Kategoriler
Ya┼čam

Nesli t├╝kenmekte olan hayvanlar!

Do─čal Hayat─▒ Koruma Vakf─▒ÔÇÖn─▒n haz─▒rlad─▒─č─▒ nesli t├╝kenme tehlikesiyle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya olan t├╝rler listesinin en ba┼č─▒nda kaplanlar yer al─▒yor. Kaplanlar─▒ kutup ay─▒s─▒ ve Pasifik deniz ayg─▒r─▒ takip ediyor. Macellan pengueni, dev deniz kaplumba─čas─▒, ton bal─▒─č─▒, da─č gorili, Monarch kelebe─či, Java gergedan─▒ ve dev panda da nesli t├╝kenmekte olan hayvanlar listesinde yer al─▒yorÔÇŽ

Kaplan

Yeni yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar, vah┼či do─čada 3 bin 200 kadar kaplan ya┼čad─▒─č─▒n─▒ g├Âsteriyor. Son 10 y─▒lda kaplanlar─▒n say─▒s─▒ y├╝zde 40 oran─▒nda azald─▒. Asya t─▒p biliminde kullan─▒lmak ├╝zere kaplanlar derileri ve di─čer organlar─▒ i├žin ka├žak avlan─▒yor. Bunun yan─▒nda y├╝kselen deniz seviyesi, iklim de─či┼čikli─či Banglade┼č ve Sundarbans (Hindistan ile Banglade┼č aras─▒nda bulunan d├╝nyan─▒n en b├╝y├╝k mangrov orman─▒)ÔÇÖta ya┼čayan kaplan n├╝fusunun do─čal ya┼čam─▒n─▒ tehdit ediyor. ┼×ubat ay─▒nda ├çinÔÇÖde ba┼člayacak olan Kaplan Y─▒l─▒, kaplanlar─▒n korunmas─▒na y├Ânelik ├žabalar i├žin ├Ânemli bir y─▒l olacak.

Kutup ay─▒s─▒

Kuzey KutbuÔÇÖndaki kutup ay─▒lar─▒, iklim de─či┼čikli─či kurbanlar─▒n─▒n ikonik sembolleri. Kutup ay─▒s─▒ n├╝fusunun ├žo─ču gelecek y├╝zy─▒l i├žinde nesilleri t├╝kenme tehlikesiyle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalacak. WWF, iklim de─či┼čikli─činin kutup ay─▒lar─▒n─▒ nas─▒l etkilece─či ile ilgili ├žal─▒┼čmalar─▒ destekliyor. Ayr─▒ca h├╝k├╝metlerle ├žal─▒┼čarak, kritik kutup ay─▒s─▒ ya┼čama alanlar─▒n─▒ korumak i├žin ├žal─▒┼č─▒yor.

Pasifik deniz ay─▒s─▒

Kuzey kutbunun Berin ve Chukchi DeniziÔÇÖnde ya┼čayan Pasifik deniz ay─▒lar─▒ da iklim de─či┼čikli─činin kurban─▒. 2009ÔÇÖun Eyl├╝l ay─▒nda 200ÔÇÖe yak─▒n ├Âl├╝ deniz ay─▒s─▒ Chukchi denizi k─▒y─▒lar─▒na vurdu. Bu hayvanlar, dinlenmek, ├╝remek ve yavrular─▒n─▒ emzirmek ve avc─▒lardan korunmak i├žin y├╝zen buzlar─▒ kullan─▒yorlar. Kuzey kutbunda buzlar─▒n erimesiyle, Pasifik deniz ay─▒lar─▒n─▒n ya┼čama alan─▒ kaybolmaya ba┼člad─▒.

Macellan Pengueni

Okyanuslar─▒n ─▒s─▒nmas─▒, yiyecek bulmak i├žin daha uzak yerlere y├╝zmeleri bu hayvanlar─▒n yerini de─či┼čtirmesine neden oluyor. Ge├žen y─▒l Rio de JaneiroÔÇÖda y├╝zlerce Macellan Pengueni k─▒y─▒ya vurdu. Bir├žo─ču ├žok zay─▒f d├╝┼čm├╝┼čt├╝ ya da ├Âlm├╝┼čt├╝. 17 penguen t├╝r├╝nden 12ÔÇÖsinin nesli h─▒zl─▒ bir ┼čekilde azal─▒yor.

Dev Deniz Kaplumba─čas─▒

Ya┼čayan s├╝r├╝ngenlerin en b├╝y├╝─č├╝ olan dev deniz kaplumba─čas─▒, y├╝z milyon y─▒ldan uzun s├╝redir neslini s├╝rd├╝r├╝yor. Ancak, ┼čimdi nesli t├╝kenme tehlikesiyle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya. Tahmin edilen en son say─▒lar─▒ bu t├╝r├╝n azald─▒─č─▒n─▒ g├Âsteriyor. PasifikÔÇÖte 2 bin 300 kadar yeti┼čkin di┼či kaplumba─čan─▒n kald─▒─č─▒ tahmin ediliyor. Atlantik kaplumba─ča n├╝fusunun ise daha dengeli oldu─čunu s├Âyleyen bilimadamlar─▒, bal─▒k avc─▒lar─▒ taraf─▒ndan yakalanan ve kazayla ├Âld├╝r├╝lenler nedeniyle bunlar─▒n da say─▒s─▒n─▒n azald─▒─č─▒ tahmin ediliyor. Bunun yan─▒nda y├╝kselen deniz seviyesi, daha y├╝ksek s─▒cakl─▒klar kaplumba─čalar─▒ tehdit ediyor.

Orkinos (Ton Bal─▒─č─▒)

Atlantik orkinosu, Bat─▒ ve Do─ču Atlantik ile AkdenizÔÇÖde ya┼čayan b├╝y├╝k bir g├Â├žebe bal─▒k t├╝r├╝d├╝r. Bu bal─▒k en ├Ânemli su┼či kayna─č─▒d─▒r. Do─ču Atlantik ve AkdenizÔÇÖde durdurulamayan avlanma nedeniyle t├╝r├╝n soyu t├╝kenmeyle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kald─▒. WWF, restorantlar─▒, ah├ž─▒lar─▒, perakendecileri ve m├╝┼čterileri orkinos servis etmemeleri, sat─▒n almamalar─▒, satmamalar─▒ ve yememeleri konusunda te┼čvik etmeye ├žal─▒┼č─▒yor.

Mountain Gorilla (Da─č gorili)

Bilimadamlar─▒, vah┼či do─čada yakla┼č─▒k 720 tane kadar kalan da─č gorillerinin (Gorilla beringei beringei)neslinin t├╝kenmekte oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yor. Rwanda ve Uganda s─▒n─▒r─▒ndaki Kongo CumhuriyetiÔÇÖnin do─ču b├Âl├╝m├╝nde Virunga Milli Park─▒ÔÇÖnda 200ÔÇÖden fazla da─č gorili ya┼č─▒yor. Ka├žak avlanma ve do─čal ya┼čam alanlar─▒n─▒n tahribat─▒ hayvanlar─▒n neslinin t├╝kenmesine neden oluyor. WWF, AfrikaÔÇÖn─▒n kalbindeki da─člarda gorillerin ormanlar─▒n─▒ korumak i├žin ├žal─▒┼č─▒yor.

Monarch Kelebe─či

Her y─▒l milyonlarca Monarch kelebe─či, Kuzey AmerikaÔÇÖdan k─▒┼č─▒ ge├žirecekleri MeksikaÔÇÖya g├Â├ž ediyorlar. MeksikaÔÇÖda korumaya al─▒nan ala├žam ve ├žam orman─▒, kelebeklerin k─▒┼č boyunca ya┼čamlar─▒n─▒ s├╝rd├╝rd├╝kleri yer. WWF, Meksika Do─čay─▒ Koruma Vakf─▒ ile birlikte Monarch kelebeklerini MeksikaÔÇÖda do─čal ortamlar─▒nda korumak ve iyile┼čtirmek i├žin yeni bir koruma stratejisi geli┼čtirdi. B├Âylece, kelebekler a─č─▒r hava ┼čartlar─▒ndan ve di─čer tehlikeli unsurlardan korunacak.

Java Gergedan─▒

Vah┼či do─čada 60ÔÇÖdan az kalan say─▒lar─▒yla Java gergedan─▒, nesli h─▒zla t├╝kenen t├╝rlerden biri. ┼×imdi sadece Java adas─▒ndaki Ujung Kulon Milli Park─▒nda ya┼č─▒yor. ├çin t─▒bb─▒nda gergedan boynuzunun ┼čifa verici g├╝├žleri oldu─čuna inan─▒l─▒yordu. Oysa ki gergedan boynuzunun hi├ž bir etkisi bulunmuyor. Hayvanlar─▒n do─čal ya┼čam alanlar─▒n─▒n tar─▒m arazisine d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesiyle nesilleri iyice azald─▒. WWF, 1998 y─▒l─▒ndan bu yana Java gergedanlar─▒n─▒ koruma ├žal─▒┼čmas─▒ y├╝r├╝t├╝yor.

Dev panda

1961 y─▒l─▒nda kurulan WWFÔÇÖnin uluslararas─▒ sembol├╝ olan dev pandadan do─čada yakla┼č─▒k bin 600 kadar bulunuyor. Pandalar─▒n G├╝neybat─▒ ├çinÔÇÖde ormanl─▒k alanlar─▒ par├žalan─▒yor. WWF, yakla┼č─▒k son 30 y─▒ld─▒r aktif olarak pandalar─▒ korumak i├žin ├çin h├╝k├╝metiyle birlikte ├žal─▒┼č─▒yor. Do─čal ya┼čama alanlar─▒n─▒n yar─▒s─▒ ┼ču anda koruma alt─▒na al─▒nd─▒. Fakat, kalan bin 600 panda co─črafik olarak b├Âl├╝nm├╝┼č 20 ayr─▒ b├Âlgede ya┼č─▒yor. (Vasfiye ├ľzcanbaz)