Kategoriler
Teknoloji

D├╝nya kentleri temiz enerji i├žin neler yap─▒yor?

D├╝nya iklim sisteminde de─či┼čikliklere neden olan k├╝resel ─▒s─▒nman─▒n etkileri en y├╝ksek zirvelerden, okyanus derinliklerine, ekvatordan kutuplara kadar d├╝nyan─▒n her yerinde hissediliyor.┬áKutuplardaki buzullar eriyor, deniz suyu seviyesi y├╝kseliyor ve k─▒y─▒ kesimlerde toprak kay─▒plar─▒ art─▒yor.

BBC Focus dergisinde yer alan habere g├Âre, k├╝resel ─▒s─▒nmayla ba┼ča ├ž─▒kabilmek d├╝nya ├╝zerindeki ├že┼čitli kentler geli┼čtirdikleri projelerle bu ─▒s─▒nman─▒n etkisini en aza indirmeye ├žal─▒┼č─▒yor. Baz─▒ kentlerin yapt─▒─č─▒ yenilikler ve yapaca─č─▒ projeler ise ┼č├Âyle:

LONDRA:┬áLondra’y─▒ kalabal─▒k bir merkezden eko-kente d├Ân├╝┼čt├╝rme bug├╝n i├žin muazzam bir d├Ân├╝┼č├╝m olacakt─▒r. ┼×ehrin en cesur planlar─▒ndan biri B├╝y├╝k Londra ─░daresi’nin amac─▒ olan 2025’e kadar karbon emisyonunu y├╝zde 60 azaltmakt─▒r. Ancak baz─▒ ele┼čtiriler, bunun ancak ba┼čkentteki t├╝m ara├žlar tamamen yasaklan─▒rsa m├╝mk├╝n olabilece─čini iddia ediyor.

Di─čer hedefleri aras─▒nda ise 2013 y─▒l─▒na kadar y├╝zde 44 daha tasarruflu evler in┼ča etmek ve 2016 y─▒l─▒na kadar karbon emisyonunu etkisizle┼čtirmek yer al─▒yor. Ayr─▒ca, ┼čehrin kalan─▒n nefes almas─▒ i├žin tasarlanan s├╝rd├╝r├╝lebilir i┼čaretler var. Bunlar─▒n en a┼čik├ór─▒ olimpiyat ate┼činin yarataca─č─▒ karbonunun etkisizle┼čtirilmesi d├╝┼č├╝n├╝len 2012 Olimpiyat Oyunlar─▒’d─▒r. Oyunlar─▒n enerji ihtiyac─▒n─▒n y├╝zde 20’si yerinde, yenilenebilir kaynaklar taraf─▒ndan kar┼č─▒lanacak ve Olimpiyat K├Ây├╝ s├╝rd├╝r├╝lebilir in┼ča tasla─č─▒na g├Âre tasarland─▒.

Bunun yan─▒nda, Elephant & Castle Eko-Kuleleri’nde kapsaml─▒ r├╝zg├ór ve g├╝ne┼č g├╝c├╝ kullan─▒m─▒yla karbon emisyonunu etkisizle┼čtirmek i├žin b├╝y├╝k bir iyile┼čtirme planlan─▒yor.

SAN FRANCISCO:┬áHer zaman sisli olmas─▒yla bilinen San Francisco g├╝ne┼č enerjisine y├Âneliyor. Yetkililer, fotovoltaik g├╝ne┼č panelleri kurmalar─▒ i├žin i┼čletmelere ticari te┼čvikler sunuyor. Ve hatta b├╝y├╝k ligde m├╝cadele eden San Francisco Giants beyzbol tak─▒m─▒ da bu meydan okumay─▒ ├╝stleniyor. Bu kapsamda, 2010 y─▒l─▒na kadar 10 bin g├╝ne┼č paneline sahip olunmas─▒ ama├žlan─▒yor.

┼×ehirde plastik po┼četler ve ┼či┼čeler yasakland─▒, h├╝k├╝met binalar─▒n─▒n daha iyi bir g├Âr├╝n├╝m├╝ ile n├╝fusun yar─▒s─▒n─▒n kamu ara├žlar─▒n─▒ kullanmas─▒n─▒ planlan─▒yor. Masadaki en iddial─▒ fikirlerden biri de, Treasure Island olarak bilinen yeri iyile┼čtirmek. San Francisco k├Ârfezindeki bu yapay ada, organik ├žiftliklere, i┼čletmelere ve 13 bin insana ev sahipli─či yapacak s├╝rd├╝r├╝lebilir ┼čehre d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lecek. Ayn─▒ zamanda ┼čebekedeki g├╝c├╝ yava┼člatmak i├žin yenilenebilir kaynaklardan yeterli enerji ├╝retecek.

REYKJAVIK:┬á─░zlanda’n─▒n ba┼čkenti d├╝nyan─▒n en ye┼čil ┼čehirleri aras─▒nda en ├╝stte yer al─▒yor. 120 binlik n├╝fusu ile di─čer b├╝y├╝k ┼čehirlerden daha k├╝├ž├╝k olan Reykjavik’in bu ├Âzelli─či ona bir├žok do─čal avantaj sunuyor.

D├╝nyan─▒n en kuzeyindeki ba┼čkentte ya┼čayan bir├žok vatanda┼č ayaklar─▒n─▒n alt─▒nda kaynayan do─čal enerji kayna─č─▒n─▒ kullan─▒yor. Jeotermal g├╝├ž, ─░zlanda’n─▒n y├╝zde 20’sinin elektri─čini kar┼č─▒lamas─▒ yan─▒nda ─▒s─▒nma ile Reykjavik’teki evlerin y├╝zde 90’n─▒na s─▒cak su sa─čl─▒yor. Geri kalan elektri─čin y├╝zde 80’i ise hidro-g├╝├žten sa─član─▒yor ve ├╝lke 2050’ye kadar fosil yak─▒t (petrol, k├Âm├╝r ya da do─čal gaz gibi, daha ├Ânceki jeolojik zamanlarda canl─▒lar─▒n hidrokarbon birikimlerden elde edilen yak─▒t) kullan─▒m─▒n─▒ tamamen kald─▒rmak istiyor.

Reykjavik ├ževresinde hidrojen g├╝c├╝yle ├žal─▒┼čan otob├╝slerle dola┼čabilirsiniz. Bu otob├╝sler sadece egzozundan havaya su buhar─▒ veriyor. ┼×ehir ayn─▒ zamanda ┼čarj a─člar─▒ ve biogaz, etanol ve elektrik sunan yak─▒t ikmali istasyonlar─▒ in┼ča ederek elektrikli arabalar─▒n kullan─▒laca─č─▒ bir sistem planl─▒yor.

MEXICO CITY:┬áGelece─čin eko-kentlerini hayal etti─činizde ilk akl─▒n─▒za gelen 20 milyondan fazla insan─▒n ya┼čad─▒─č─▒ b├╝y├╝k ve bi├žimsiz, kirlenmi┼č ana kentler de─čil tabi ki. Hen├╝z Mexico City s├╝rd├╝r├╝lebilirlik i├žin 7 esas maddeye b├Âld├╝─č├╝ bir plan ├žiziyor. Bu maddeler ise ┼č├Âyle; toprak korumas─▒, kamu alan─▒, su, hareketlilik, hava, at─▒k, iklim de─či┼čikli─či ve enerji.

Yetkililer hava kalitesini geli┼čtirmeye yard─▒mc─▒ olmak i├žin ┼čehrin ├╝zerini ├žat─▒ ├╝st├╝ bah├želerle ├Ârtmeyi planl─▒yor. Fakat esas problem yollarda yat─▒yor. ┼×ehri t─▒kayan 4 milyon arac─▒ etkisizle┼čtirmek i├žin, taksi ve otob├╝s filolar─▒ ├ževresel hizmet i├žin d├╝zenlenmeli, ├žocuklar okula otob├╝sle ya da y├╝r├╝yerek gitmeli ve sadece yayalara ayr─▒lm─▒┼č b├Âlgeler in┼ča edilmeli.

Mevcut s├╝r├╝┼č s─▒n─▒rlamalar─▒n─▒ geni┼čletmek ├žok tart─▒┼čmal─▒ bir konu olarak yer al─▒yor. Ge├žerli projeye g├Âre, “Arabas─▒z Bir G├╝n” olarak bilinen, Pazartesi ile Cuma aras─▒nda plakalar─▒ndaki son rakama dayanarak araba kullanmak bir g├╝n yasakland─▒. ┼×imdi projeye Cumartesi g├╝nleri de eklenecek.(Vasfiye ├ľzcanbaz)