Kategoriler
Soru-Cevap

Stresli olunca siz de ac─▒k─▒yor musunuz?

Bug├╝ne kadar insanlar ├╝zg├╝n, sinirli ya da mutlu olduklar─▒nda s├╝rekli bir ┼čeyler at─▒┼čt─▒rd─▒klar─▒n─▒ s├Âyleyip durmu┼člard─▒r. Kimi insan stresliyken hi├žbir ┼čey yiyemezken kimisi ise ├Ân├╝ne ne gelirse yiyip bitiriyor. Peki ger├žekten stresli olmak sizi ac─▒kt─▒r─▒yor mu ya da i┼čtah─▒n─▒z─▒ m─▒ kapat─▒yor?

Stres hakk─▒nda bilim adamlar─▒n─▒n sahip oldu─ču bilgilerin ├žo─ču t─▒ka basa doyurulmu┼č hayvanlardan geliyor. Popular Science dergisinde yer alan habere g├Âre, ara┼čt─▒rmac─▒lar bu doyurma i┼čini laboratuvar farelerine her g├╝n birka├ž saat uygulad─▒klar─▒nda, kemirgenler sa─čl─▒kl─▒ evcil hayvan yemlerine olan i┼čtahlar─▒n─▒ kaybettiler. Fakat hayvanlara bol ┼čekerli veya bol ya─čl─▒ abur cuburlar verilirse farelerin bol miktarda yedi─či g├Âr├╝ld├╝.

10 y─▒ldan uzun bir s├╝redir stresin yeme ├╝zerindeki etkilerini inceleyen California ├ťniversitesiÔÇÖnde g├Ârevli ara┼čt─▒rmac─▒lar, bir hayvan─▒n kalori al─▒m─▒n─▒n ger├žekte t├╝m├╝yle artmad─▒─č─▒n─▒, fakat yedi─či yiyeceklerin ├že┼čidinin de─či┼čti─čini belirttiler.

Hayvanlar stres alt─▒nda olduklar─▒nda y─▒rt─▒c─▒ hayvanlarla sava┼čmak ya da daha g├╝venli bir yere ka├žmak i├žin fazladan enerjiye ihtiya├žlar duyuyorlar. Sonu├ž olarak v├╝cutlar─▒nda ├╝retilen kortizol seviyesinde ani y├╝kseli┼č meydana geliyor. Kortizol hormonu farelerde ve kaslarda depolanan glukozu, v├╝cudun ya┼čamsal fonksiyonlar─▒na yak─▒t olarak iletilen glukozu ├ž├Âz├╝yor. Ayr─▒ca kortizol daha kalorili (ya─čl─▒, ┼čekerli) yiyecekler aray─▒p bulmaya sevk ediyor.

Baz─▒ insanlarda da benzer etki g├Âr├╝l├╝yor. Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda, insanlar─▒ laboratuvarda stres alt─▒nda b─▒rak─▒p, onlara at─▒┼čt─▒rmal─▒k b├╝fesi sunarsan─▒z havu├ž dilimlerinden ├žok ├žikolata, gofret gibi tatl─▒ yiyeceklere daha fazla y├Âneldikleri tespit edildi. Bu etkiler evrensel olmamas─▒na ra─čmen, stres n├╝fusun yakla┼č─▒k y├╝zde 80ÔÇÖinde benzer ┼čekillerde beslenmeyi etkiliyor. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Ya┼čam

Bunlar mutlu olmad─▒─č─▒n─▒z─▒ g├Âsteren belirtiler olabilir

Belirli davran─▒┼člar duygular─▒n─▒z─▒ olumsuz ┼čekilde etkiler. D─▒┼ča vurumun arkas─▒ndaki duygular─▒ yorumlamak her zaman kolay de─čildir. Soruldu─čunda bir├žok insan mutlu oldu─čunu s├Âyler. Fakat insanlar mutlu olmad─▒klar─▒n─▒ da mutlu olduklar─▒ kadar a├ž─▒klamakta zorlan─▒rlar.

Ulusal Sa─čl─▒k Enstit├╝s├╝ raporuna g├Âre, AmerikaÔÇÖda yeti┼čkinlerin y├╝zde 6,7ÔÇÖsi b├╝y├╝k depresif bozukluklarla m├╝cadele ediyor. Peki siz ger├žekten mutlu musunuz? HowStuffWorks isimli internet sitesinde yer alan habere g├Âre, i┼čte mutsuz oldu─čunuzu g├Âsteren i┼čaretler:

Esneme

Yetersiz uykunun di─čer yan─▒nda esnemek ruhsal a├ž─▒dan ├žok da iyi olmad─▒─č─▒n─▒z─▒ g├Âsteriyor. T├╝m g├╝n uyuyabilirsiniz ve halen kendinizi iyice dinlenmi┼č olarak hissetmezsiniz. Depresyonda olan insanlar─▒n yakla┼č─▒k y├╝zde 15ÔÇÖi ├žok fazla uyur. Uzun s├╝re uyuyan insanlar─▒n ├Âl├╝m riski de daha y├╝ksek. Yorgunluk depresyon belirtisi olarak biliniyor ve depresyon tedavi edildikten sonra bile inat├ž─▒ olabiliyor.

Uykusuz geceler

Yata─č─▒n i├žinde d├Ân├╝p duruyorsunuz, sonunda uykuya dal─▒yorsunuz. Fakat dakikalar sonra ya da siz ├Âyle hissediyorsunuz, alarm ├žal─▒yor ve kalkma zaman─▒n─▒ haber veriyor. Bu g├╝ne ba┼člaman─▒n en iyi yolu de─čil. Science dergisinde yay─▒nlanan habere g├Âre, ├žal─▒┼čan kad─▒nlar─▒n ruh durumu g├╝n boyunca de─či┼čiyor. Yeterli uyku kalitesine sahip olamama mutsuzlu─čun ba┼čl─▒ca sebeplerinden biri. Uykusuzluk ├žeken insanlar─▒n beyni kortizolun (stres hormonu) etkilerine kar┼č─▒ daha hassast─▒r.

Ge├žici sevinme

70ÔÇÖli y─▒llar─▒n sonunda ara┼čt─▒rmac─▒lar loto talihlisi ile bir grup belden a┼ča─č─▒s─▒ fel├žli ki┼čilerin mutluluk seviyesini kar┼č─▒la┼čt─▒rd─▒lar. Ara┼čt─▒rmac─▒lar her iki ya┼čam de─či┼čtiren olay─▒n bir s├╝re sonra gruplar─▒n kendini iyi hissetmesinde ├Ânemsiz farklar olu┼čturdu─čunu ke┼čfettiler. Ara┼čt─▒rmac─▒lar bu durumu insan ruhunun uyum sa─člama fonksiyonuna ba─čl─▒yorlar.

Asabiyet

G├╝n i├žinde kendinizi ├ž─▒─čl─▒k atarken buluyor musunuz, bazen k├Ât├╝ bir g├╝nde arkada┼č─▒n─▒za sinirli davran─▒yor musunuz? Asabiyet ya┼čam─▒n normal gidi┼čiyle gelebilir. Fakat a┼č─▒r─▒ asabi olmak ya da bunun tehlikeli seviyelere ula┼čmas─▒ g├╝├žl├╝ ya da inat├ž─▒ bir depresyonun belirtisi olabilir.

Kontrol edilemeyen stres

├çevre ortam─▒ insanlar─▒n mutlulu─ču aramas─▒nda ├Ânemli bir rol oynuyor. Kendini g├╝vende ve rahat hissetme memnuniyet ve ho┼čnutluk duygusu olu┼čturuyor. Tam tersi ise a┼č─▒r─▒ stresli ortam kayg─▒y─▒ ve g├╝vensizli─či destekliyor. Dozunda stres sizi daha etkili ├žal─▒┼čmak zorunda b─▒rak─▒rken fazla stres ise uzun s├╝reli mutlulu─ču olumsuz etkiliyor.

Beslenmede ya da i┼čtahta de─či┼čiklik

Kilonuzdaki de─či┼čikler v├╝cudunuzun fiziksel olarak ne kadar etkilendi─čini g├Âsterirken, mutsuzlu─čun ve depresyonun etkileri ise kendini i┼čtahla g├Âsteriyor. A┼č─▒r─▒ kilolu olmak sizi depresif hale getirirken, depresyonda olman─▒n da kilo alman─▒za yol a├žt─▒─č─▒na dair baz─▒ kan─▒tlar bulunuyor. ─░┼členmi┼č g─▒dalar ve abur cuburlar─▒n ├žok fazla t├╝keten insanlarda depresif belirtilerin daha yayg─▒n oldu─ču belirtildi.

Yeni deneyimlerden uzak durma

Baz─▒ davran─▒┼člar da mutsuz oldu─čunuzu g├Âsterir. S├╝rekli stresliyseniz veya yak─▒n ili┼čkilerinizin t├╝m├╝n├╝n dengesiz oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorsan─▒z problemin yak─▒nda oldu─čunu da g├Âr├╝rs├╝n├╝z. Yeni deneyimlerden utanmak olaylar hakk─▒nda negatif hissetmenize neden olabilir.

S─▒k─▒nt─▒l─▒ ili┼čki

Mutsuz insanlar konular─▒ ├ž├Âzmekte veya ani problemleri tahmin etmekte zorlan─▒r. Arkada┼č ├ževresini geni┼čletmek ve yeni insanlarla tan─▒┼čmaya s─▒cak bakmazlar. Mutlu insanlar ise ba┼čkalar─▒yla daha fazla vakit ge├žirir. Ya┼čama kar┼č─▒ duyulan haz seviyesi mutlulu─ču da art─▒r─▒r. ├ľrne─čin, evli insanlar─▒n bekarlardan daha mutlu olduklar─▒ ara┼čt─▒rmayla kan─▒tlanm─▒┼čt─▒r.

Çok fazla televizyon izleme

Bazen stresli bir g├╝n ge├žirdikten sonra ak┼čam televizyon izlemeye ihtiya├ž duyar─▒z. Fakat bu her gece tekrarlarsa mutsuz oldu─čunuzu g├Âsterir. 2008 y─▒l─▒nda yap─▒lan bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre, a┼č─▒r─▒ televizyon izleme mutsuzlu─čun muhtemel bir belirtisidir. 1972 y─▒l─▒ndan bu yana Chicago ├ťniversitesiÔÇÖnde g├Ârevli ara┼čt─▒rmac─▒lar, AmerikaÔÇÖda sosyal ortam─▒ de─čerlendirmek i├žin Genel Sosyal Ara┼čt─▒rmas─▒ÔÇÖn─▒ ger├žekle┼čtirdiler. E─čitimi, gelir d├╝zeyi, evlilik stat├╝s├╝ ya da ya┼č─▒ ne olursa olsun mutlu insanlar─▒n mutsuz kat─▒l─▒mc─▒lara g├Âre haftada y├╝zde 30 daha az televizyon izledikleri belirlendi. Daha mutlu olan kat─▒l─▒mc─▒lar ortalama 19 saat televizyon izlerken, mutsuz olan grubun 25 saat televizyon izledikleri saptand─▒. Mutlu olanlar─▒n arkada┼člar─▒yla vakit ge├žirdi─či ve aktivitelere kat─▒ld─▒─č─▒ veya ├že┼čitli kul├╝plere ├╝ye oldu─ču g├Âr├╝ld├╝.┬á (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Ya┼čam

Uzun boylular daha m─▒ mutlu?

Uzun boylu insanlar─▒n, boylar─▒ ortalaman─▒n┬áalt─▒ndan┬áolan ki┼čilerden daha mutlu olduklar─▒n─▒ ortaya ├ž─▒kard─▒.

Uzun boylular hayata daha olumlu yakla┼čt─▒klar─▒, mutluluk ve e─člence gibi duygular─▒ da daha rahat ortaya koyma e─čiliminde olduklar─▒ belirlendi.┬á┬áBu ki┼čilerin stres ve ├Âfke gibi deneyimlerle kar┼č─▒la┼čmalar─▒na ra─čmen ac─▒ ve ├╝z├╝nt├╝y├╝ daha az dile getirdikleri kaydedilen ara┼čt─▒rmada bu durumun sebeplerini mercek alt─▒na alan uzmanlar, durumu e─čitim ve gelir d├╝zeyiyle ili┼čkili oldu─ču ifade etti.

E─×─░T─░M ├ľNEML─░ FAKT├ľR

Ekonomi ve ─░nsan Biyolojisi adl─▒ dergide yay─▒nlanan ara┼čt─▒rma kapsam─▒nda, Ocak 2008 ile Nisan 2009 tarihleri aras─▒nda 18 ya┼č ├╝zeri 450 binden fazla ki┼čiyle konu┼čan uzmanlar, kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n boylar─▒ ile s├╝rd├╝kleri ya┼čam─▒ de─čerlendirdi. Uzun boylu insanlar─▒n genel olarak e─čitim ve gelir d├╝zeyinin daha y├╝ksek oldu─ču sonucuna varan ara┼čt─▒rmac─▒lar, bu iki etkenin, hayata bak─▒┼č a├ž─▒s─▒nda etkili oldu─čunu da s├Âzlerine ekledi.┬áSonu├žlara ra─čmen ara┼čt─▒rmac─▒lar, s├Âz konusu ├žal─▒┼čmadan en uzun boylu insanlar─▒n en mutlu grup olaca─č─▒ sonucunun ├ž─▒kar─▒lamayaca─č─▒na de─čindi.

Kendilerini ya┼čam merdivenin alt─▒nda g├Âren erkeklerin boyunun ortalamadan yakla┼č─▒k 2 cm k─▒sa oldu─ču belirtilen ara┼čt─▒rmada, kad─▒nlar─▒n ise 1,3 cm k─▒sa oldu─čuna de─činiliyor. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Ya┼čam

├ťz├╝l├╝n! ├ťz├╝nt├╝n├╝n de faydalar─▒ var

├ťz├╝nt├╝, hayat─▒n pek istenmeyen bir par├žas─▒d─▒r ve s─▒kl─▒kla ki┼čilerin kendilerini ├╝zecek ┼čeylerden uzak durmas─▒ tavsiye edilir. Ancak, insanlar─▒n her ne kadar mutlu olmas─▒ arzu edilse de ├╝z├╝nt├╝n├╝n faydalar─▒ da olabilece─čini hi├ž d├╝┼č├╝nd├╝n├╝z m├╝?

Uzman Klinik Psikolog ve Hipnoz Uzman─▒ Mehmet Ba┼čkak, ├╝z├╝nt├╝n├╝n ki┼čiye baz─▒ ├Ânemli faydalar da sa─člad─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yor.┬á─░┼čte size ├╝z├╝nt├╝n├╝n faydal─▒ olabilece─čini g├Âsteren durumlar:

├ťZG├ťN RUH HAL─░ HAFIZANIZI G├ť├çLEND─░REB─░L─░R

Mutlu ruh hali ├ževremizde tesad├╝fi olarak g├Ârd├╝─č├╝m├╝z ┼čeylerle ilgili onlara dikkatimizi verme ve sonradan onlarla ilgili detaylar─▒ hat─▒rlama g├╝c├╝m├╝z├╝ zay─▒flatabilirken, s─▒k─▒nt─▒l─▒ bir ruh hali bunu artt─▒rabiliyor.

K├Ât├╝ bir ruh halinde olanlar, ruh hali iyi olanlara g├Âre g├Ârd├╝kleri detaylar─▒ daha do─čru hat─▒rlayabiliyor.

Mutlu ruh hali ki┼činin bilgileri zihninde daha dikkatli ve uyan─▒k ┼čekilde i┼čleme yetisini azalt─▒yor ve yan─▒lt─▒c─▒ bilginin haf─▒zadaki orjinal bilgiyi tahrif etme riskini artt─▒r─▒yor. Buna kar┼č─▒l─▒k k├Ât├╝ bir ruh hali ki┼činin detaylara daha ├žok odaklanmas─▒n─▒ sa─čl─▒yor ve ki┼činin haf─▒zas─▒ onu daha az yan─▒lt─▒yor.

MOT─░VASYONUN ARTMASINA YARDIMCI

Mutlu oldu─čumuz zamanlarda, do─čal olarak o mutluluk hissinin hep devam etmesini isteriz. Mutluluk hissi bize ┼ču mesaj─▒ verir, ┼ču anda g├╝venli ve hep al─▒┼č─▒k oldu─čun bir ortamdas─▒n ve bir ┼čeyi de─či┼čtirmek istedi─činde ├žok az ├žaba sarfetmen yeterli, her┼čey yolunda mesaj─▒ verir. Buna kar┼č─▒l─▒k, ├╝z├╝nt├╝ hissi hafif bir alarm sinyali gibidir, ├ževremizde bulunan bir zorlukla ba┼ča ├ž─▒kabilmemiz i├žin bizi daha ├žok ├žaba harcamaya ve daha fazla motive olmaya sevk eder, durumu d├╝zeltmeye y├Ânelik bir enerji ortaya ├ž─▒kart─▒r.

Bu nedenle, negatif bir ruh halinde olup, i├žinde bulunduklar─▒ k├Ât├╝ durumu de─či┼čtirmek i├žin daha ├žok motivasyonu olan ki┼čilere g├Âre, mutlu ki┼čiler bazen bir konuda eyleme ge├žmek i├žin kendilerini daha az motive olmu┼č hissederler.

Buna g├Âre ├žaba gerektiren zorlu i┼člerde mutsuz bir ruh hali ki┼činin o i┼čle u─čra┼čma azmini art─▒r─▒rken, mutlu bir ruh hali tam tersi etki yapabiliyor. Bunun da muhtemel sebebi ki┼činin zaten mutlu bir ruh halindeyken, bir i┼či yapmak i├žin daha az motivasyona sahip olmas─▒, ├ž├╝nk├╝ zaten her ┼čey yolunda mesaj─▒yla ki┼či relaks olabilir ve i┼čler ├╝zerindeki dikkati azaltabilir.

─░NSANLARLA DAHA ─░Y─░ ─░LET─░┼×─░M KURULMASINI SA─×LAR

Genel olarak mutluluk insanlar aras─▒ndaki olumlu etkile┼čimi artt─▒r─▒r. Mutlu insanlar daha ├Âzg├╝venli, daha iddial─▒ ve daha yetenekli ileti┼čim kuruculard─▒r. Daha ├žok tebess├╝m ederler ve ├╝zg├╝n insanlara k─▒yasla mutlu ki┼čiler daha sempatik olarak alg─▒lan─▒rlar.

Bununla birlikte, daha temkinli, daha az iddial─▒ ve daha ├Âzenli bir ileti┼čim ┼čeklinin gerekti─či durumlarda, ├╝zg├╝n bir ruh hali daha ├žok i┼če yarayabilir.

Yap─▒lan deneylerde, ├╝zg├╝n bir ruh halinde olan ki┼čilerin daha ├žok ikna edici konu┼čtu─ču ve konu┼čtuklar─▒n─▒ savunmak i├žin daha etkili ve somut arg├╝manlar ortaya koydu─čunu ve pozitif bir ruh halinde olan ki┼čilere g├Âre di─čer insanlar─▒ bir ┼čeye ikna etme konusunda daha iyi olduklar─▒n─▒ g├Âr├╝ld├╝.

Mutlu ruh halinde olanlara g├Âre, ├╝zg├╝n bir ruh halinde olanlar adil olma konusunda daha dikkatli. Ki┼činin i├žinde bulundu─ču ruh hali onun bencil mi yoksa adil mi oldu─ču konusunu da etkiliyor.

MUHAKEME G├ťC├ťN├ť ARTTIRIR

─░nsano─člu s─▒kl─▒kla sosyal ili┼čkileriyle ilgili ├ž─▒kar─▒mlar yapar, ba┼čkalar─▒n─▒n d├╝┼č├╝nce ve davran─▒┼člar─▒n─▒ anlamak ve tahmin etmek i├žin sosyal i┼čaretleri okumaya ├žal─▒┼č─▒r. Ne yaz─▒k ki, ki┼činin yapt─▒─č─▒ bu ├ž─▒kar─▒mlar─▒n yanl─▒┼č olma ihtimali beynimizin kulland─▒─č─▒ baz─▒ k─▒sa yollar ve sahip oldu─čumuz baz─▒ ├Ânyarg─▒lar nedeniyle olduk├ža y├╝ksektir.

Tekrar tekrar yapt─▒─č─▒m─▒z ara┼čt─▒rmalarda insanlar─▒n mutluyken, ├Ânyarg─▒lar─▒na g├Âre sosyal ├ž─▒kar─▒mlar yapma ihtimallerinin daha y├╝ksek oldu─čunu g├Ârd├╝k.

Mutlu bir ruh hali ki┼čiye tan─▒d─▒k gelen ┼čeyi do─čru olarak g├Ârme e─čilimini artt─▒r─▒yor, ├╝zg├╝n bir ruh hali ise tam tersi etki yap─▒yor. ├ťzg├╝n bir ruh halinde olan ki┼čiler mant─▒ksal hatalar yapmaya daha az meyillidirler ve tan─▒k olduklar─▒ bir olay─▒ anlat─▒rken daha az yanl─▒┼č yaparlar.

K├Ât├╝ bir ruh hali ayn─▒ zamanda ki┼činin ilk edindi─či izlenime ├žok fazla ├Ânem verip daha sonra ortaya ├ž─▒kan detaylar─▒ ├Ânemsememesinden kaynaklanan ve ba┼čka bir pe┼čin ├Ânyarg─▒ olan ├Âncelik etkisinin azalmas─▒n─▒ sa─člar.

K├Ât├╝ bir ruh hali izlenim edinme s├╝re├žlerinin daha do─čru ┼čekilde ger├žekle┼čmesine yard─▒mc─▒ olur.