Kategoriler
Ya┼čam

Y─▒ld─▒r─▒mdan nas─▒l korunuruz?

Sa─čanak ya─č─▒┼čl─▒ ve g├Âk g├╝r├╝lt├╝l├╝ havada d─▒┼čar─▒daysan─▒z y─▒ld─▒r─▒mdan korunmak i├žin nereye saklanman─▒z gerekiyor?

BBC Focus dergisinde yer alan habere g├Âre, y─▒ld─▒r─▒m d├╝┼čmeden ├Ânce, f─▒rt─▒na bulutu i├žindeki y├╝k havay─▒ iyonize edecek g├╝ce ula┼čt─▒─č─▒nda ┼čim┼ček olu┼čuyor. Ya─čmur bulutlar─▒n─▒n alt y├╝zeylerindeki b├╝y├╝k negatif y├╝k i├žindeki elektronlar─▒ iterek oray─▒ da pozitif y├╝kl├╝ hale getiriyor ve bu y├╝k saniyede 1000 kilometre h─▒zla bulutlardan topra─ča iniyor, yani k─▒sa devre yap─▒yor. Ancak bu d├╝zenli bir s├╝re├ž de─čil, Yerden de buluta do─čru bir bo┼čalma oluyor. Yerden 100 metre y├╝kseklikte bu iki ak─▒m birle┼čiyor ve iletkenli─či ├žok fazla olan bir koridor olu┼čuyor. Bu ak─▒mlara ad─▒m (step), a┼ča─č─▒ya do─čru ├žakt─▒klar─▒ yola da ad─▒m ├Ânc├╝s├╝ (step leader) deniyor. Bunlar y├╝zeye yakla┼č─▒rken, ad─▒m ├Ânc├╝lerinin ├ževresindeki elektrik alan─▒ yerdeki nesnelerin g├Âky├╝z├╝ne do─čru y├╝kselen ─▒┼č─▒k s├╝tunu yaymalar─▒na neden oluyor.

─░lk ├Ânce daha uzun nesneler ile sivri ya da keskin kenarlar─▒ olan nesneler ─▒┼č─▒k yaymaya ba┼čl─▒yor. Azalan ad─▒m ├Ânc├╝lerine ula┼čmada ilk ─▒┼č─▒k s├╝tunu devri tamaml─▒yor ve y─▒ld─▒r─▒m d├╝┼čmesini tetikliyor.

Bu ┼ču anlama geliyor ki a├ž─▒k bir alanda kendi ba┼člar─▒na duran uzun, sivri nesnelere y─▒ld─▒r─▒m d├╝┼čme riski daha fazla. Ancak bu kesin de─čil, ├ž├╝nk├╝ bazen uzun bir a─čac─▒n yan─▒ndaki d├╝z zemine de y─▒ld─▒r─▒m d├╝┼čebiliyor. Sa─čanak ya─čmurda d─▒┼čar─▒da kalanlar i├žin en g├╝venli yer, bir araba ya da di─čer kapal─▒ metal yap─▒lard─▒r. Bu olmad─▒─č─▒ takdirde ise, bir ├žukur, hendek ya da d├╝zenli y├╝kseklikteki ├žal─▒l─▒k hi├žbir ┼čey olmamas─▒ndan iyidir. Su-kara, kaya-toprak, a─ča├ž-tarla gibi farkl─▒ zeminlerden uzak durun. Ayn─▒ zamanda metal objelerden ve di─čer insanlardan en az 5 metre uzakl─▒kta olun. ├ç├╝nk├╝ y─▒ld─▒r─▒m bir nesneden di─čerine s─▒├žrayabilir. (Vasfiye ├ľzcanbaz)