Kategoriler
Ya┼čam

Sa─čl─▒─č─▒n─▒z i├žin tuz yerine baharat

Her g├╝n t├╝ketti─čimiz ekmek dahil bir├žok g─▒dan─▒n i├žinde tuz var. Bunun yan─▒nda yemek yaparken fazla tuz kullan─▒rsan─▒z g├╝nl├╝k tuz t├╝ketiminiz ihtiyac─▒n ├╝zerine ├ž─▒kar ve bu durum ├že┼čitli hastal─▒klara yol a├žar. Sa─čl─▒kl─▒ bir ya┼čam i├žin yemeklerinizi tuz yerine baharatlarla lezzetlendirmeyi deneyin.

├ço─čumuz yemek yaparken bol bol tuz serpiyor, fakat tuz v├╝cudun ba┼č d├╝┼čman─▒. Uzmanlar da tuzla mesafeli bir ili┼čkiyi ├Âneriyor. Yemeklerimize tuz yerine baharat, limon suyu, nar ek┼čisi ya da sirke kullanarak tat katmak tuz t├╝ketimini azaltmay─▒ sa─čl─▒yor.

Hipertansiyon, kalp, b├Âbrek hastal─▒klar─▒ ba┼čta olmak ├╝zere obezite, diyabet ve baz─▒ kanser t├╝rlerinden korunmak amac─▒yla g├╝nl├╝k tuz t├╝ketimini 5 gram ile s─▒n─▒rlamak gerekti─čine dikkat ├žeken Liv Hospital Nefroloji Uzman─▒ Prof. Dr. Tekin Akpolat, tuzu azaltman─▒n hayat─▒m─▒za yapaca─č─▒ olumlu etkileri anlatt─▒.

TUZU AZALTIN

Yemek pi┼čirirken eklenen tuz ve ekmek her g├╝n v├╝cudumuza ald─▒─č─▒m─▒z tuzun bir k─▒sm─▒n─▒ olu┼čturuyor. Sofrada kullan─▒lan tuzluk g├╝nl├╝k tuz al─▒m─▒n─▒n yakla┼č─▒k y├╝zde 15ÔÇÖini olu┼čturuyor. Bu nedenle tuzluk kullanmayarak, yeme─če ilave tuz atmayarak yap─▒lan tuz k─▒s─▒tlamas─▒ yetersiz kal─▒yor. D├╝nya Sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝; g├╝nl├╝k tuz t├╝ketimini 5 gramÔÇÖdan az olarak ├Âneriyor. Bu da g├╝nl├╝k t├╝ketti─čimiz tuz miktar─▒n─▒ ├╝├žte birine indirmemiz gerekti─či anlam─▒na geliyor.

G├ťNDE 1 ├çAY KA┼×I─×I DAHA AZ TUZ

G├╝nl├╝k tuz t├╝ketiminin g├╝nde 5 grama indirilmesiyle her y─▒l d├╝nyada kalp krizi ve inmeye ba─čl─▒ 2.5 milyon ├Âl├╝m ├Ânlenebilir. K├╝├ž├╝k bir ├žay ka┼č─▒─č─▒n─▒n yakla┼č─▒k 2.5 gram tuz ald─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝rsek biz g├╝nde yakla┼č─▒k 6 ├žay ka┼č─▒─č─▒ tuz al─▒yoruz. Halbuki hedefimiz g├╝nde 2 ├žay ka┼č─▒─č─▒n─▒ ge├žmemek olmal─▒d─▒r. 6 ├žay ka┼č─▒─č─▒n─▒ birden 2 ├žay ka┼č─▒─č─▒na indirmek hemen m├╝mk├╝n olmayabilir ama g├╝nl├╝k t├╝ketimimizi bir ├žay ka┼č─▒─č─▒ azaltsak bile yarar─▒ ├žoktur. G├╝nde bir ├žay ka┼č─▒─č─▒ daha az tuz al─▒rsak y─▒ll─▒k kalp krizi riskimizi y├╝zde 5, fel├ž riskimizi y├╝zde 3 ve ├Âl├╝m riskimizi y├╝zde 4 azaltm─▒┼č oluruz.

├çOCUKLARA K├ľT├ť ├ľRNEK OLMAYIN

Tuzun azalt─▒lmas─▒ kan bas─▒nc─▒n─▒ kontrol alt─▒na alman─▒n yan─▒ s─▒ra hipertansiyon geli┼čimini de ├Ânleyebilir. Bir├žo─čumuzun eli yeme─čin tad─▒na bile bakmadan tuzlu─ča gidiyor, eskiden bol tuzlu yiyenler ya┼član─▒nca, hipertansiyon hastas─▒ olunca tuzun tad─▒n─▒ unutmak zorunda kal─▒yor. Ailelerinin bol tuzlu yedi─čini g├Âren ├žocuklar da a┼č─▒r─▒ tuz t├╝ketimine y├Âneliyor. Tuz t├╝ketimini kontrol alt─▒na alarak sadece ya┼čl─▒l─▒kta de─čil daha erken ya┼člarda hipertansiyonun ortaya ├ž─▒kmas─▒n─▒ da ├Ânlenebilir. Bat─▒ tarz─▒ beslenmede ki┼čiler g├╝nde ortalama 8-9 gram tuz al─▒rlar. Bu tuzun g├╝nde 5 grama d├╝┼č├╝r├╝lmesi kan bas─▒nc─▒n─▒n kontrol alt─▒na al─▒nmas─▒n─▒ kolayla┼čt─▒r─▒r.

TUZ T├ťKET─░M─░N─░ AZALTMANIN YOLLARI

  • Yeme─čin tad─▒na bile bakmadan tuz koymay─▒n. Tuzsuz yemek ├žok tats─▒z diyorsan─▒z biber, sirke, limon suyu ve de─či┼čik bitkilerle yemek tatland─▒r─▒labilir.
  • Tuzsuz ekmek yiyin. Taze sebze yiyin. Konserve, tur┼čudan uzak durun.
  • Yemek pi┼čirirken tuz koymay─▒n, pi┼čirdikten sonra da koymay─▒n.
  • Tuzu azalt─▒lm─▒┼č peynir yiyin.
  • Doktor veya eczac─▒ya dan─▒┼čarak yapay tuz kullanabiliriz
  • D─▒┼čar─▒da yemek yerken se├žici olun
  • Nane, kekik, so─čan, sar─▒msak yemeklere tuz olmadan lezzet verir. Etleri sar─▒msak, sirke, limon suyu ile terbiye edin.
  • Sebze, meyveler genel olarak az tuz i├žerir
  • Taze f─▒nd─▒k, ceviz, semizotu yeme─če lezzet katar
  • Al─▒┼čveri┼č yaparken g─▒da etiketindeki tuz miktar─▒na bakal─▒m.
Kategoriler
Ya┼čam

Haz─▒ms─▒zl─▒ktan ka├ž─▒nmak i├žin yemeniz ve yememeniz gerekenler

Her insan ya┼čam─▒ boyunca mutlaka ┼či┼čkinlik, haz─▒ms─▒zl─▒k sorunuyla kar┼č─▒la┼čm─▒┼čt─▒r. Daha ├žok midedeki gaz, fazla tuz ve yemek yemekten dolay─▒ olu┼čan ┼či┼čkinlikle kolayca ba┼ča ├ž─▒kabilirsiniz. Yeme─či yava┼č yemekten egzersize kadar haz─▒ms─▒zl─▒─č─▒ ge├žiren bir├žok kolay y├Ântem var.

Haz─▒ms─▒zl─▒─ča yol a├žan nedenler aras─▒nda gaz, h─▒zl─▒ yemek yemek veya ├žok tuz t├╝ketimi bulunuyor. HuffingtonPostÔÇÖta yer alan haberde, Teksas ├çocuk HastanesiÔÇÖnden diyetisyen Kristi King haz─▒ms─▒zl─▒─č─▒n bazen ├žok yemek yemenizden, bazen ├žok fazla ├ži─č sebze at─▒┼čt─▒rman─▒zdan kaynaklanabilece─čini s├Âyledi. Haz─▒ms─▒zl─▒k karn─▒n ├╝st ile alt k─▒sm─▒ndaki bas─▒n├žtan dolay─▒ olu┼čuyor. Bunlar─▒n yan─▒ s─▒ra ┼či┼čkinlik ├žo─čunlukla gaz ya da fazla tuz t├╝ketilmesi sonucu olu┼čuyor. ├çok fazla soydum i├žeren g─▒dalar yiyorsan─▒z bu su tutulumuna yol a├žar. Kimi zaman ise a┼č─▒r─▒ gaz da ┼či┼čkinli─či tetikleyebilir.

┼×i┼čkinlikle m├╝cadele etmenin baz─▒ kolay yollar─▒ bulunuyor. Yeni ba┼člayanlar mutlaka sigaray─▒ b─▒rakmal─▒. Baz─▒ durumlarda yeme─činizi yava┼č yava┼č yemek de yard─▒mc─▒ olabilir. ├ç├╝nk├╝ yeme─činizi h─▒zl─▒ yerseniz her ─▒s─▒r─▒kta karn─▒n─▒za daha fazla hava girer ve bu da gaza yol a├žar. Probiyotik i├žeren g─▒dalar yemek karn─▒n─▒zdaki huzursuzlu─čun ge├žmesine yard─▒m eder. Egzersiz yaparak da ┼či┼čkinlikle m├╝cadele edebilirsiniz. Mide v├╝cudunuzun ikinci beynidir. Herhangi bir stres ve kayg─▒ an─▒nda tepki verir. Egzersiz v├╝cudunuzun ├že┼čitli par├žalar─▒na giden kan ak─▒┼č─▒n─▒ art─▒r─▒r. Bu nedenle g├╝nde 30-60 dakika d├╝zenli olarak egzersiz yaparsan─▒z ┼či┼čkinli─činizi azaltabilirsiniz.

┼×i┼čkinli─če yol a├žan g─▒dalar

Turpgiller

Brokoli, Br├╝ksel lahanas─▒ ve lahana gibi ye┼čil sebzeler s├╝lf├╝r ve rafinoz olarak isimlendirilen karbonhidrat i├žeriyor. Bunlar─▒n ikisini de v├╝cudun par├žalamas─▒ ├žok zordur. Pi┼čirmek bu bile┼čenleri k─▒rmaya yard─▒mc─▒ olur. B├Âylece pi┼čirmek ┼či┼čkinli─či azaltmaya yard─▒mc─▒d─▒r.

S├╝t ├╝r├╝nleri

Herkes i├žin s├╝t ├╝r├╝nleri ┼či┼čkinlik olu┼čturmayabilir. Fakat bir├žok insanda laktoz intolerans─▒ bulunabilir. Laktoz ┼čekerini par├žalamak i├žin gerekli olan enzim v├╝cutta bulunmay─▒nca laktoz intolerans─▒ olu┼čuyor. Bu nedenle s├╝t ├╝r├╝nleri laktoz intolerans─▒ olan ki┼čilerde ┼či┼čkinlikte art─▒┼ča yol a├žar. Ayn─▒ durum gluten intolerans─▒ i├žin de ge├žerli. Baz─▒ insanlar─▒n v├╝cutlar─▒ gluteni par├žalayam─▒yor. Gluten, bu─čday ve arpa gibi bir├žok tah─▒lda bulunuyor.

Ya─čl─▒ yiyecekler

Ya─čl─▒, a─č─▒r yiyecekler yemek ┼či┼čkinli─če yol a├žabilir. ├ç├╝nk├╝ ya─člar midenizden ayr─▒lan son ┼čeydir. Herhangi bir ya─č t├╝r├╝n├╝n sindirimi karbonhidrat veya proteinin sindiriminden daha uzun s├╝re al─▒r.

Abur cubur

Bir├žok abur cuburda ya─č ve ┼čeker miktar─▒ y├╝ksektir. ─░kisi birden ┼či┼čkinli─če yol a├žar. ┼×ekerin sindirimi s─▒ras─▒nda daha fazla gaz ├╝retilir. ┼×eker mideden ├žok h─▒zl─▒ ┼čekilde at─▒l─▒p ba─č─▒rsaklara ge├žiyor bu da karn─▒n─▒zda kramplara neden olur.

Mideniz i├žin en iyi g─▒dalar

Sebze ve meyveler

Meyve ve sebzelerin sindirimi rahatt─▒r, ├ž├╝nk├╝ lif a├ž─▒s─▒ndan zengindir.

Tam tah─▒llar

Kahverengi pirin├ž ve bu─čday gibi tam tah─▒ll─▒ g─▒dalar bol miktarda lif i├žeriyor. Sindirimleri kolayd─▒r. Ancak bu durum ├ž├Âlyak hastal─▒─č─▒ ya da gluten hassasiyeti olan ki┼čiler i├žin ge├žerli de─čildir.

Muz

T├╝m meyve ve sebzelerin sindirimi kolay olmas─▒na ra─čmen ├Âzellikle muzun sindirimi daha rahatt─▒r. ├ç├╝nk├╝ muz midenizi tahri┼č etmez. Bu nedenle kusma ya da ishal i├žin muz ├Ânerilir.

Su

Su sindirim i├žin m├╝kemmel bir i├žecektir. Su sindirim s├╝recine yard─▒m ediyor. ├ç├╝nk├╝ yiyeceklerin ba─č─▒rsaklara do─čru hareketine destek oluyor.

Zencefil

Zencefil, zerde├žal ve nane alt ├╝st olmu┼č midenin d├╝zelmesi i├žin olduk├ža iyidir. Zencefil ya da nane ├žay─▒ i├žmeyi deneyin ya da naneli pastil t├╝ketin.

Probiyotik i├žeren g─▒dalar

Probiyotikler sindirim sistemi i├žin iyidir. ├ç├╝nk├╝ bunlar iyi bakteri i├žerir. Bu nedenle yo─čurt veya kefir gibi canl─▒ bakteri i├žeren yiyecekler t├╝ketin.

Prebiyotik i├žeren g─▒dalar

Prebiyotik yiyecekler de bir ├že┼čit lif bulunuyor. Bu nedenle sindirim i├žin iyidir. Prebiyotikler so─čan, ku┼čkonmaz, tam tah─▒llar ve mercimek gibi g─▒dalarda bulunuyor.

Mideniz i├žin k├Ât├╝ olan g─▒dalar

Baharatl─▒ yiyecekler

Sindirim i├žin baharatl─▒ yiyecekler k├Ât├╝ olabilir. ├ç├╝nk├╝ bunlar baz─▒ insanlarda asit refl├╝ belirtilerini tetikleyebilir.

Kafein

Baharatl─▒ yiyeceklere benzer ┼čekilde kafein de asit refl├╝y├╝ tetikler.

Asitli g─▒dalar

Baharatl─▒ ve kafeinli g─▒dalar gibi asitli g─▒dalar da refl├╝y├╝ tetikleyebiliyor.

Doymu┼č ya─č oran─▒ y├╝ksek g─▒dalar

Ya─čl─▒ yiyecekler mide yanmas─▒na ve ishale neden olabilir. ├çok ya─čl─▒ yiyecekler yememelisiniz.

S├╝t ├╝r├╝nleri

S├╝t ├╝r├╝nleri de ├Âzellikle laktoz intolerans─▒ olan ki┼čilerde ┼či┼čkinli─če sebep olabilir. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Ya┼čam

Bilmeseniz de bu g─▒dalar tam bir tuz deposu!

Hemen herkes cips, kraker, ay ├žekirde─či, fast food gibi yiyeceklerin i├žinde bol miktarda tuz bulundu─čunu zaten biliyordur. Ancak bunlar─▒ yememenize ra─čmen, yine de sodyuma ba─čl─▒ olarak sa─čl─▒─č─▒n─▒z bozuluyorsa her zaman yedi─činiz fakat i├žinde tuz oldu─čunu bilmedi─činiz g─▒dalar t├╝ketiyor olabilirsiniz.

A├žmalar─▒n, m─▒s─▒r gevreklerinin ve hatta s├╝zme peynirin i├žinde bile tuz bulunuyor. Bir├žok insan─▒n g├╝nde 2 bin 300 gramdan daha az sodyum t├╝ketmesi gerekirken y├╝ksek tansiyonu olanlar i├žin ise bu s─▒n─▒r sadece bin 500 miligramd─▒r.┬á Health isimli internet sitesinde yer alan habere g├Âre, i┼čte i├žinde yeterli miktarda tuz bulunan, sizin fark edemedi─činiz yiyecekler:

Soslar

Salata soslar─▒ ya da salamuralarda tuz oldu─čunu bilmek ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ de─čildir. Fakat 2 yemek ka┼č─▒─č─▒ haz─▒r barbek├╝ sosu ya da salata sosunda 300 miligram sodyum bulunabiliyor ve genellikle salatalar i├žin en az 2 yemek ka┼č─▒─č─▒ veya daha fazla sos kullan─▒yoruz. Bu nedenle salatan─▒z─▒n sosunu evde yap─▒p, i├žindeki tuz miktar─▒n─▒ azaltabilirsiniz.

S├╝zme peynir

─░yi bir kalsiyum ve protein kayna─č─▒ olan az ya─čl─▒ s├╝zme peynir 160 kalori i├žin 28 gram protein i├žerir. Ancak bir kase s├╝zme peynir yakla┼č─▒k 1000 miligram sodyum i├žeriyor. Bu miktar g├╝nl├╝k t├╝ketmeniz gereken miktar─▒n y├╝zde 40ÔÇÖ─▒n─▒ kar┼č─▒l─▒yor. Tuzsuz olan s├╝zme peynir bulmaya ├žal─▒┼č─▒n. Ya da peynir yerine yo─čurt t├╝ketin.

M─▒s─▒r gevre─či

G├╝ne sa─čl─▒kl─▒ ba┼člaman─▒n bir ┼čekli olarak d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝z m─▒s─▒r gevre─či tuzlu olabilir. Bir├žok m─▒s─▒r gevre─činin bir porsiyonu 180 ile 300 miligram sodyum i├žeriyor.

A├žma

Beyaz ekmek en b├╝y├╝k tuz kaynaklar─▒ndan biridir. Bunun yan─▒nda bir porsiyon a├žmada da 460 miligram sodyum bulunabiliyor. Bu oran sade a├žma i├žin ge├žerlidir, ka┼čarl─▒ ya da zeytinli a├žmalarda ise sodyum oran─▒ daha fazlad─▒r.

Hamur i┼čleri

Paketteki kekler, kurabiyeler ┼čeker ve karbonhidratla doludur, bunun yan─▒ s─▒ra olduk├ža da tuzludurlar. ├ç├╝nk├╝ bu yiyeceklerin bozulmamas─▒ i├žin de fazladan sodyum koruyucu olarak kullan─▒l─▒r. Bunun yerine evde kendiniz daha sa─čl─▒kl─▒ kurabiyeler haz─▒rlayabilirsiniz.

Çorba

Bir kase s─▒cak ├žorba sa─čl─▒kl─▒ ve doyurucu bir ├Â─čle yeme─čidir. Ancak ├žorban─▒n i├žindeki sodyum miktar─▒n─▒ duydu─čunuzda olduk├ža ┼ča┼č─▒racaks─▒n─▒z. ├ľzellikle marketlerde sat─▒lan haz─▒r ├žorbalarda tuz oran─▒ daha fazlad─▒r. Bir kase ├žorba 300 kaloriden daha az olurken, g├╝nl├╝k ihtiyac─▒n─▒z─▒n yar─▒s─▒ kadar sodyum i├žerir.

Sodyumu azalt─▒lm─▒┼č yiyecekler

Sodyumu azalt─▒lm─▒┼č etiketi g├Ârd├╝─č├╝n├╝zde, bunun daha az tuz i├žerdi─čini d├╝┼č├╝n├╝rs├╝n├╝z. Ancak bu ├╝r├╝nler orjinalinden sadece y├╝zde 25 daha az tuzludur. Ayn─▒ ┼čey donmu┼č ├╝r├╝nler i├žin de ge├žerlidir. Bunun yerine tuzu azalt─▒lm─▒┼č yerine az tuzlu yiyecekleri tercih edin.

S─▒cak ├žikolata

Bu ─▒l─▒k i├žecek 80-100 kaloriye sahipken i├žindeki tuz oran─▒ fazlad─▒r. Sadece bir fincan s─▒cak ├žikolata g├╝nl├╝k alman─▒z gereken sodyum miktar─▒n─▒n y├╝zde 7ÔÇÖsini kar┼č─▒l─▒yor. Bu nedenle s─▒cak ├žikolatay─▒ da fazla ka├ž─▒rmay─▒n.

Krep

Sabahlar─▒ tatl─▒ bir kahvalt─▒l─▒k isteyip ball─▒ krep yerseniz, i├žinde tuz bulundu─čunu da unutmay─▒n. Kafelerde yedi─činiz ├žikolatal─▒ kreplerde 2 bin miligram sodyum bulundu─čunu biliyor muydunuz? Evde krep yapman─▒z d─▒┼čar─▒dakilerden daha az tuzlu olur.

Sandvi├ž

Ekmek, peynir, salatal─▒k tur┼čusu, haz─▒r et ya da hindi i├žeren sandvi├žler yakla┼č─▒k 900 miligram sodyum i├žeriyor. Tuzdan tasarruf etmek i├žin sandvi├žinizi evde kendiniz yap─▒n. Lava┼č, tam tah─▒ll─▒ ekmek, taze sebzeler, tuzsuz peynir gibi yiyeceklerle az tuzlu bir sandvi├ž haz─▒rlayabilirsiniz.

Tavuk g├Â─čs├╝

Tavuk g├Â─čs├╝n├╝n tad─▒n─▒ art─▒rmak i├žin ├ži─č tavuk g├Â─čs├╝n├╝n i├žine y├╝ksek oranda sodyum i├žeren tatland─▒r─▒c─▒ sol├╝syon enjekte ediliyor. Bundan ka├ž─▒nmak i├žin soslu tavuk ├╝r├╝nlerini almay─▒n, organikleri tercih edin. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Ya┼čam

Az─▒ zarar, ├žo─ču da zarar

G├╝n├╝m├╝zde iyotlu su, tuz ve ekmek kullan─▒m─▒ sayesinde iyot yetersizli─či nadiren g├Âr├╝l├╝r. Bununla birlikte, iyot eksikli─či ├╝lkemizin belirli b├Âlgelerinde halen ├Ânemli bir halk sa─čl─▒─č─▒ sorunu olmaya devam etmektedir. ─░yot eksikli─či, t├╝m d├╝nyada en yayg─▒n mikro besin yetersizli─či nedenleri aras─▒ndad─▒r. ─░yot yetersizli─či zeka gerili─či, yeni do─čan ve bebeklerde ├Âl├╝m riskini art─▒r─▒yor!

─░yodun v├╝cudumuzdaki tek fizyolojik rol├╝ tiroit hormonlar─▒n─▒n bir par├žas─▒n─▒ olu┼čturdu─čunu s├Âyleyen Okan ├ťniversitesi Hastanesi ─░├ž Hastal─▒klar─▒ Uzman─▒ Yrd. Do├ž. Dr. Irmak Say─▒n Alan, ÔÇśDolay─▒s─▒yla yetersiz iyot al─▒m─▒ tiroit bezinde fonksiyon bozuklu─čuna (hipotiroitizm) yol a├žmaktad─▒r. ─░yot eksikli─či bunun d─▒┼č─▒nda guatr, zeka gerili─či ve yeni do─čan bebeklerde artm─▒┼č ├Âl├╝m riski ile ili┼čkilidirÔÇÖÔÇÖ dedi.

─░yot kaynaklar─▒

Toprak ve suda de─či┼čen oranlarda iyot bulunmaktad─▒r. ─░yot do─čal olarak bal─▒k ve deniz ├╝r├╝nlerinin yan─▒ s─▒ra i├žme suyu ve sebzelerde bulunur. S├╝t ├╝r├╝nleri, iyot i├žeren dezenfektanlardan gelen iyot emilimi nedeniyle iyot i├žerir. Ekmek imalat─▒nda kullan─▒lan baz─▒ hamur oksitleyiciler de iyot i├žerebilir. Bir├žok ├╝lkede sofra tuzuna iyot eklenmektedir.

─░yot ihtiyac─▒

D├╝nya Sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝ (DS├ľ) taraf─▒ndan ├Ânerilen g├╝nl├╝k iyot al─▒m─▒ miktarlar─▒ a┼ča─č─▒daki gibidir;

ÔŚĆ 5 ya┼č─▒na kadar olan bebekler ve ├žocuklar i├žin g├╝nde 90 mikrogram iyot

ÔŚĆ 6 ila 12 ya┼č aras─▒ ├žocuklar i├žin 120 mikrogram

ÔŚĆ 12 ya┼č ve ├╝st├╝ ├žocuklar i├žin g├╝nl├╝k 150 mikrogram

ÔŚĆ Hamilelik ve emzirme d├Âneminde g├╝nde 250 mikrogram: Hamilelerde iyot ihtiyac─▒ y├╝ksektir. Gebelik s─▒ras─▒nda ┼čiddetli iyot yetersizli─či, fetusta n├Ârolojik geli┼čimin bozulmas─▒na neden olmaktad─▒r.

─░yot eksikli─či i├žin ├Âneriler

Okan ├ťniversitesi Hastanesi ─░├ž Hastal─▒klar─▒ Uzman─▒ Yrd. Do├ž. Dr. Irmak Say─▒n Alan, ─░yot eksikli─čini ├Ânleme ve tedavisi konusunda ├Ânemli tavsiyelerde bulundu.

Toplum baz─▒nda

En s─▒k kullan─▒lan y├Ântem sofra tuzlar─▒na iyot eklenmesidir. Di─čer alternatifler; iyodize ya─č (Lipiodol), iyotlu su ve iyot tabletleri veya damlalard─▒r. Ek olarak, g─▒dalar─▒n iyot a├ž─▒s─▒ndan zenginle┼čtirme ├žal─▒┼čmalar─▒ halen devam etmektedir.

Birey baz─▒nda

Birey i├žin iyot uygulamalar─▒ i├žerisinde, her 2-4 hafta aras─▒nda bir potasyum iyod├╝r ├ž├Âzeltisinin a─č─▒zdan uygulanmas─▒ ve 100-300 mikrogram potasyum iyod├╝r ihtiva eden tabletlerin g├╝nl├╝k verilmesi bulunmaktad─▒r. ─░kincisi, gebelik ve emzirme d├Âneminde artan iyot ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamak i├žin ├Ânerilen iyot preperatlar─▒n─▒n rutin olarak kullan─▒lmas─▒ olabilir. Ancak iyot a├ž─▒s─▒ndan yeterli ├╝lkelerdeki genel n├╝fus i├žin, iyot takviyeli g─▒dalardan (├Ârne─čin, iyotlu tuz) elde edilene ek olarak iyot takviyesi gerekli de─čildir.

Gebelik ve emzirme d├Ânemi

D├╝nya Sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝ hamilelik ve emzirme d├Âneminde g├╝nl├╝k 250 mcg iyot al─▒m─▒n─▒ ├Ânermektedir. Ancak hipotiroitizm tedavisi i├žin levotiroksin kullanan kad─▒nlarda iyot takviyesi gerekli de─čildir. Sigara duman─▒nda bulunan tiyosiyanat anne s├╝t├╝ ile iyodun ta┼č─▒nmas─▒n─▒ engelledi─či i├žin anne s├╝t├╝n├╝n iyotunu azalt─▒r. Bu nedenle gebelik ve emzirme d├Âneminde sigaran─▒n b─▒rak─▒lmas─▒ ├Ânemlidir.

Yetersiz iyot al─▒m─▒n─▒n yan─▒nda, a┼č─▒r─▒ iyot al─▒m─▒n─▒n da tiroid hastal─▒─č─▒na yol a├žabilece─či bilinmektedir. Bu durum ├Âzellikle tiroid bezi fonksiyon bozuklu─ču olan hastalarda daha belirgindir. ├ľrne─čin, endemik guatr ve iyot eksikli─či olan hastalarda, iyot uygulamas─▒ tiroid hormonu ├╝retimini aniden y├╝kseltebilir ve hipertiroidi olu┼čturabilir. Tersine, Hashimoto tiroitli hastalarda iyot uygulamas─▒ hipotiroitiye yol a├žabilir veya hipotiroitiyi k├Ât├╝le┼čtirebilir.

─░yot eksikli─či ciddi bir halk sa─čl─▒─č─▒ problemidir. Ancak son d├Ânemde ├╝lkemizde de y├╝r├╝t├╝len ├žal─▒┼čmalar ile iyot eksikli─či ve ili┼čkili komplikasyonlar ├Ânlenmeye ├žal─▒┼č─▒lmaktad─▒r.

Kategoriler
Sa─čl─▒k

3 yeti┼čkinden biri hipertansiyon hastas─▒!

T├╝rkiye’de ┬á15 milyondan fazla ki┼čiyi etkileyen hipertansiyon. d├╝nya ├žap─▒nda ├Ânemli bir toplum sa─čl─▒─č─▒ sorunu. ─░statistikler, ├╝lkemizde yakla┼č─▒k her 3 eri┼čkinden birinde y├╝ksek tansiyon problemi oldu─čunu g├Âsteriyor.

ÔÇť17 May─▒s D├╝nya Hipertansiyon G├╝n├╝ÔÇŁdolay─▒s─▒yla bilgi veren Ac─▒badem Ankara Hastanesi Kardiyoloji Uzman─▒ Yrd. Do├ž. Serkan Duyuler, tansiyon y├╝ksekli─činin tek ba┼č─▒na bir hastal─▒k de─čil fel├ž, kalp krizi ve b├Âbrek yetmezli─či gibi ciddi sa─čl─▒k sorunlar─▒n─▒n en az yar─▒s─▒n─▒n olu┼čmas─▒ndan sorumlu oldu─čuna dikkat ├žekiyor. Do─čru tedavi edildi─činde bu hastal─▒klar─▒n olu┼čma riskinin de azald─▒─č─▒n─▒ belirten Kardiyoloji Uzman─▒ Yrd. Do├ž. Serkan Duyuler, ├Âzellikle ├žok y├╝ksek olmayan de─čerlerde, sa─čl─▒kl─▒ beslenmek ve d├╝zenli egzersiz yapmak gibi ya┼čam tarz─▒ de─či┼čiklikleri ile tansiyon kontrol├╝nde olduk├ža ba┼čar─▒l─▒ sonu├žlara ula┼č─▒labildi─čini ifade ediyor.

Tansiyon de─čerleri 180 mmHg ve ├╝zeri gibi ÔÇśs├╝perÔÇÖ y├╝ksekÔÇÖ de─čilse hi├ž bir belirti veya bulgu vermeyebiliyor. Ancak herhangi bir belirti g├Âr├╝lmemesi, zarars─▒z oldu─ču anlam─▒na gelmiyor. Bu nedenle hipertansiyon ├žo─čunlukla ÔÇśsessiz katilÔÇÖ olarak tan─▒mlan─▒yor. Hedefte ise kalp, beyin, damarlar, b├Âbrekler ve g├Âzler gibi hayati organlar bulunuyor. ÔÇśBenim tansiyonum zaten hep y├╝ksek ama bir s─▒k─▒nt─▒ olmuyorÔÇÖ ┼čeklinde bir alg─▒n─▒n ├žok yanl─▒┼č oldu─čunu s├Âyleyen Yrd. Do├ž. Serkan Duyuler, ÔÇť├çal─▒┼čmalar g├Âsteriyor ki, tansiyon de─čeri 115/75 mmHg gibi normal bir seviyenin ├╝zerine ├ž─▒kmaya ba┼člad─▒─č─▒nda kalp krizi ve kalp yetmezli─či riski de artmaya ba┼čl─▒yorÔÇŁ diyor. Ancak tansiyonun ├žok y├╝ksek de─čerlere ├ž─▒kt─▒─č─▒nda kar┼č─▒la┼č─▒lan ba┼č d├Ânmesi, ba┼č a─čr─▒s─▒, kalp a─čr─▒s─▒, kulak ├ž─▒nlamas─▒, u─čuldama, nefes darl─▒─č─▒, ├žift veya bulan─▒k g├Ârme, burun kanamalar─▒ ve d├╝zensiz veya kuvvetli kalp at─▒m hissi ├žo─čunlukla hastalar─▒ hekime getiren ┼čikayetler aras─▒nda yer al─▒yor.

D├╝zenli aral─▒klarla kontrol ┼čart

Tansiyonunu kontrol ettirmek i├žin hasta olmay─▒ beklememek gerekiyor. Sa─čl─▒kl─▒ ki┼čilerin de ├Âzellikle de 40 ya┼č─▒n ├╝zerindekilerin d├╝zenli aral─▒klarla tansiyonunu kontrol ettirmelerinde yarar g├Âr├╝l├╝yor. Yrd. Do├ž. Serkan Duyuler, ├Âzellikle diyabet hastalar─▒, b├Âbrek sorunlar─▒ olanlar ve hamilelerde tansiyon geli┼čme riski daha y├╝ksek oldu─ču i├žin tansiyon kontrollerinin daha erken ya┼člarda ve daha s─▒k yapt─▒rmalar─▒n─▒n ├Ânem ta┼č─▒d─▒─č─▒n─▒ belirtiyor. Kan bas─▒nc─▒ de─čerlerinin 140/90 ve ├╝zerinde seyreden ki┼čilerin y├╝ksek tansiyon hastas─▒ olabilece─čini s├Âyleyen Yrd. Do├ž. Serkan Duyuler, bu durumda mutlaka hekime ba┼čvurmalar─▒ gerekti─čini belirtiyor.

ÔÇś─░htiyac─▒n 3 kat─▒ tuz t├╝ketiyoruzÔÇÖ

Tuz, v├╝cutta tansiyonu belirleyen en ├Ânemli etkenlerden birini olu┼čturuyor. V├╝cudun g├╝nl├╝k ihtiyac─▒ ortalama 5-6 gr. iken, ├╝lkemizde bu miktar─▒n 18 gr. yani ihtiyac─▒n 3 kat─▒ kadar t├╝ketildi─čini anlatan Yrd. Do├ž. Serkan Duyuler, ÔÇťBunun sonucunda da kalp hastal─▒klar─▒nda AvrupaÔÇÖda birincili─če oynuyoruzÔÇŁ diyor. Tuz her t├╝rl├╝ haz─▒r g─▒dada bol miktarda bulunuyor. ├ľrne─čin 1 bardak haz─▒r ayran t├╝ketildi─činde g├╝nl├╝k tuz t├╝ketimi neredeyse kar┼č─▒lanm─▒┼č oluyor. Paket g─▒dalar, salamuralar, sal├ža, i┼členmi┼č g─▒dalar, hatta ┼čekerli bisk├╝viler dahi bol miktarda tuz i├žeriyor. Yani g─▒da ├╝r├╝nlerinin dayan─▒kl─▒l─▒─č─▒n─▒ artt─▒ran tuz, bizim dayan─▒kl─▒l─▒─č─▒m─▒z─▒ azalt─▒yor.

Yakınlarınızın ilacını kullanmayın

Tansiyon y├╝ksekli─činin ciddi sa─čl─▒k sorunlar─▒na yol a├žabilece─činin fark─▒nda olmak ve d├╝zenli tansiyon ├Âl├žt├╝rmek, korunma anlam─▒nda at─▒lacak en ├Ânemli ad─▒m. Sonras─▒nda tansiyon y├╝ksekli─či tespit edilmi┼čse hekim de─čerlendirmesine g├Âre ya┼čam tarz─▒ iyile┼čtirmesi ve ihtiya├ž durumunda ila├ž tedavisine ba┼član─▒yor. Yrd. Do├ž. Serkan Duyuler, hastalar aras─▒nda ÔÇśBu ila├ž kom┼čuma iyi gelmi┼čti, bana da iyi gelirÔÇÖ yan─▒lg─▒s─▒na ba─čl─▒ olarak s─▒kl─▒kla yanl─▒┼č ila├ž kullan─▒mlar─▒yla kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒n─▒ belirterek, ÔÇťHastalar─▒n, hipertansiyonda ila├ž tedavisinin ki┼čiye ├Âzg├╝ olarak d├╝zenlendi─činde en fazla yarar sa─članabildi─čini unutmamas─▒ ve ba┼čkalar─▒n─▒n ila├žlar─▒n─▒ kullanmamas─▒ gerekiyorÔÇŁ diyor.

Kategoriler
Ya┼čam

Tuz dostunuz mu yoksa d├╝┼čman─▒n─▒z m─▒?

Hayat─▒n olu┼čumunda ve devaml─▒l─▒─č─▒nda vazge├žilmez bir unsur olan tuz, do─čru miktarlarda t├╝ketilmedi─činde, dostumuz oldu─ču kadar d├╝┼čman─▒m─▒z daÔÇŽ V├╝cudun su dengesini sa─člamada ba┼črole sahip olan tuz, a┼č─▒r─▒ miktarlarda t├╝ketilirse ba┼čta kalp-damar hastal─▒klar─▒ ve hipertansiyon olmak ├╝zere, pek ├žok hastal─▒─ča davetiye ├ž─▒kar─▒yor. Bu noktada ailelere, yeni neslin tuz kullan─▒m al─▒┼čkanl─▒─č─▒n─▒ hen├╝z bebeklik d├Âneminde s─▒n─▒rland─▒rmalar─▒ tavsiye ediliyor.

Bir├žok insan┬áhen├╝z tad─▒na bile bakmadan ├Ânce yemeklerimize tuz d├Âkmek gibi bir al─▒┼čkanl─▒─ča sahip. ─░nsan ya┼čam─▒ i├žin hayati bir ├Âneme sahip olmas─▒na ra─čmen, pek ├žo─čumuz tuzu sadece al─▒┼čkanl─▒klar─▒m─▒zdan kurtulamad─▒─č─▒m─▒z i├žin bu s─▒kl─▒kta kullan─▒yoruz. Bu sebeple, tat alma duyumuzun olu┼čmas─▒nda hi├ž ku┼čkusuz olduk├ža ├Ânemli bir yere sahip olan tuz, uzun y─▒llard─▒r t├╝m d├╝nyada bir tart─▒┼čma konusu haline geldi. ─░├žin bulundu─čumuz┬áÔÇť14-20 Mart D├╝nya Tuza Dikkat Haftas─▒”┬ákapsam─▒nda tuzu hangi miktarda kullanmam─▒z gerekti─čine ili┼čkin pek ├žok soru g├╝ndemdeyken,┬áMedical Park G├Âztepe Hastanesi ─░├ž Hastal─▒klar─▒ Uzman─▒ Dr. Semiha Kaplan┬átuz kullan─▒m─▒ hakk─▒nda merak edilenleri anlatt─▒:

T├ťRK─░YEÔÇÖDE K─░┼×─░ BA┼×INA 18 GRAM TUZ T├ťKET─░L─░YOR┬á

Mutfaklar─▒m─▒zda kulland─▒─č─▒m─▒z klasik sofra tuzunun, di─čer ad─▒ysa ÔÇťsodyum klor├╝rÔÇŁd├╝r. Bunun y├╝zde 60ÔÇÖ─▒n─▒ klor, y├╝zde 40ÔÇÖ─▒n─▒ sodyum olu┼čturur. Y├╝zde 60ÔÇÖ─▒ su olan v├╝cudumuzun su dengesini tuz sa─člar, ancak gerekti─činden fazla al─▒nan her gram tuz dengeyi bozmak i├žin yeterlidir. G├╝nl├╝k al─▒nmas─▒ gereken tuz miktar─▒ ise 0.5 il├ó 5 gram d├╝zeyindedir. G├╝nl├╝k al─▒nan tuzun yakla┼č─▒k d├Ârtte ├╝├ž├╝ i┼členmi┼č g─▒dalardan sa─član─▒rken, d├Ârtte biri ise masada yeme─če eklenen tuz ile al─▒n─▒yor. V├╝cudun gereksindi─činden daha fazla t├╝ketilen tuz ba┼čta hipertansiyon ve damar sertli─či olmak ├╝zere, bunlara ba─čl─▒ bir├žok kalp ve damar hastal─▒klar─▒na neden oluyor. Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda T├╝rkiyeÔÇÖde ki┼či ba┼č─▒na tuz t├╝ketiminin g├╝nl├╝k 18 gram civar─▒nda oldu─ču g├Âr├╝l├╝yor.

TUZ ALI┼×KANLI─×I BEBEKL─░KTE KAZANILIYOR

Tuzun hayat─▒m─▒za olan etkisi ├žocukluk ya┼člar─▒na dayanmaktad─▒r. Damak zevkimiz, ├žocukluk d├Âneminde ailemizin damak zevki ile ┼čekillenmektedir. ├çocuklar─▒m─▒z─▒ bebeklikten itibaren az tuzlu bir beslenme ile e─čitirsek gelecekte tuzun neden olabilece─či hipertansiyon ve kalp hastal─▒klar─▒ndan korunmas─▒nda yard─▒mc─▒ olmu┼č oluruz. Bu konuda kesin bir s├╝re vermek ├žok do─čru olmasa da ┼ču bir ger├žek ki, kalp-damar hastal─▒klar─▒ ve hipertansiyon a├ž─▒s─▒ndan var olan ├Ânemli risk fakt├Ârlerinden biri de a┼č─▒r─▒ tuz t├╝ketimidir. Bu hastal─▒klar beraberinde b├Âbrek hastal─▒klar─▒n─▒ da getirmektedir. Di─čer ├Ânemli hastal─▒klar ise mide kanseri geli┼čimi, b├Âbrek ta┼č─▒, kemik erimesi (osteoporoz) ast─▒m ataklar─▒ ve beyin damar hastal─▒klar─▒d─▒r.

TUZU AZALTMANIN 7 SIRRI

1- Taze sebze ve meyve t├╝ketimini art─▒rmal─▒, fast food t├╝ketimini azaltmal─▒ hatta m├╝mk├╝nse ortadan kald─▒rmal─▒y─▒z.

2- Yemeklerimize tuzu aratmayacak taze baharatlar ile ├že┼čitlendirebiliriz. Nane, kekik, maydanoz, dereotu, fesle─čen gibi baharatlar bu ihtiyac─▒ giderebilir.

3- Al─▒┼čveri┼č yaparken ald─▒─č─▒m─▒z ├╝r├╝nlerin ├╝zerlerindeki tuz oranlar─▒na dikkat etmeliyiz.

4- Tuz oran─▒ y├╝ksek olan, tur┼ču, ket├žap, mayonez, zeytin, tuzlu peynir gibi g─▒dalar─▒n t├╝ketimine dikkat etmeliyiz.

5- Patates, pancar, muz, kuru fasulye gibi potasyum y├Ân├╝nden y├╝ksek g─▒dalar─▒n t├╝ketimini art─▒rabiliriz. (Baz─▒ bireyler i├žin fazla potasyum t├╝ketimi zararl─▒ olabilir. ├ľzellikle b├Âbrek rahats─▒zl─▒─č─▒ veya daha ba┼čka sa─čl─▒k sorunlar─▒ olan ki┼čiler tuz yerine ge├žen maddeleri kullanmadan ├Ânce doktora dan─▒┼čmal─▒d─▒rlar)

6- Tuz oran─▒ y├╝ksek olan kavrulmu┼č kuruyemi┼čleri de─čil taze olanlar─▒ t├╝ketmek daha sa─čl─▒kl─▒d─▒r.
7- En ├Ânemlisi de tuzu keserken birden bire de─čil azaltarak yap─▒n─▒z; yeme zevkiniz bozulursa tuzu kesmek ─▒st─▒rap gibi olabilir.

─░YOTLU TUZ MU? ─░YOTSUZ TUZ MU?

─░yotlu tuz, iyot eklenmi┼č sofra tuzudur. ─░yot v├╝cudun enerji harcama h─▒z─▒n─▒ etkileyen ve bir tiroit hormonu olan tiroksinin yap─▒s─▒nda yer al─▒r. Yeterli miktarda iyot al─▒nmazsa, v├╝cut yeterli tiroksini ├╝retemez. Bunun sonucunda v├╝cudunuzun enerjiyi harcama h─▒z─▒ azal─▒r ve kilo art─▒┼č─▒ sorun olmaya ba┼člayabilir. Guatr olu┼čumunda esas etken yetersiz iyot al─▒m─▒d─▒r. ├ťlkemiz i├žin ├Ânemli bir sa─čl─▒k sorunudur. ├ťlkemizde Ege, Karadeniz ve AkdenizÔÇÖin i├ž k─▒s─▒mlar─▒, Do─ču ve ─░├ž AnadoluÔÇÖda baz─▒ yerlerin endemik guatr b├Âlgesi oldu─ču bildirilmektedir. Basit guatr olu┼čtuktan sonra iyotlu tuz kullan─▒m─▒n─▒n etkisi yoktur. ─░yotlu tuz, hastal─▒─č─▒n olu┼čmas─▒n─▒ ve geli┼čmesini ├Ânlemektedir. ─░yotlu tuzun 1 gram─▒nda yakla┼č─▒k 70 mikrogram iyot vard─▒r. ─░yot yetersizli─činin yol a├žt─▒─č─▒ bir di─čer hastal─▒k da KretinizmÔÇÖdir. Bu hastal─▒k, gebeli─či s├╝resince yetersiz miktarda iyot alan annelerden do─čan ├žocuklarda g├Âr├╝len bir hastal─▒kt─▒r. Zek├ó gerili─či, spastik motor bozuklu─ču, kas erimesi, i┼čitme ve konu┼čma engeli, konu┼čma ve ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ gibi rahats─▒zl─▒klarla ili┼čkilidir.

TUZ YEMEK P─░┼×T─░KTEN SONRA EKLENMEL─░

─░yot yetersizli─či; d├╝nyada ├Ânlenebilir zek├ó gerili─či ve beyin hasar─▒n─▒n en temel nedenidir. ├ľnemli bir halk sa─čl─▒─č─▒ sorunudur. ─░yot yetersizli─či sorununun ├Ânlenmesi; kolay ve ucuzdur. Pi┼čirme s─▒ras─▒nda iyot kayb─▒ olur, bu nedenle tuz yemeklere pi┼čirme sonras─▒ eklenmelidir. Saklama s─▒ras─▒nda olu┼čacak iyot kayb─▒n─▒ ├Ânlemek i├žin; iyotlu tuz, serin, kuru, ─▒┼č─▒ks─▒z ortamda ve koyu renkli cam kaplarda saklanmal─▒d─▒r.

Kategoriler
Ya┼čam

3 kat fazla tuz t├╝ketiyoruz

─░├žeri─čindeki sodyum sayesinde┬áv├╝cutta; s─▒v─▒, elektrolit dengesi ve kan bas─▒nc─▒n─▒n d├╝zenlenmesinde ├Ânemli rol oynayan tuz, a┼č─▒r─▒ t├╝ketildi─činde ciddi hastal─▒klar─▒ tetikliyor. T├╝rkiyeÔÇÖde D├╝nya Sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝n├╝n belirledi─či oran─▒n 3 kat─▒ tuz t├╝ketiliyor.

T├╝rkiyeÔÇÖdeki a┼č─▒r─▒ tuz t├╝ketimine dikkat ├žeken Diyetisyen Sibel Mumcu, ÔÇťT├╝rkiyeÔÇÖde D├╝nya Sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝n├╝n belirledi─či oran─▒n 3 kat─▒ tuz t├╝ketiliyor. Bu da hipertansiyon, kalp ve damar hastal─▒klar─▒, beyin, b├Âbrek ve g├Âz sorunlar─▒n─▒n artmas─▒na neden oluyorÔÇŁ dedi.

En ├žok kalp, beyin ve b├Âbrekler etkileniyor

Sa─čl─▒kl─▒ bir insan─▒n g├╝nl├╝k t├╝ketmesi gereken tuz miktar─▒ 5 gram iken T├╝rkiyeÔÇÖde ortalama g├╝nl├╝k ki┼či ba┼č─▒ tuz t├╝ketimi 15 grama kadar ├ž─▒k─▒yor. A┼č─▒r─▒ tuz t├╝ketiminin kan bas─▒nc─▒n─▒ y├╝kselterek hipertansiyona neden oldu─čunu s├Âyleyen Mumcu, ÔÇťT├╝m organ ve dokular damarlar arac─▒l─▒─č─▒ ile beslendi─či i├žin hipertansiyon sorunu t├╝m v├╝cudu etkiliyor. Bu noktada, en ├žok etkilenen organlar kalp, beyin, b├Âbrekler, atardamarlar ve g├Âzlerdir. Fazla tuz t├╝ketimi ayr─▒ca, idrarla kalsiyum at─▒m─▒na neden olarak kemiklerden kalsiyum kayb─▒n─▒ da tetikliyor. ┼×eker hastalar─▒nda da g├╝nl├╝k tuz t├╝ketiminin s─▒n─▒rland─▒r─▒lmas─▒, kan ┼čekeri kontrol├╝ne yard─▒mc─▒ oluyorÔÇŁ diye konu┼čtu.

Tuz t├╝ketimini azaltman─▒n yollar─▒:

─░├žeri─čindeki sodyum miktar─▒ d├╝┼č├╝k oldu─ču i├žin taze meyve ve sebzeler t├╝ketin

Haz─▒r yerine┬áevde haz─▒rlanm─▒┼č besinleri tercih edin

Yeme─čin tad─▒na bakmadan tuz ekleme al─▒┼čkanl─▒─č─▒ndan vazge├žin

Taze baharatlar, maydanoz, nane, kekik, dereotu, fesle─čen gibi taze otlar─▒ yemeklerinize lezzet katmak i├žin kullanmay─▒ deneyin

Salamura besinler, tur┼ču, peynir, zeytin, soya sosu, bulyonlar, haz─▒r salata soslar─▒, haz─▒r ├žorbalar, kuru yemi┼čler, cipsler, kabartma tozu eklenmi┼č besinler, t├╝ts├╝lenmi┼č yiyecekler, tuzlu bisk├╝viler, ┼čark├╝teri ├╝r├╝nleri y├╝ksek oranda sodyum i├žerir. Bu besinleri az t├╝ketin.

─░┼členmi┼č g─▒dalardan m├╝mk├╝n oldu─čunca uzak durmaya ├žal─▒┼č─▒n, al─▒┼čveri┼č yaparken bu ├╝r├╝nlerin g─▒da etiketlerini kontrol etmeyi al─▒┼čkanl─▒k haline getirin. Tuzsuz ya da tuzu azalt─▒lm─▒┼č ibarelerinin bulundu─ču ├╝r├╝nleri tercih edin

 

Kategoriler
Ya┼čam

Hangisi daha sa─čl─▒kl─▒, deniz tuzu mu yoksa sofra tuzu mu?

Hepimiz deniz tuzunun daha sa─čl─▒kl─▒ ve do─čal oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yoruz. Peki ger├žekten bu b├Âyle mi?

Mayo ClinicÔÇÖte yer alan habere g├Âre, deniz tuzu ve sofra tuzu ayn─▒ temel besin de─čerine sahip, her ikiside sodyum ve klor├╝r olmak ├╝zere iki mineralden meydana geliyor. Buna ra─čmen, deniz tuzu daha do─čal ve sa─čl─▒kl─▒ bir alternatif olarak pazarlan─▒yor. ─░ki aras─▒ndaki ger├žek farklar ise onlar─▒n tad─▒nda, dokusunda ve i┼členme s├╝recinde, kimyasal yap─▒s─▒nda de─čil.

Deniz tuzu, deniz suyunun buharla┼čt─▒r─▒lmas─▒yla elde ediliyor ve genellikle ├žok k├╝├ž├╝k bir i┼členme s├╝recine tabi tutuluyor. Suyun kayna─č─▒na ba─čl─▒ olarak, arkas─▒nda biraz mineral ve elementler b─▒rak─▒yor. Bu c├╝zi miktardaki mineraller, deniz tuzuna lezzet, renk ve kal─▒nl─▒k seviyesi veriyor.

SOFRA TUZU

Sofra tuzu ise yer alt─▒ndaki tuz yataklar─▒ndan kaz─▒l─▒p ├ž─▒kart─▒l─▒yor. Sofra tuzunun i├žindeki mineral kal─▒nt─▒lar─▒n─▒ ortadan kald─▒rmak i├žin daha fazla i┼čleme tabi tutuluyor. Ayr─▒ca tuzun topak topak olmas─▒n─▒ ├Ânlemek i├žin katk─▒ maddesi ekleniyor. Bir├žok sofra tuzuna deniz tuzunda do─čal olarak az miktarda bulunan, sa─čl─▒m─▒z i├žin zorunlu bir besin olan iyot da ekleniyor.

A─č─▒rl─▒k itibariyle, deniz tuzu ve sofra tuzu yakla┼č─▒k ayn─▒ miktarda sodyum klor├╝r i├žeriyor. V├╝cudunuzun sa─čl─▒kl─▒ olmas─▒ i├žin hangi tuzu tercih ederseniz edin, g├╝nde en fazla 1,5 ile 2,5 gram tuz t├╝ketmeliyiz. Ancak bir├žok insan ├Âzellikle de i┼členmi┼č g─▒dalar sayesinde bu miktar─▒n ├žok ├╝zerinde tuz t├╝ketiyor. Y├╝ksek tansiyonu olanlar, orta ya┼č ve ya┼čl─▒ ki┼čilerin ise ├žok daha az tuz t├╝ketmelerinde fayda var. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Ya┼čam

Kesme tahtan─▒z─▒ temizlemenin pratik yollar─▒

Hijyenin en ├Ânemli oldu─ču yerlerden birisi olan mutfakta kullan─▒lan tahta, plastik ya da mermer gibi malzemelerden yap─▒lan kesme tahtalar─▒n─▒n da her zaman hijyenik olmas─▒, ailenizin sa─čl─▒─č─▒n─▒ yak─▒ndan ilgilendiriyor.

ReaderÔÇÖs Digest dergisi, mutfakta et, sebze, tavuk keserken kulland─▒─č─▒n─▒z kesme tahtalar─▒n─▒z─▒ temizlemenin ve dezenfekte etmenin 6 ak─▒ll─▒ ├ž├Âz├╝m├╝n├╝ sunuyor.

Kabartma tozu

Tahta ya da plastik kesme tahtalar─▒n─▒ aras─▒ra birer yemek ka┼č─▒─č─▒ kabartma tozu, tuz ve su kar─▒┼č─▒m─▒ndan olu┼čan macun ile ovarak temiz tutabilirsiniz. Daha sonra s─▒cak suyla g├╝zelce durulay─▒n.

A─čart─▒c─▒

Kesme tahtalar─▒n─▒n y├╝zeyini 2 litre suyun i├žine 1 ├žay ka┼č─▒─č─▒ a─čart─▒c─▒ ilave etti─činiz kar─▒┼č─▒ma bat─▒rd─▒─č─▒n─▒z f─▒r├ža ile ovun. K├╝├ž├╝k daireler ┼čeklinde ovun ve kar─▒┼č─▒m─▒n tahtan─▒n i├žine emmemesine dikkat edin. Hafif├že ─▒slat─▒lm─▒┼č ka─č─▒t havlu ile silip kurutun, sonra temiz bir bezle hemen kurutun.

Hidrojen peroksit

Y├╝zde y├╝z garantili bir bakteri ├Âld├╝r├╝c├╝ olan hidrojen peroksit ile kesme tahtan─▒z─▒n ├╝zerindeki bakterilerin ├žo─čalmas─▒yla sava┼čabilirsiniz. ├ľzellikle de et ya da tavuk kestikten sonra bu i┼čleme daha ├žok ihtiyac─▒n─▒z olacak. Kesme tahtan─▒z─▒n ├╝zerindeki mikroplar─▒ ├Âld├╝rmek i├žin sirkeyle sirmek i├žin ka─č─▒t havlu kullan─▒n, sonra ba┼čka bir ka─č─▒t havluyu da hidrojen peroksitle temizlemek i├žin kullan─▒n. Y├╝zde 3 oran─▒nda hidrojen peroksit kullanman─▒n zarars─▒z oldu─ču belirtiliyor.

Limon

So─čan do─črad─▒ktan, sar─▒msak ezdikten, ├ži─č ya da pi┼čmi┼č et ve tavuk kestikten ya da bal─▒k haz─▒rlad─▒ktan sonra kesme tahtalar─▒n─▒z─▒n g├╝zel kokmas─▒n─▒ istemez misiniz? Kokudan kurtulmak ve kesme tahtalar─▒n─▒z─▒ dezenfekte etmek i├žin yar─▒m limon ile tahtan─▒n t├╝m y├╝zeyini ovun ya da ┼či┼čeden d├Âkece─činiz seyreltilmemi┼č limon suyu ile y─▒kay─▒n.

Tuz

Ekmek tahtan─▒z─▒ ya da kesme tahtan─▒z─▒ su ve sabunla y─▒kad─▒ktan sonra, tuza bat─▒rd─▒─č─▒n─▒z ─▒slat─▒lm─▒┼č bir bezle ovalay─▒n. Tahtalar─▒n─▒z daha parlak olacakt─▒r.

Sirke

Tahta kesme tahtalar─▒n─▒z─▒ temizlemek ve dezenfekte etmek i├žin, her kullan─▒mdan sonra sirkeyle silin. Sirkede bulunan asetik asit, iyi bir dezenfektand─▒r. E.coli, Salmonella ve Staphylococcus gibi zararl─▒ mikroplara kar┼č─▒ etkilidir. Tahtalar─▒n─▒z─▒ asla su ve deterjanla y─▒kamay─▒n, ├ž├╝nk├╝ y├╝zeydeki tahta liflerin zay─▒flamas─▒na neden olur. Tahtalar─▒n─▒z─▒n dezenfekte edilmesinin yan─▒nda i├žine sinen kokular─▒n giderilmesine ihtiyac─▒ varsa, ├╝zerine biraz kabartma tozu s├╝r├╝n ve sonra spreyle ├╝zerine seyreltilmemi┼č sirke s─▒k─▒n. K├Âp├╝rmesini i├žin 5-10 dakika bekleyin ve sonra temiz so─čuk suya bat─▒r─▒lm─▒┼č bezle g├╝zelce durulay─▒n. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Haz─▒r ├žorbalardaki gizli tehlike!

Marketlerde sat─▒lan haz─▒r ├žorbalar─▒n t├╝keticiler i├žin sa─čl─▒kl─▒ bir se├ženek de─čil. ─░├žerisindeki fazla miktarda tuz┬áy├╝ksek tansiyon, fel├ž riskini art─▒r─▒yor.

─░ngiltereÔÇÖdeki ÔÇťConsensus Action on Salt and HealthÔÇŁ (CASH-Tuz ve sa─čl─▒k konusunda mutabakat hareketi), yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rmada 575 ├že┼čit ├žorban─▒n y├╝zde 25ÔÇÖindeki tuz seviyesinin Amerikan G─▒da ve ─░la├ž Dairesi (FDA)ÔÇÖn─▒n ├Ânerdi─či orandan y├╝ksek oldu─čunu buldular.

Uzmanlar, ├žok miktarda tuz al─▒m─▒n─▒n y├╝ksek tansiyon, fel├ž riskini artt─▒rd─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yor. Aral─▒k ve ┼×ubat aylar─▒ aras─▒nda, s├╝per marketlerde sat─▒lan biz dizi haz─▒r ├žorbay─▒ test eden CASH, tuzun ├žorbalarda ne kadar fazla kullan─▒ld─▒─č─▒na dikkat ├žekti.

Yeti┼čkinler i├žin maksimum tuz t├╝ketiminin g├╝nde 6 gram olmas─▒ gerekti─či belirten Amerikan G─▒da ve ─░la├ž DairesiÔÇÖnin hedefi 100 graml─▒k haz─▒r ├žorbada ortalama 0,6 gram tuz olmas─▒d─▒r. CASH Ba┼čkan─▒ Professor Graham MacGregor, ├žorbalar─▒ da kapsayan g─▒da end├╝strilerinin b├╝y├╝k ├žo─čunlu─čunun yava┼č yava┼č ├╝rettikleri g─▒dalardan tuzu ├ž─▒karmaya ba┼člad─▒─č─▒n─▒ s├Âyledi.

─░nsanlar─▒n tuzun sadece cipslerde, krakerlerde, at─▒┼čt─▒rmal─▒k g─▒dalarda ve haz─▒r yemeklerde oldu─čunu d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝ belirten s├Âzc├╝ Katharine Jenner ise, bu ara┼čt─▒rman─▒n ├žorba gibi sa─čl─▒kl─▒ g├Âr├╝nen se├ženeklerde de y├╝ksek miktarlarda tuz bulunabilece─čini g├Âsterdi─čini a├ž─▒klad─▒.(Vasfiye ├ľzcanbaz)