Kategoriler
Ya┼čam

G├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒n─▒n yararlar─▒ ve zararlar─▒

Eskiden M─▒s─▒rl─▒lar g├╝ne┼č tanr─▒s─▒ Ra’ya tap─▒nsalar da g├╝n├╝m├╝zde g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒ sizin beyninizi etkilemiyor, sadece v├╝cudunuzu etkiliyor. ├çok fazla g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒ cilt kanserine yol a├žarken, kemiklerinizin sa─čl─▒─č─▒ i├žin uygun miktarda g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒ ├žok ├Ânemli. Bu nedenle g├╝ne┼čten ka├ž─▒nman─▒z ve g├╝ne┼členmeniz i├žin bir├žok neden bulunuyor.

BBC Focus’ta yer alan habere g├Âre, g├╝ne┼členmeniz i├žin gerekli nedenler:

Ra┼čitizmden korur

Yar─▒m saatlik g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒, 6 yemek ka┼č─▒─č─▒ bal─▒k ya─č─▒ veya 200 yumurtan─▒n sa─člad─▒─č─▒ndan daha fazla D vitamini sunar. Hatta haftada birka├ž dakika g├╝ne┼č bile ra┼čitizm (D vitamini eksikli─či nedeniyle olu┼čan a─čr─▒l─▒ bir kemik hastal─▒─č─▒d─▒r) hastal─▒─č─▒ndan korunman─▒z i├žin yeterlidir. British Medical Journal isimli t─▒p dergisinde son zamanlarda ra┼čitizm hastal─▒─č─▒nda art─▒┼č oldu─ču belirtildi. Bunun su├žlusu olarak ise ├žocuklar─▒n video oyunu oynamak i├žin i├žerde vakit ge├žirmeleri g├Âsterildi.

G├╝ne┼č moralinizi d├╝zeltir

Vienna T─▒p Fak├╝ltesi’nde g├Ârevli ara┼čt─▒rmac─▒lar, g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒yla kimyasal serotonin (duygu durumunuzu etkileyen ve kayg─▒ bozuklu─čunda ├Ânemli olan hormon) aras─▒nda bir ba─č tespit ettiler. Ara┼čt─▒rmac─▒lar, farkl─▒ seviyelerde g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒na maruz kalan ki┼čilerin beyinlerini g├Âr├╝nt├╝lediler. Daha az g├╝ne┼č alan grupta serotonin seviyesinin y├╝zde 20-30 daha az oldu─ču belirlendi. Otopsiler de k─▒┼č uykusuna yatan sincaplar gibi ┬á bu ki┼čilerin k─▒┼č─▒n daha d├╝┼č├╝k d├╝zeyde serotonin hormonuna sahip olduklar─▒n─▒ g├Âsterdi. Fakat keyifsizlik D vitaminine da ba─čl─▒ olabiliyor. 2013 y─▒l─▒nda yap─▒lan bir ara┼čt─▒rmada, D vitamini d├╝┼č├╝k seviyede olan askerlerin intihar etmeye daha meyilli olduklar─▒ tespit edildi.

Mutlu bir kalp

G├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒ndaki ultraviyole B radyasyonu (UVB) v├╝cudunuzun D vitamini almas─▒n─▒ desteklerken, ultraviyole A radyasyonu ise kan bas─▒nc─▒n─▒n d├╝┼č├╝r├╝lmesine yard─▒m edebiliyor. Edinburgh ├ťniversitesi’nde g├Ârevli ara┼čt─▒rmac─▒lar, UVA lambas─▒ alt─▒nda oturman─▒n ciltte nitrik oksit isimli bir kimyasal salg─▒lad─▒─č─▒n─▒ g├Âsterdiler. Nitrik asit kan damarlar─▒n─▒ gev┼četiyor. Bu da kan bas─▒nc─▒nda d├╝┼čme sa─člad─▒─č─▒ a├ž─▒kland─▒. Bu kadar k├╝├ž├╝k bir d├╝┼č├╝┼č sizin kalp hastal─▒─č─▒ndan ├Âlmenizi durdurmasa da sonu├žlar bilimadamlar─▒ i├žin gelecek vaadediyor. ─░leride g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒ndaki UVA’n─▒n uzun s├╝rede kalp sa─čl─▒─č─▒n─▒zda faydal─▒ olup olmad─▒─č─▒n─▒ ara┼čt─▒rmaya y├Ânlendirdi.

Ka┼č─▒nmay─▒ b─▒rak─▒rs─▒n─▒z

Yer f─▒st─▒─č─▒ yedi─činizde v├╝cudunuz ┼či┼čiyor mu? Bu ya┼čad─▒─č─▒n─▒z yerde yeterince g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒ alamad─▒─č─▒n─▒z anlam─▒na gelebilir. Avustralya’da az g├╝ne┼č alan g├╝ney b├Âlgesinde ya┼čayan ├žocuklar─▒n ekvatora 4,800 kilometre kadar yak─▒n olan kuzey b├Âlgesinde ya┼čayan ├žocuklara oranla yumurta ve yer f─▒st─▒─č─▒ alerjisine daha meyilli olduklar─▒ belirlendi. Ayr─▒ca bu ├žocuklarda egzeman─▒n g├Âr├╝lme s─▒kl─▒─č─▒n─▒n yakla┼č─▒k 2 kat fazla oldu─ču tespit edildi. Peninsula T─▒p ve Di┼č Hekimli─či Koleji’nde g├Ârevli ara┼čt─▒rmac─▒lar, bu ba─člant─▒n─▒n D vitamininden mi yoksa s─▒cakl─▒k gibi farkl─▒ fakt├Ârlerden mi kaynakland─▒─č─▒n─▒ belirlemek istiyorlar.

Fazla miktarda g├╝ne┼čin zararlar─▒

Kaplumba─ča g├Âr├╝n├╝ml├╝ cilt

Uzun s├╝re g├╝ne┼čte kal─▒rsan─▒z sizin de y├╝z├╝n├╝z d├╝nyada son ├Ârne─či kalan Lonesome George isimli 90 ya┼člar─▒ndaki kaplumba─čaya benzer. UVA ve UVB ─▒┼č─▒nlar─▒n─▒n birle┼čimi cildinizi kal─▒nla┼čt─▒r─▒r ve do─čal esnekli─čini kaybetmesine yol a├žabilir. Bu nedenle y├╝z├╝n├╝z k─▒r─▒┼č─▒r ve cildinizde keseler olu┼čur. 18-83 ya┼člar─▒ aras─▒ndaki cilt hasar─▒n─▒ dijital olarak g├Âr├╝nt├╝leyen Avustralyal─▒ ara┼čt─▒rmac─▒lar, insanlar─▒n gen├ž ya┼čtayken g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒na kar┼č─▒ daha hassas olduklar─▒n─▒ belirledi. Bu nedenle orta ya┼čta kaplumba─ča kabu─ču g├Âr├╝n├╝m├╝nden ka├ž─▒nmak i├žin 10’lu ve 20’li ya┼člar─▒n─▒zda g├╝ne┼čten uzak durmal─▒s─▒n─▒z. Di─čer yandan UV ─▒┼č─▒nlar─▒ akne, egzema ve sedef hastal─▒─č─▒ gibi cilt problemlerinde cildin g├Âr├╝n├╝m├╝n├╝ iyile┼čtirmek i├žin kullan─▒l─▒yor.

Cilt kanseri

├çok az g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒ D vitamini seviyenizin d├╝┼č├╝k olmas─▒na neden olur. Bundan dolay─▒ belirli kanserlere kar┼č─▒ riskiniz artar. Fakat ├žok fazla g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒ da cilt kanseri riskinizi art─▒r─▒r. Bu nedenle bronzla┼čt─▒r─▒c─▒ kremlerden de uzak durmal─▒s─▒n─▒z. Bu konudaki kan─▒tlar yan─▒lt─▒c─▒ olabiliyor. ├ľrne─čin, 2009 y─▒l─▒nda ─░skandinavya’da yap─▒lan bir ara┼čt─▒rmada doktorlarda ve di┼č hekimlerinde cilt kanseri y├╝ksek oranlarda g├Âr├╝l├╝rken bal─▒k├ž─▒lar ve orman i┼č├žilerinin daha az etkilendikleri belirtildi. Ara┼čt─▒rmac─▒lar, d─▒┼čar─▒da ├žal─▒┼čanlar─▒n g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒na s├╝rekli maruz kald─▒─č─▒n─▒, bu nedenle yanmaya kar┼č─▒ al─▒┼č─▒k oldu─ču karar─▒na vard─▒lar.

Bronzla┼čma ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒

Plaja d├╝zenli olarak gidenlerin baz─▒s─▒ buna kar┼č─▒ ba─č─▒ml─▒l─▒k olu┼čtururlar. Bu durumdaki ba─č─▒ml─▒l─▒k t├╝t├╝ne, alkole kar┼č─▒ de─čil UV ─▒┼č─▒n─▒na kar┼č─▒ olan ba─č─▒ml─▒l─▒kt─▒r. Cilt ├╝zerindeki UV radyasyonu hissi kendini daha iyi hissetme gibi bir duygu olu┼čturabiliyor ve buna kar┼č─▒ fiziksel bir ba─č─▒ml─▒l─▒k olu┼čuyor. ─░├žeride bronzla┼čma da ba─č─▒ml─▒l─▒k yapabiliyor.

K├Ârl├╝k

G├╝ne┼č g├Âzl├╝─č├╝ olmadan g├╝ne┼če bakmak size zarar verir. Yo─čun g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒ alt─▒nda do─črudan UV radyasyonuna maruz kalmak g├Âzlerinize zarar verir ve katarakt geli┼čimi ihtimalini art─▒r─▒r. Katarakt g├Âz├╝n├╝z├╝n ─▒┼č─▒─ča odaklanan lens k─▒sm─▒n─▒ etkiler. Bu durum tedavi edilmezse bulan─▒k g├Ârmeye ve hatta k├Ârl├╝─če yol a├žabilir. Katarakt ise ameliyatla tedavi edilir. Bundan ka├ž─▒nmak i├žin Fordham ├ťniversitesi’nde g├Ârevli ara┼čt─▒rmac─▒lar UV filtreli g├╝ne┼č g├Âzl├╝kleriyle g├Âzlerinizi koruman─▒z─▒ ├Âneriyorlar.┬á (Vasfiye ├ľzcanbaz)