Kategoriler
Soru-Cevap

Sabahlar─▒ uyan─▒nca neden gerinmek isteriz?

Bug├╝ne kadar cevab─▒n─▒ bilmedi─činiz bir├žok soru kafan─▒zda dola┼č─▒p durmu┼čtur. Sabahlar─▒ uyand─▒─č─▒n─▒zda neden gerinmek istedi─činizi; elektrik kesilince yakt─▒─č─▒n─▒z mumun ya da do─čum g├╝n├╝ pastas─▒ndaki mumlar─▒n s├Ân├╝nce neden koktu─čunu hi├ž d├╝┼č├╝nd├╝n├╝z m├╝?
─░nsan ├ževresinde meydana gelen ya da ya┼čay─▒p deneyimledi─či┬áolaylar─▒ merak eder.┬á Sabahlar─▒ uyan─▒nca┬á kendimize gelmek i├žin neden gerinmek istedi─čimiz ya da mum s├Ân├╝nce ortaya ├ž─▒kan kokunun nereden geldi─či bu sorulardan sadece ikisi. BBC Focus dergisinde yer alan habere g├Âre, i┼čte merak etti─činiz ama cevab─▒n─▒ bulamad─▒─č─▒n─▒z sorular:

Uyan─▒nca neden gerinirsiniz?

Uyudu─čunuz zaman, kaslar─▒n─▒z kuvvetini kaybeder ve s─▒v─▒lar s─▒rt─▒n─▒za do─čru birikir. Gerinmek s─▒v─▒lar─▒n nazik├že normal pozisyonuna d├Ânmesine yard─▒m eder. Ayn─▒ zamanda, kaslar─▒n─▒z sinir impulslar─▒n─▒ engelleyerek kendilerini a┼č─▒r─▒ uzamadan korur. Zamanla bu g├╝venlik mekanizmas─▒ artarak k─▒s─▒tlay─▒c─▒ olmaya ba┼člar. Gerinmek k─▒saca kaslar─▒n─▒z─▒n normal s─▒n─▒rlar─▒n d─▒┼č─▒na ├ž─▒kmas─▒n─▒ sa─člar. Gerinmek, normal hareket miktar─▒n─▒ belirleyen geri besleme mekanizmas─▒n─▒ yeniden ayarlar.

Mumlar s├Ân├╝nce neden kokar?

Mumun hidrokarbon zinciri par├žaland─▒─č─▒nda ortaya ├ž─▒kan duman yanmam─▒┼č karbon par├žac─▒klar─▒d─▒r. Mumlar yanarken karbonun ├žo─ču karbondioksite d├Ân├╝┼č├╝r, fakat biraz─▒ ka├žabilir. Mum ate┼činin ├╝zerine tabak tutarsan─▒z, is lekesi ┼čeklinde karbon birikti─čini g├Âreceksiniz. Ate┼č s├Ând├╝─č├╝nde, k─▒zarm─▒┼č olan fitil balmumu molek├╝llerini par├žalayacak kadar s─▒cakl─▒─ča sahiptir. Ancak karbonu yakmaya yetecek s─▒cakl─▒─ča sahip de─čildir. Bu nedenle fitil so─čuyana kadar duman─▒n kokusunu duyars─▒n─▒z. (Vasfiye ├ľzcanbaz)
Kategoriler
Sa─čl─▒k Ya┼čam

Evdeki yang─▒nlar─▒ ├Ânlemenin yollar─▒

Herhangi bir sebeple Yang─▒na kar┼č─▒ ├Ânlem al─▒nmayan binalarda ba┼člayan yang─▒nlar─▒n bedeli can ve mal kay─▒plar─▒ ile ac─▒ ┼čekilde ├Âdeniyor. ├ço─čunlu─ču ihmal sonucu ortaya ├ž─▒kan yang─▒nlar teknik hatalardan da kaynaklanabiliyor.

Ya┼čanm─▒┼č ger├žek olaylardan yola ├ž─▒karak evde ├ž─▒kabilecek yang─▒n t├╝rlerini ve ├Ânlemenin yollar─▒n─▒ ara┼čt─▒ran Astra Y├Ânetim HizmetleriÔÇÖnden ─░zzet Benveniste ve ─░brahim Al, 7 ad─▒mda evinizdeki yang─▒nlardan korunman─▒n y├Ântemlerini yazd─▒.┬áSiz de basit ve pahal─▒ olmayan ipu├žlar─▒n─▒ takip ederek evinizde olu┼čabilecek yang─▒nlar─▒ ├Ânleyebilirsiniz.

DUMAN ALARMI TAKIN 

Evinizin her kat─▒na duman alarm─▒ tak─▒n. Evde ├ž─▒kan yang─▒n sonucu ├Âl├╝m riskini ├Ânlemek i├žin atabilece─činiz en kolay ad─▒m budur. Duman alarm─▒n─▒n bataryalar─▒n─▒ her hafta kontrol edin ve her y─▒l de─či┼čtirin.

KA├çI┼× PLANI YAPIN

Yang─▒n oldu─čunda evden ka├žmak i├žin bir rota planlay─▒n ve evdeki herkesin bu plan─▒ bildi─činden emin olun.┬áUyumadan ├Ânce evinizde yang─▒n tehlikesi ta┼č─▒yan yerleri kontrol edin. Uyurken yang─▒n─▒ fark etmeniz uzun zaman al─▒r ya da farkedemezsiniz.
E─čer yang─▒n varsa, kendiniz ba┼č etmeye ├žal─▒┼čmay─▒n, d─▒┼čar─▒ ├ž─▒k─▒n, orada kal─▒n ve 110ÔÇÖu aray─▒n.

PR─░ZLER─░ A┼×IRI Y├ťKLEMEY─░N

Bir prizde bir fi┼č tutmaya ├Âzen g├Âsterin. ├çok fazla elektrik aleti tek bir prize tak─▒l─▒ oldu─čunda fazla y├╝klenebilir, bu da a┼č─▒r─▒ ─▒s─▒nmaya yol a├žabilir. Elektrikli aletler, fi┼čler ve kablolar eski veya y─▒pranm─▒┼č durumdaysa bu da ger├žek bir tehlikeye yol a├žabilir.

S─░GARAYA D─░KKAT

├ço─ču insan yang─▒n y├╝z├╝nden de─čil yang─▒n─▒n sebep oldu─ču dumandan dolay─▒ hayat─▒n─▒ kaybediyor. T├╝t├╝n ├╝r├╝nleri yanmalar─▒ i├žin ├╝retilmi┼člerdir, yani yanm─▒┼č ┼čekilde kalabilir ve bir yang─▒na sebep olabilirler. Sigara izmaritini daima d├╝zg├╝n ve dikkatli bir ┼čekilde yok edin.
E─čer sigara i├žiyorsan─▒z ┼ču g├╝venlik ad─▒mlar─▒n─▒ izleyin:

Yatakta asla sigara i├žmeyin. Uykuya dalmak ├žok kolay ve sigaran─▒z mobilyalara ya da pijamalar─▒n─▒za dokunarak alev alabilir.
Uykuluysan─▒z sigara i├žmeyin. ├ľzellikle rahat bir koltukta oturuyorsan─▒z veya alkol ya da re├žeteli ila├ž kullan─▒yorsan─▒z; tekrar uykuya dalmak ├žok kolayd─▒r.
Yanan sigaray─▒, puroyu b─▒rakmay─▒n. Dengeleri ├žok kolay bozulabilir ve hal─▒n─▒n ya da yan─▒c─▒ bir materyalin ├╝zerine d├╝┼čebilirler. K├╝ll├╝─č├╝n├╝z├╝n a─č─▒r oldu─čuna, kolayca d├╝┼čmeyece─čine emin olun.

─░zmaritinizin hala yanmad─▒─č─▒na emin olun ve i┼činiz bitti─činde; onlar─▒ ─▒slatarak k├╝l├╝n├╝z├╝ evinizin d─▒┼č─▒ndaki metal ├ž├Âp kutular─▒na at─▒n.
├çakmak, kibrit ve her t├╝rl├╝ yan─▒c─▒ aleti ├žocuklar─▒n eri┼čebilece─či yerlerden uzak tutun. ├çocuk korumal─▒ ├žakmaklar ve kibrit i├žin kaplar sat─▒n alabilirsiniz.

MUTFAK G├ťVENL─░─×─░

Kazalar─▒n yar─▒dan fazlas─▒ evde yemek yaparken ├ž─▒kmaktad─▒r. S─▒cak ya─č ile yemek yaparken fazladan ├Âzen g├Âsterin ve ├žocuklar─▒ f─▒r─▒n ya da ocak ├žal─▒┼č─▒rken mutfakta yaln─▒z b─▒rakmay─▒n.

E─čer ocaktan uzaktaysan─▒z tavay─▒ ate┼čin ├╝st├╝nden al─▒n veya ate┼či k─▒s─▒n, ├Ârne─čin bir telefon g├Âr├╝┼čmesi yaparken.┬áAlkol veya re├žeteli ila├ž kullan─▒yorsan─▒z yemek pi┼čirmeyin. Konsantrasyonunuzu kaybedebilirsiniz ya da uyku bast─▒rabilir.┬áTencerenin kollar─▒n─▒ oca─č─▒n kenar─▒na yap─▒┼čmayacak veya ba┼čka bir kola de─čmeyecek ┼čekilde de─či┼čtirin.┬áYeme─či pi┼čirdikten sonra oca─č─▒n kapal─▒ oldu─čunu iki kez kontrol edin
├çay po┼četlerinin iplerinin demlikten d─▒┼čar─▒ sallanmad─▒─č─▒na emin olun.

Eldivenlerinizi s─▒cak oca─č─▒n ├╝zerine koymay─▒n.┬áOcak, f─▒r─▒n, tost makinesi ve ─▒zgaray─▒ temiz tutun; art─▒klar ve ya─č kal─▒nt─▒lar─▒ yang─▒n ba┼člatabilir.┬áYa─č ile yemek pi┼čiriyor ya da k─▒zartma yap─▒yorsan─▒z ├Âzellikle dikkatli olmal─▒s─▒n─▒z. ├ç├╝nk├╝ s─▒cak ya─č ├žok kolay alev alabilir.┬áTavay─▒ patates k─▒zartmas─▒ ile doldurmay─▒n veya di─čer k─▒zartmalar i├žin frit├Âz├╝n ├╝├žte birinden daha fazla ya─č koymay─▒n.

E─čer tava mutfa─č─▒n─▒zda alev al─▒rsa;
Sak─▒n yerinden oynatmay─▒n ├ž├╝nk├╝ ├žok s─▒cak olacak.
Oca─č─▒ kapat─▒n e─čer g├╝venli bir ┼čekilde yapabiliyorsan─▒z, kontrol edebilmek i├žin tavan─▒n ├╝st├╝ne e─čilmeyin.
Ya─čl─▒ bir tencereye kar┼č─▒ yang─▒n s├Ând├╝r├╝c├╝ kullanmay─▒n, yang─▒n battaniyesi yanan ate┼či s├Ând├╝rmek i├žin g├╝venli bir y├Ântemdir.
Termostat kontroll├╝ frit├Âz kullan─▒n, ya─č─▒n a┼č─▒r─▒ ─▒s─▒nmad─▒─č─▒ndan emin olman─▒z─▒ sa─člayacakt─▒r.

Metalden yap─▒lma ya da metalik par├žalar─▒ olan hi├žbir ┼čeyi mikrodalgan─▒n i├žine koymay─▒n ve i├žinde giysi kurutmay─▒n.┬áE─čer elektrikli bir alet alev al─▒rsa, ├╝zerine su d├Âkmeyin. E─čer yapman─▒z g├╝venli ise, belki ate┼či s├Ând├╝rebilirsiniz.
Aletleri fi┼čten ├žekin. Elektri─či sigorta kutusundan kesin.┬áE─čer yang─▒n s├Ânm├╝yorsa, evinizden d─▒┼čar─▒ ├ž─▒k─▒n ve 110ÔÇÖu aray─▒n.

Mutfak i├žin yang─▒n g├╝venlik ekipman─▒:┬áMutfakta bir yang─▒n battaniyesi bulundurun, duvara as─▒n, kolayl─▒kla ve ├žabucak alabilirsiniz. Yang─▒n battaniyeleri yang─▒n s├Ând├╝rmek i├žin ya da giysileri yanan bir insan─▒ sarmak i├žin kullan─▒labilir.
Mutfakta, ─▒s─▒ dedekt├Âr├╝ bir duman dedekt├Âr├╝nden daha kullan─▒┼čl─▒ olacakt─▒r. E─čer duman dedekt├Âr├╝n├╝z s─▒k s─▒k kazara a├ž─▒l─▒yorsa, kapatma d├╝─čmeli olan bir tane alabilirsiniz. ─░stedi─činiz an susturabilece─činiz anlam─▒na gelir.
Mutfa─č─▒n─▒zdaki havaland─▒rman─▒n, davlumbaz ve fanlar gibi, d├╝zg├╝n ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ndan emin olun.

MUMLAR, DEKORAT─░F I┼×IKLAR VE DEKORASYON

Mutlaka mumlar─▒n alt─▒nda bunun i├žin ├╝retilmi┼č mumlu─čunuz bulunsun.┬áIs─▒ korumal─▒ bir y├╝zeye koyun, ├Âzellikle gece ate┼či ├žok ─▒s─▒nabilir ve plasti─či eritebilir. Mumlar─▒ televizyonlar─▒n ├╝zerine koymay─▒n.
├ťzerinden d├╝┼čmeyecek mumluklar oldu─čundan emin olun, s─▒k─▒ca tutturun. Mumlu─čun sabit durmaya ihtiyac─▒ vard─▒r b├Âylelikle kolayca d├╝┼čmez.┬áMumlar─▒ perdenize ya da di─čer kuma┼č veya mobilyalara yak─▒n tutmay─▒n.┬áRaflar─▒n alt─▒na koymay─▒n. Y├╝zey ile mum aras─▒nda en az bir metre oldu─čundan emin olun.

Giysilerinizi ve sa├ž─▒n─▒z─▒ ├ž─▒plak alevden uzak tutun.┬áMumlar─▒ her zaman ├žocuklar─▒n ula┼čabilece─či ve evcil hayvanlar─▒n girebilece─či yerlerden uzak tutulmal─▒.┬á─░ki mum aras─▒nda en az 10 cm b─▒rak─▒n.┬áMumlar─▒ oynatmadan ├Ânce s├Ând├╝r├╝n ve onlar─▒n s─▒cak balmumuna d├Ân├╝┼čmesine izin vermeyin.

Oday─▒ terk etmeden ├Ânce s├Ând├╝rmelisiniz, asla mum yanarken uyumaya gitmeyin ve asla yanan bir mumu ortada b─▒rakmay─▒n.┬áMumu ├╝fleyerek s├Ând├╝rmeyin. Snuffer veya ka┼č─▒k kullanarak s├Ând├╝r├╝n.

KUTLAMA VE BAYRAMLARDA YANGIN G├ťVENL─░─×─░

Evde g├╝nl├╝k dikkat etmeniz gerekenlerin yan─▒nda, evinizde parti verirken ya da arkada┼č ve ailenizi a─č─▒rlarken ekstra alman─▒z gereken ├Ânlemler var.
E─čer misafirleriniz gece yat─▒ya kal─▒yorlarsa, nas─▒l g├╝venli ka├žabileceklerini bildiklerinden emin olun.
Gece boyunca anahtarlar─▒n─▒z─▒n nerede durdu─čunu onlara da s├Âyleyin.
Engelli, ya┼čl─▒ ya da ├žocuk olan misafirlerinize ├Âzellikle ├Ânem g├Âsterin.

Kategoriler
Ya┼čam

Basit ├Ânlemlerle evinizdeki yang─▒nlar─▒ ├Ânleyebilirsiniz

├ľnemli ├Âl├ž├╝de┬áihmal sonucu ortaya ├ž─▒kan ve d├Ârtte ├╝├ž├╝ evlerde meydana gelen yang─▒nlar─▒ ├Ânlenmek her zaman s├Ând├╝rmekten daha kolayd─▒r.┬áReaderÔÇÖs Digest dergisinde evde ├ž─▒kabilecek yang─▒n t├╝rleri, ya┼čanm─▒┼č hikayeler ve yang─▒nlar─▒ ├Ânlemenin yollar─▒ a├ž─▒kland─▒.

ELEKTR─░K YANGINLARI

Elektrik ka├žaklar─▒, k├Ât├╝ ba─člant─▒, a┼č─▒r─▒ b├╝y├╝k amp├╝l, avizeler ve a┼č─▒r─▒ y├╝klenen ara kablolar yak─▒nlardaki yan─▒c─▒ maddeleri tutu┼čturabilir.┬á─░statistiklere g├Âre, yang─▒nlar─▒n y├╝zde 9ÔÇÖu elektrikle ilgili sorunlardan kaynaklan─▒rken, buna ba─čl─▒ ├Âl├╝mlerin oran─▒ ise y├╝zde 10.

Kavrulan ya da y─▒pranm─▒┼č ara ba─člant─▒ kablolar─▒n─▒ de─či┼čtirin. Ara ba─člant─▒ kablolar─▒n─▒ asla kilimlerine alt─▒na koymay─▒n. Normalden daha k├╝├ž├╝k olan kablolar─▒n─▒z─▒ daha b├╝y├╝─č├╝ ile de─či┼čtirin ya da cihazlar─▒n─▒z─▒n fi┼čini do─črudan prize tak─▒n. Elektrik ka├ža─č─▒ ya da k─▒sa devre problemlerinde elektrik├ži ├ža─č─▒r─▒n. Elektrik kutusunu a├žmak ve sorunu gidermek i├žin elektrik├ži ├ža─č─▒r─▒n, kendiniz denemeyin.

ISITICILAR

Ah┼čap sobalar ve yere yak─▒n duran elektrikli ─▒s─▒t─▒c─▒lar, ├ževresindeki yanabilecek maddeleri tutu┼čturabiliyor. ─░statistiklere g├Âre, yang─▒nlar─▒n y├╝zde 15ÔÇÖini olu┼čturan sobalar ├Âl├╝mlerin de y├╝zde 13ÔÇÖ├╝ne yol a├ž─▒yor.

Elektrikli sobalar─▒ perdelerin, yata─č─▒n ve di─čer yan─▒c─▒ e┼čyalardan en az 1 metre uzakta olmas─▒na dikkat edin. Elektrikli ─▒s─▒t─▒c─▒lar─▒ do─črudan duvardaki fi┼če tak─▒n, uzatma kablosu kullanmay─▒n. Uyurken elektrikli soban─▒z─▒ kapat─▒n. Odun sobas─▒ kullan─▒yorsan─▒z bacalar─▒n─▒z─▒ her y─▒l temizlettirin. Sobalar i├žin evin bir k├Â┼česinde yer ay─▒r─▒n. Bu b├Âlge, perdelerden ve di─čer yan─▒c─▒ maddelerden en az 1,5 metre uzakta olsun.

ÇOCUKLAR

├çocuklar─▒n ate┼čle, kibritle ya da ├žakmakla oynamas─▒ sonucu meydana gelen yang─▒nlar─▒n oran─▒ y├╝zde 5 iken buna ba─čl─▒ ├Âl├╝mlerin oran─▒ ise y├╝zde 8ÔÇÖdir.┬á├çakmaklar─▒ ve kibritleri ├žocuklar─▒n─▒z─▒n ula┼čamayaca─č─▒ y├╝ksek yerlerde saklay─▒n.

YA─× YANGINLARINA D─░KKAT

G├Âzetimsiz olarak tavada oca─č─▒n ├╝zerinde b─▒rak─▒lan ya─č alev al─▒r ve yak─▒n─▒nda bulunan perde, dolap gibi yan─▒c─▒ maddeleri tutu┼čturabilir.┬áEvde meydana gelen yang─▒nlar─▒n y├╝zde 23 ocakta b─▒rak─▒lan ya─č─▒n alev almas─▒yla olu┼čuyor, bu t├╝r yang─▒nda ├Âl├╝m oran─▒ ise y├╝zde 9.

Ortalama her y─▒l 8 evden birinde mutfak yang─▒n─▒ meydana geliyor. Yemek pi┼čirirken olu┼čan yang─▒nlar genellikle ilk 15 dakika i├žinde ┼čiddetleniyor. En yayg─▒n senaryo ise s─▒cak bir oca─č─▒n ├╝zerinde g├Âzetimsiz olarak b─▒rak─▒lan k─▒zartma tavas─▒n─▒n tutu┼čmas─▒d─▒r. E─čer yang─▒n ba┼člarsa tavay─▒ d─▒┼čar─▒ya g├Ât├╝rmeye ├žal─▒┼čmay─▒n. Kollar─▒n─▒z─▒n yanmas─▒n─▒ ├Ânlemek i├žin tavan─▒n ├╝zerine kenardan ortaya do─čru tavay─▒ bir kapakla ├Ârtmeyi deneyin. E─čer tavay─▒ d─▒┼čar─▒ ├ž─▒karmak i├žin evin i├žine do─čru ta┼č─▒rsan─▒z alev alan ya─č yerlere damlay─▒p yang─▒n─▒n t├╝m eve da─č─▒lmas─▒na neden olabilir.

Ya─č yang─▒nlar─▒n─▒n ├Ân├╝ne ge├žmek i├žin┬áocakta yemek pi┼čerken asla mutfaktan ayr─▒lmay─▒n. Perdeler ve duvar ask─▒l─▒klar─▒ gibi yanabilecek maddeleri ocaktan en az 1 metre uzakta tutun.

S─░GARANIN SEBEP OLDU─×U YANGINLAR

Sigara i├žerken uyumak┬ásebebiyle meydana gelen yang─▒nlar bir├žok ki┼činin ├Âl├╝m├╝ne neden oluyor. ─░statistiklere g├Âre, yang─▒nlar─▒n y├╝zde 5ÔÇÖini olu┼čturan sigaradan kaynaklanan yang─▒nda ├Âl├╝m oran─▒ ise y├╝zde 23 olarak belirtiliyor..

─░nsanlar ellerinde sigarayla uyuyup kal─▒nca sigara ya giysileri, yorganlar─▒ tutu┼čturuyor ya da yere d├╝┼č├╝p hal─▒n─▒n alev almas─▒na neden oluyor. Bu t├╝r yang─▒nlar─▒ ├Ânlemek i├žin yatakta sigara i├žmeyin. Masalar─▒n─▒zda geni┼č k├╝ll├╝kler kullan─▒n. Sigara izmaritlerini ├ž├Âpe atmadan ├Ânce, muslu─čun alt─▒nda iyice ─▒slatarak s├Ând├╝r├╝n.

MUM

Yemek pi┼čirirken ├ž─▒kan yang─▒nlar gibi bir├žok mum yang─▒n─▒ da genellikle yatak odalar─▒nda tutu┼čabilecek e┼čyalar─▒n yan─▒na g├Âzetimsiz b─▒rak─▒lmas─▒yla ba┼čl─▒yor. Yang─▒nlar─▒n y├╝zde 5ÔÇÖi mumlardan kaynaklan─▒yor, mumlara ba─čl─▒ yang─▒nlarda ├Âl├╝m oran─▒ ise y├╝zde 3.┬áMumlar─▒ sadece ayn─▒ odadayken ve uyan─▒kken yak─▒n. Mumlar─▒ kolay tutu┼čabilen┬ámaddelerden en az 1 metre uza─ča koyun.┬á(Vasfiye ├ľzcanbaz)