čt─▒rmac─▒lar, olgunla┼čmam─▒┼č yumurta h├╝creleri i├žeren k├╝├ž├╝k, s─▒v─▒ tutan folik├╝llerle doldurulan, jelatinden yap─▒lm─▒┼č iskeletleri 3D teknolojisi ile basarak sentetik yumurtal─▒k yaratt─▒lar.

B─░R HAFTADA KAN DOLA┼×IMI OLU┼×TU

Cerrahi y├Ântemle yumurtal─▒─č─▒ al─▒nm─▒┼č olan farelerde yap─▒lan testlerde, implantlar─▒n bir hafta i├žinde kan dola┼č─▒m─▒na kat─▒ld─▒─č─▒ ve jelatin yap─▒ i├žerisinden, ├╝retilmi┼č olan yumurtalar─▒n g├Âzeneklerden sal─▒verildi─či g├Âsterildi. B├Âylelikle kanser tedavisi s─▒ras─▒nda ├╝reme sistemleri zarar g├Ârm├╝┼č olan gen├ž kad─▒nlarda yapay yumurta ├╝retimi konusunda bir ad─▒m daha at─▒lm─▒┼č oldu.

Kategoriler
Sa─čl─▒k

├çocu─čunuz ergenli─če giriyor, peki siz buna haz─▒r m─▒s─▒n─▒z?

├çocu─čunuz son zamanlarda agresif davran─▒yor, d─▒┼č g├Âr├╝n├╝┼č├╝ne daha fazla ├Ânem veriyor, giysilerini be─čenmiyor, arkada┼člar─▒yla gezmek istiyor ve odas─▒ndan d─▒┼čar─▒ ├ž─▒km─▒yorsa ergenlik d├Ânemine giriyor olabilir.

├çocukluk d├Âneminden eri┼čkin d├Ânemine ge├ži┼čin ger├žekle┼čti─či, b├╝y├╝menin ve seks├╝el geli┼čimin tamamland─▒─č─▒ ├╝reme kapasitesinin kazan─▒ld─▒─č─▒ ergenlik d├Âneminde k─▒z ve erkek ├žocuklarda fiziksel ve ruhsal de─či┼čimler oldu─čunu belirten Medicana Bah├želievler Hastanesi Pediatrik Endokrinoloji Uzman─▒ Dr. Aliye Sevil Sar─▒kaya, ├Ânemli bilgiler verdi.

BEL─░RT─░LER NELERD─░R?

Ergenlik d├Âneminin ba┼člang─▒c─▒ k─▒z ├žocuklar─▒nda 9-12 ya┼č, erkek ├žocuklarda ise 10-13 ya┼č aras─▒nda olur. Erken ergenlik k─▒zlarda 8 ya┼č─▒ndan, erkeklerde ise 9 ya┼č─▒nda ├Ânce ergenlik bulgular─▒n─▒n ba┼člang─▒c─▒d─▒r. ─░lk belirti k─▒zlarda tek veya ├žift tarafl─▒ meme b├╝y├╝mesidir. Daha sonra cinsel b├Âlgede ve koltuk at─▒nda t├╝ylenme ba┼člar. En son olarak adet g├Âr├╝r. Erkeklerde ise ergenli─čin ilk bulgusu testis b├╝y├╝kl├╝─č├╝ndeki art─▒┼čt─▒r. Bunu takiben penis b├╝y├╝mesi, cinsel b├Âlgede ve koltuk alt─▒nda k─▒llanma, seste kal─▒nla┼čma g├Âzlenir. K─▒zlar da adet g├Ârme, erkeklerde ise sperm ├╝retiminin ba┼člamas─▒ ergenli─čin tamamland─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir.

Ergenli─čin ba┼člang─▒├ž ya┼č─▒ genetik ├Âzellikler, beslenme durumu, obezite, stres ve ├ževresel fakt├Ârlerle de─či┼čebilir. Son y─▒llarda beslenme al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒n de─či┼čmesi ve t├╝m d├╝nyadaki sosyoekonomik zenginle┼čmeye ba─čl─▒ olarak ergenlik ba┼člama ya┼č─▒ azalm─▒┼č ve erken ergenlik tan─▒l─▒ hasta say─▒s─▒ artm─▒┼čt─▒r. Erken ergenlik k─▒z ├žocuklar─▒nda erkek ├žocuklara g├Âre yakla┼č─▒k 10 kat daha fazla g├Âzlenmektedir. Erkek ├žocuklarda daha nadir g├Âr├╝lmesine ra─čmen buna neden olan organik bozukluklar daha s─▒kt─▒r.

ERKEN ERGENL─░K TEHL─░KEL─░ OLAB─░L─░R!

Alt yatmas─▒ olas─▒ problemlerin tespiti i├žin ya┼č─▒tlar─▒na g├Âre geli┼čimi h─▒zlanan, erken ergenlik bulgular─▒ g├Âzlenen k─▒z ve erkek ├žocuklar─▒n mutlaka ara┼čt─▒r─▒lmas─▒ gereklidir. Tan─▒da gecikilmesi hayat─▒ tehdit edebilir.

├çocuklar─▒n erken ergenli─če girmesinin en b├╝y├╝k sak─▒ncas─▒ boy k─▒sal─▒─č─▒na neden olabilmesidir. Ergenlik d├Âneminde boy b├╝y├╝mesi h─▒zlan─▒r. Ergenlik ├ža─č─▒n─▒n sonunda ise k─▒zlarda salg─▒lanan kad─▒nl─▒k hormonu ├Âstrojen ve erkeklerde salg─▒lanan erkeklik hormonu testosteron b├╝y├╝me k─▒k─▒rdaklar─▒n─▒n kapanmas─▒na neden olur. Bu nedenle ergenlik d├Âneminde ya┼č─▒tlar─▒na g├Âre uzun olan ├žocu─čun b├╝y├╝me k─▒k─▒rda─č─▒n─▒n kapanmas─▒yla boy b├╝y├╝mesi durur ve eri┼čkin boyu k─▒sa kal─▒r. Erken ergenlik ├žocu─čun psikolojisini de etkiler ve psikososyal sorunlara yol a├žabilir.

Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar erken ergenlik probleminin son y─▒llardaki art─▒┼č─▒na g─▒dalar i├žindeki hormon ve katk─▒ maddelerinin de neden olabildi─čini g├Âstermi┼čtir. Hormonlarla h─▒zl─▒ b├╝y├╝t├╝len tavuklar, yumurtalar─▒, yeti┼čtirilen meyve ve sebzeler uyar─▒ya neden olarak ergenli─či ba┼člatabilir. Ayn─▒ zamanda oyuncaklar i├žindeki kimyasallarda benzer hormon uyar─▒c─▒ etkiyi g├Âsterebilirler.

DURDURULAB─░L─░R M─░?

Erken ergenlikte artan hormonlar─▒n ayda bir kere kal├žadan yap─▒lan bir i─čneyle bask─▒lanarak ergenli─čin durdurulabilmesi m├╝mk├╝nd├╝r. Endokrinoloji merkezlerinde bu tedavi uygulanmaktad─▒r. Tedavi normal ergenlik ya┼č─▒na kadar s├╝rd├╝r├╝l├╝r. Tedavinin kesilmesini takiben kendi hormonlar─▒ tekrar devreye girerek ergenlik ba┼člar. Bu tedavi ile epifizlerin erken kapan─▒p boy k─▒sal─▒─č─▒na neden olmas─▒n─▒n da ├Ân├╝ne ge├žilmi┼č olur.

Erken ergenlikte ergenli─či geciktirerek boyu uzatman─▒n m├╝mk├╝n olabilmesine kar┼č─▒n normal zaman─▒nda ba┼člayan bir ergenlikte tedavi ile ergenli─či geciktirmenin herhangi bir yarar─▒ olmad─▒─č─▒ yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarla g├Âsterilmi┼čtir.

Kategoriler
Ya┼čam

Kilo almamak i├žin bilmeniz gereken 13 konu

A┼č─▒r─▒ kilo problemi olanlar─▒n g├Âr├╝┼čleri alan ve t├╝m ├žal─▒┼čmalar─▒ inceleyen geni┼č bir ara┼čt─▒rma yapan bilim adamlar─▒, kilolar─▒n arkas─▒nda yatan d├╝┼č├╝nceleri belirledi.

Genlerin, hormonal dengesizli─čin ve hatta vir├╝slerin obezitede rol oynad─▒─č─▒ biliniyor. G├╝ney Carolina ├ťniversitesi’nden egzersiz bilimi ve epidemiyoloji profes├Âr├╝ Steven Blair, son yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar─▒ dikkatle inceleyip, obezite biliminde uzman klinisyenlerle g├Âr├╝┼čt├╝ ve kilolar─▒yla ba┼ča ├ž─▒kmaya ├žal─▒┼čan ger├žek ya┼čamdan insanlar─▒ dinleyip bir sonuca ula┼čt─▒.

─░┼čte a┼č─▒r─▒ Prof. Blair’in ├žal─▒┼čmas─▒na g├Âre a┼č─▒r─▒ kilolar─▒n arkas─▒nda yatan ger├žekler:

Kilolar ger├žekten genetik: Baz─▒ ara┼čt─▒rmalara g├Âre ki┼činin genetik yap─▒s─▒, onun i┼čtah─▒n─▒, metabolizma h─▒z─▒n─▒ veya v├╝cuttaki ya─č birikme oran─▒n─▒ belirler ve obeziteye olan yatk─▒nl─▒─č─▒nda rol oynar. Son zamanlarda yap─▒lan ara┼čt─▒rmalara g├Âre, FTO geni ba┼čka ├Ânemli genleri kontrol etmekle g├Ârevli. Bunun yan─▒ s─▒ra bilimadamlar─▒, FTO geninin beynimizde i┼čtah─▒ ve doyumlulu─ču kontrol etmekle g├Ârevli olan hipotalamus b├Âlgesinde aktif oldu─čunu ke┼čfettiler.

Baz─▒ insanlar daha fazla ya─č h├╝cresine sahip: Baz─▒lar─▒m─▒z di─čerlerine g├Âre iki kat─▒ ya─č h├╝cresine sahip olabiliyorlar. Yeni ya─č h├╝creleri ├žocukluk boyunca beliriyor, fakat ergenlik d├Ânemiyle durmu┼č gibi g├Âr├╝n├╝yor. Bu h├╝creler 2 ya┼člar─▒nda ├žo─čalmaya ba┼čl─▒yor. E─čer ├žocuklarda kalori al─▒m─▒ s─▒n─▒rlanmazsa bu h├╝crelerin b├╝y├╝me oran─▒ ├žok h─▒zl─▒ olabiliyor.

Metabolizman─▒ de─či┼čtirebilirsin: Helsinki ├╝niversitesi Merkez Hastanesi’ndeki ara┼čt─▒rmac─▒lar, biri zay─▒f di─čeri ┼či┼čman olan ikizleri incelediler ve ┼či┼čman olan ikizdeki ya─č h├╝crelerinin ya─č yak─▒m─▒n─▒ zorla┼čt─▒ran metabolik de─či┼čim ge├žirdiklerini ├Â─črendiler. Grup 5 kiloluk kazanc─▒n metabolizmay─▒ yava┼člatabilece─či konusunda ┼č├╝pheliler. Ara┼čt─▒rmac─▒lar, hareketli olunmas─▒n─▒ s├Âyl├╝yorlar. Merdiven kullanmak, oturma pozisyonunuzu de─či┼čtirmek hatta i├žecek almak i├žin mutfa─ča gitmek bile enerji yakmak demektir.

Stres sizi ┼či┼čmanlat─▒r: Stresli durumlar karbonhidrat├ža zengin g─▒dalar i├žin arzular─▒m─▒z─▒ harekete ge├žirir. Stres hormonu ayn─▒ zamanda ya─č depolar─▒na h─▒z verir. Stresten korunmak i├žin sosyal etkinliklere kat─▒labilir ya da ailenizle kaliteli zaman ge├žirebilirsiniz.

Annenizin hamileli─či sizin kilonuzu belirliyor: Annenin sigara i├žmesi d├╝┼č├╝k do─čum a─č─▒rl─▒─č─▒ riskini art─▒r─▒yor ve alkol ise bebe─čin beynine zarar veriyor. Ayn─▒ zamanda annenin t├╝ketti─či ┼čekerli ve ya─čl─▒ yiyecekler de bu etkiyi yap─▒yor. Kilolu annelerin y├╝ksek glikoz seviyesine ve serbest ya─č asitlerine sahip olduklar─▒ belirtiliyor. Bu nedenle kilolu annelerin bebekleri de kilolu oluyor.

Fazla uyuyun, daha fazla kilo verin: Daha fazla uykuyla, daha ├žok tokluk hissi duyars─▒n─▒z. Ve bu ┼čekilde kendili─činden kilo verebilirsiniz. Chicago ├ťniversitesi’nden ara┼čt─▒rmac─▒lar, uyku yoksunlu─čunun leptin (tok hissetmenize yard─▒m eder) hormonunda d├╝┼č├╝┼č├╝ ve ghrelin (i┼čtah artt─▒r─▒c─▒) hormonunda ise art─▒┼č─▒n─▒ tetikleyerek hormon dengesini bozdu─čunu belirtiyorlar. Uyku en ucuz ve kolay obezite tedavisidir.

E┼činizin a─č─▒rl─▒k sorunlar─▒: Ara┼čt─▒rmaya g├Âre, kilo kazanc─▒ ve kayb─▒ bula┼č─▒c─▒ olabiliyor. E┼člerden biri obezse di─čeri de y├╝zde 37 obez olabiliyor.

Bir vir├╝s obeziteye yol a├žabilir: Adenovirusler solunum yolundan mide, ba─č─▒rsak problemlerine kadar ├že┼čitli hastal─▒klardan sorumludur. K├Âk h├╝creler de vir├╝slerle enfekte olduklar─▒ zaman ya─č h├╝crelerine d├Ân├╝┼č├╝yorlar. Vir├╝sler ya─č h├╝crelerinin say─▒s─▒n─▒ art─▒r─▒yor.

Kurabiyeler ger├žekten ba─č─▒ml─▒l─▒k yapabiliyor: Yiyecekler ba─č─▒ml─▒l─▒k yapmazken, kokain ya da alkol ba─č─▒ml─▒l─▒k yap─▒yor. Ancak ge├žti─čimiz y─▒llarda bilim adamlar─▒ esrarengiz benzerlikler buldular. Obez insanlar daha fazla dopamin resept├Âr├╝ne sahip olurlarsa, daha fazla yeme ihtiyac─▒ duyacaklar.

Kulak enfeksiyonlar─▒ tat alman─▒ bozabilir: A┼č─▒r─▒ kilolu ve ayn─▒ zamanda kulak enfeksiyonu sorunu olanlar─▒n tat alma duyular─▒na ve yiyeceklerin yap─▒s─▒na daha fazla dikkat etmeleri gerekiyor. ┼×eker yerine meyve, margarin yerine zeytinya─č─▒ gibi basit sa─čl─▒kl─▒ ikameler daha dengeli beslenmeye ve daha az kilo almana yard─▒mc─▒ olabilir.

Antioksidanlar ayn─▒ zamanda anti-ya─čd─▒r: Uzmanlar, oksitlenme molek├╝llerin─▒n tokluk hissi veren h├╝crelere hasar verdi─čini s├Âyl├╝yorlar. Bir ┼čey yedi─čimizde serbest k├Âkler su y├╝z├╝ne ├ž─▒k─▒yor. Renkli, antioksidan a├ž─▒s─▒ndan zengin meyve ve sebzeler yemek gerekiyor.

Herhangi bir diyet uygulay─▒n: Her diyetin sa─čl─▒kl─▒ yemeyle ilgili 4 temel kural─▒ vard─▒r; trans ve doymu┼č ya─člardan uzak durun; lifli ve kuru bakliyat t├╝ketin; ya─čs─▒z protein yiyin; sebze ve meyvelerle beslenin.

┼×i┼čman veya formda olabilirsiniz: Sa─čl─▒n─▒z i├žin haftada 5 g├╝n yar─▒m saatlik d├╝zenli fiziksel aktivite yapmal─▒s─▒n─▒z. Asans├Âr kullanmak yerine merdivenleri tercih edin, yak─▒n mesafelerde otob├╝sle gitmek yerine y├╝r├╝y├╝n, y├╝r├╝mek i├žin araban─▒z─▒ birka├ž blok ileriye park edin. Bunlar da formunuzu koruman─▒za yard─▒mc─▒ olacakt─▒r. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Hormon tedavisi kanser riskini art─▒r─▒yor

Menopoz d├Âneminde en az 5 y─▒l ├Âstrojen ve progesteron hormonlar─▒yla tedavi edilen kad─▒nlar─▒n g├Â─č├╝s kanserine yakalanma riskinin 2 kat artt─▒─č─▒ belirlendi.

BBC’de yay─▒nlanan habere g├Âre, New England Journal of Medicine dergisinde yer alan ve ABD’nin Stanford ├ťniversitesi’nden Dr. Marcia Stefanick ve ekibinin yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rma, ├Âstrojen ve progesteron adl─▒ iki kad─▒nl─▒k hormonu birlikte verilerek tedavi edilen kad─▒nlar─▒n meme kanserine yakalanma riskinin 2 kat artt─▒─č─▒n─▒ belirtti. Stenfanick, ancak bu tedavi sona erdi─činde meme kanserine yakalanma riskinin y├╝zde 28 azald─▒─č─▒n─▒ vurgulad─▒.

Bunun ├Âstrojen ve progesteronla tedavinin meme kanserine neden oldu─čunun ├žok sa─člam kan─▒t─▒ bulundu─čuna dikkati ├žeken Dr. Stenfanick, s├Âz konusu tedavinin bitiminden bir y─▒l sonra riskin normale d├Ând├╝─č├╝n├╝ ifade etti. Stenfanick, sonu├žlar─▒n sadece ├Âstrojen tedavisi g├Âren kad─▒nlar─▒ kapsamad─▒─č─▒n─▒ belirtti.

Bunun ├Âstrojen ve progestinin g├Â─č├╝s kanserine neden oldu─čuna dair ├žok g├╝├žl├╝ bir kan─▒t oldu─čunu s├Âyleyen Stefanik, “Tedaviyi kesti─činizde bu hormonlar─▒n etkisi bir y─▒l i├žinde risk normale d├Ân├╝yor” dedi.

─░ngiliz Kanser Ara┼čt─▒rma ├╝nitesi menopoz belirtileri g├Âsteren kad─▒nlarda hormon tedavisinin k─▒sa s├╝reli uygulanmas─▒ tavsiye ediyor.

Uluslar aras─▒ Menopoz Derne─či Ba┼čkan─▒ Dr. David Sturdee, kad─▒nlar─▒n kendi doktorlar─▒yla konu┼čmalar─▒ gerekti─čini ve kendileri i├žin uygunsa hormon tedavisine ba┼člamalar─▒ gerekti─čini s├Âyl├╝yor. G├Â─č├╝s kanserinin geli┼čmesinin y─▒llar ald─▒─č─▒n─▒ belirten Sturdee, g├Â─č├╝s kanseri oranlar─▒nda d├╝┼č├╝┼č oran─▒n─▒ iyi haber oldu─čunu, ancak bunun hormon kullan─▒m─▒ndaki d├╝┼č├╝┼čten ├Ânce ba┼člad─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒klad─▒. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Menopoz d├Âneminde hormon tedavisi beyni k├╝├ž├╝lt├╝yor

Menopoz belirtilerinin tedavisinde kullan─▒lan ├Âstrojen hormonu tedavisi beyinde k├╝├ž├╝lmeye yol a├ž─▒yor.

Kad─▒n Sa─čl─▒─č─▒ Giri┼čimi’nin klinik deneyine kat─▒lan ├Âstrojen hap─▒ alan ya┼čl─▒ kad─▒nlarda, haf─▒zada beynin ├Ânemli iki b├Âl├╝m├╝nde hafif bir d├╝┼č├╝┼č g├Âzlendi. Maryland’deki Ulusal Ya┼članma Enstit├╝s├╝’nden klinik ara┼čt─▒rmac─▒ Susan Resnick, azalman─▒n hormon yenileme tedavisiyle bunama aras─▒ndaki ├Ânceden bilinen ba─č─▒ a├ž─▒klayabilece─čini s├Âyledi.

Wake Forest ├ťniversitesi Baptist Medikal Merkezi’nden Laura Coker ise, “Yapt─▒─č─▒m─▒z ara┼čt─▒rmayla g├╝ven uyand─▒ran sonu├žlara sahip oldu─čumuzu d├╝┼č├╝n├╝yoruz” dedi. Doktorlar, ├Âstrojen hormonunun kalp krizi, g├Â─č├╝s kanseri ve daha ya┼čl─▒ kad─▒nlarda fel├ž riskini art─▒rd─▒─č─▒n─▒ g├Âsteren ├Ân sonu├žlardan sonra, Kad─▒n Sa─čl─▒─č─▒ Giri┼čimi’nin 2002 ve 2004 y─▒l─▒ndaki iki evresini durdurdu. Bunu takip eden bir ba┼čka ara┼čt─▒rma ise, HRT’nin ayn─▒ zamanda 65 ya┼č─▒n ├╝st├╝ndeki kad─▒nlarda bunama riskini art─▒rd─▒─č─▒n─▒ g├Âsteriyor.

Beynin haf─▒za merkezlerini etkiliyor

Bu sonu├žlar─▒ sa─člamla┼čt─▒rmak i├žin Resnick ve Coker’─▒n grubu, beyin hacmini ve mikroskobik fonksiyon bozuklu─ču miktar─▒n─▒ ├Âl├žmek amac─▒yla manyetik rezonans beyin taramas─▒na girmeleri i├žin bin 400 kad─▒n─▒ bir araya getirdi. Ortalama 18 ayd─▒r ├Âstrojen tedavisi g├Âren kad─▒nlar, 3 y─▒ld─▒r ├Âstrojen ile birlikte projestin tedavisi g├Ârenler ya da yalanc─▒ ila├ž kullanan kad─▒nlardan olu┼čan grubun ortalama ya┼člar─▒ 77’nin ├╝zerinde.

Yalanc─▒ ila├ž kullanan grubun beyin fonksiyonu bozuklu─čunun b├╝y├╝kl├╝─č├╝nde art─▒┼č g├Âzlenmedi─čini belirten Resnick, HRT kullanan kad─▒nlar─▒n beyinlerinde birka├ž santimetre k├╝pl├╝k k├╝├ž├╝lme g├Âr├╝ld├╝─č├╝n├╝ ve haf─▒zan─▒n ┼čekillenmesinden sorumlu olan hipokamp├╝s b├Âlgesi ile an─▒msamay─▒ sa─člayan ├Ân lobun tedaviden daha fazla etkilendi─či s├Âyledi.

Coker ise 65 ya┼č─▒n ├╝st├╝ndeki kad─▒nlar─▒n hormon tedavisine ba┼člamamas─▒n─▒ ├Âneren Coker, “├ç├╝nk├╝ a├ž─▒k├ža bu ya┼čtan sonra tedavinin yarar─▒ndan ├žok risk g├Âr├╝l├╝yor. Ancak 40’l─▒ ve 50’li ya┼člardaki kad─▒nlar kendileri i├žin uygun oldu─ču takdirde hormon tedavisinden ka├ž─▒nmamal─▒. Bir kad─▒nda menopoz belirtileri g├Âr├╝l├╝yorsa, doktoruna gitmeli ve sa─čl─▒k profili i├žin en uygun tedaviye doktoruyla beraber karar vermeli ” diye konu┼čtu. (Vasfiye ├ľzcanbaz)