Kategoriler
Ya┼čam

Evinizde sizden ba┼čka bir├žok canl─▒ ya┼č─▒yor!

Her ne kadar evlerimiz bizi koruyan kaleler gibi g├Âr├╝nse de ve kendimizi evde g├╝vende hissetsek de evde asla yaln─▒z olam─▒yoruz. ├ç├╝nk├╝ biz fark etmesek de baz─▒ g├Âzle g├Âr├╝lmeyen canl─▒lar bizim etraf─▒m─▒zda ya┼čay─▒p gidiyor. Bu canl─▒lar, dikkat etmedi─činiz takdirde sizde alerjik reaksiyonlara yol a├žabilir.

Eviniziz s─▒k s─▒k temizleseniz de, havaland─▒rsan─▒z da g├Âzle g├Âr├╝lmeyen canl─▒lar evinizi i┼čgal etmi┼č durumdad─▒r. Bu canl─▒lar─▒n ├žo─ču zaras─▒z olmas─▒na ra─čmen dikkat edilmedi─či takdirde alerjik reaksiyonlara yol a├žabilir. BBC Focus’ta yer alan habere g├Âre i┼čte mikroskop alt─▒nda g├Ârebilece─činiz ve evinizi i┼čgal eden b├Âcekler:

Pire

─░leri derecede uzmanla┼čm─▒┼č kanats─▒z b├Âcek olan pireler bir t├╝r ektoparazittir (Konan organizman─▒n d─▒┼č y├╝zeyinde yerle┼čerek ya┼čam─▒n─▒ s├╝rd├╝ren asalak). ├çenesinin alt─▒ndaki testere gibi yap─▒lara benzeyen ├žene kemikleri kedinin cildine i┼čleyip kan─▒ emmesine yard─▒m eder. Kedi piresi genellikle insanlara zarar vermez. Yine de, pireler bizi ─▒s─▒rabilirler ve kedi sahipleri pirelerin hayvanlar─▒ ├╝zerinde yol a├žabilecekleri problemlere kar┼č─▒ bilgi sahibi olmal─▒lar. Pireler yumurtlar ve bu ┼čekilde ├žo─čal─▒r. Yumurtadaki larvalar koza ┼čekline gelmeden ├Ânce yeti┼čkin pirelerin d─▒┼čk─▒lar─▒ndaki kurumu┼č kanla beslenir. Sonra yeti┼čkin olarak ortaya ├ž─▒kar ya da ba┼čka bir organizmaya z─▒plar. Pireler hastal─▒k ta┼č─▒y─▒c─▒s─▒ olmas─▒na ra─čmen parazitik ya┼čam tarz─▒na ├žok iyi uyum sa─člarlar.

Tahtakurusu

Bir├žok yar─▒m kanatl─▒lar bitki saplar─▒n─▒ yemek i├žin delici a─č─▒z b├Âl├╝mlerini kullan─▒r. Bu s─▒n─▒ftaki tahtakurular─▒ ise kondu─ču organizman─▒n d─▒┼č y├╝zeyinde yerle┼čerek ya┼čam─▒n─▒ s├╝rd├╝ren asalaklard─▒r. Bunlar kan emmek i├žin k├╝├ž├╝k bir han├žere benzeyen a─č─▒z b├Âl├╝m├╝n├╝ kullan─▒r. V├╝cutlar─▒n─▒ yass─▒la┼čt─▒r─▒r ve kanatlar─▒n─▒ kaybederler. Bu adaptasyon sayesinde bu b├Âcekler yatak ve mobilyalar─▒m─▒z─▒n i├žinde fark edilmeden ya┼čayabilirler.

Kirpik maytlar─▒

Demodex folliculorum ad─▒ndaki bu k├╝├ž├╝k canl─▒, kirpiklerinizin keselerinde ya┼čar. Bu canl─▒ ├Âr├╝mceklerin akrabas─▒d─▒r ve burun ile kulak kanal─▒nda da bulunabiliyor. Bu maytlar ya─č bezlerinden ├ž─▒kan ya─čl─▒ salg─▒larla ve ├Âl├╝ cilt h├╝creleriyle beslenir. Ancak bunlar genellikle zararl─▒ de─čildir. Bazen insanlar bu maytlara kar┼č─▒ alerjik reaksiyon g├Âsterebiliyor. Bu olu┼čtu─čunda kirpiklerini kaybediyorlar ya da akne gibi di─čer semptomlar g├Âr├╝lebiliyor.

Toz maytlar─▒

Latince ad─▒ Dermatophagoides pteronyssinus olan toz maytlar─▒ akreplerin ve ├Âr├╝mceklerin akrabas─▒d─▒r. 0,4 milimetre uzunlu─čunda olan bu maytlar bir noktadan bile daha k├╝├ž├╝kt├╝r. V├╝cutlar─▒ b├Âl├╝ml├╝ de─čildir ve a─č─▒zlar─▒ ev e┼čyalar─▒n─▒n ├╝zerinde bulunan cilt d├Âk├╝nt├╝lerini yemek i├žin olduk├ža geli┼čmi┼čtir. Bu maytlar beslenirken bir yandan d─▒┼čk─▒ taneleri b─▒rak─▒rlar.┬áBu canl─▒lar, ├╝rettikleri proteine kar┼č─▒ alerjik olmad─▒─č─▒n─▒z s├╝rece size zarar vermezler; sizi ─▒s─▒rmaz, sokmaz, hastal─▒k bula┼čt─▒rmazlar. Baz─▒ insanlarda saman nezlesi ya da ast─▒m benzeri belirtilere yol a├žabilir. Yata─č─▒n─▒z─▒ d├╝zenli olarak silmek veya y─▒kamak, tozlar─▒ s─▒k s─▒k almak bu problemi kontrol alt─▒nda tutabilir.

Mutfak yarat─▒klar─▒

Mutfa─č─▒n─▒zda bulunan ─▒slak s├╝nger bakteriler ve mantarlar i├žin ideal ya┼čam alanlar─▒d─▒r. S├╝ngerimsi yap─▒ bu yarat─▒klara b├╝y├╝k bir y├╝zey alan─▒ sa─člar ve s├╝ngerler genellikle nemlidir, ─▒l─▒kt─▒r ve yiyecek par├žac─▒klar─▒yla doludur. Bu mikroskop g├Âr├╝nt├╝s├╝nde ye┼čil ve mavi yap─▒lar bakteri, sar─▒-ye┼čil alanlar maya mantarlar─▒ ve mor ile turuncu iplikler ise ipliksi mantarlard─▒r. Bunlar─▒n at─▒k ├╝r├╝nleri kirlenmi┼č s├╝ngerlerinizin k├Ât├╝ kokmas─▒na neden olur.
Kesme tahtalar─▒n─▒zdaki ├žatlaklar ve yar─▒klar bakteriler i├žin m├╝kemmel ya┼čam alanlar─▒d─▒r. Bakteri biyofilm (Biyofilm, h├╝crelerin birbirine ve/ya da bulunduklar─▒ y├╝zeye yap─▒┼čt─▒klar─▒ bir mikroorganizma k├╝mesidir.) olu┼čturabilir. Biyofilm olu┼čumu bakterilerin yok edilmesini daha da zorla┼čt─▒r─▒r. Yemek haz─▒rlarken ellerinizin temizli─čine dikkat etmezseniz g─▒da zehirlenmesine yol a├žan Salmonella ve E.coli gibi zararl─▒ bakteriler bula┼čt─▒rabilirsiniz.

G├╝ve

G├╝veler nadir g├Âr├╝l├╝r, ├ž├╝nk├╝ t─▒rt─▒llar canl─▒ bitkilerden ├žok likenler, mantarlar ve ├Âl├╝ bitki ├╝r├╝nleriyle beslenirler. Y├╝n, pamuk, ipek ve keten gibi do─čal kuma┼člar─▒ yiyerek beslenmeye adapte oldular. G├╝veler giysilerin ├╝zerine k├╝├ž├╝k yumurtalar b─▒rak─▒r ve t─▒rt─▒llar ko┼čullara ba─čl─▒ olarak 2 ay gibi k─▒sa bir s├╝rede ya da 2 y─▒l gibi uzun bir s├╝re i├žinde kozada de─či┼čirler. Kozaya girdikten birka├ž ay sonra yeti┼čkinler gardrobunuzda ya┼čam d├Âng├╝s├╝n├╝ devam ettirmek i├žin ortaya ├ž─▒karlar.

Di┼č pla─č─▒

Di┼člerimizin ├╝zerinde olu┼čan bakteriyal biyofilm olan di┼č pla─č─▒n─▒ di┼č f─▒r├žas─▒n─▒n k─▒llar─▒nda g├Âr├╝yorsunuz. Glikoprotein kal─▒b─▒n─▒n i├žinde duran bin kadar bakteriden olu┼čan bir filmdir. Bakteriler yedi─čimiz g─▒dalardaki ┼čekerlerle beslenirken asitli bir kal─▒nt─▒ ├╝retirler. Bu kal─▒nt─▒ da di┼č minesini a┼č─▒nd─▒r─▒p ├ž├╝r├╝klere neden olur. Di┼č pla─č─▒ olu┼čumu di┼četi hastal─▒─č─▒na ve di┼č kayb─▒na da neden olur.

Hal─▒ b├Âce─či larvas─▒

Bazen t├╝yl├╝ t─▒rt─▒l olarak bilinen hal─▒ b├Âce─či larvas─▒ tamamen t├╝ylenmi┼č yeti┼čkin b├Âceklerin i├žinde geli┼čir, b├╝y├╝r. Yumurtadan ├ž─▒kan larva karanl─▒k, sars─▒nt─▒s─▒z alanlarda saklan─▒r ve mobilya, giysiler, battaniyeler, hal─▒lar, k├╝rkler, t├╝yler gibi maddeleri mahveder. Sonu├ž olarak, bu b├Âce─čin larvas─▒ m├╝zeler i├žin b├╝y├╝k bir problem olabilir.
Larva hareket etmeye ba┼člay─▒nca k─▒llar─▒ndan baz─▒s─▒ d├Âk├╝l├╝r. Bunlar cildinize temas etti─činde ya da solundu─čunda tahri┼če yol a├žabilirler. Bunlar bazen tahta kurusu ─▒s─▒r─▒─č─▒na benzeyen ka┼č─▒nt─▒l─▒ k├╝├ž├╝k b├Âlgelere yol a├žar. (Vasfiye ├ľzcanbaz)