Kategoriler
Soru-Cevap

Sabahlar─▒ uyan─▒nca neden gerinmek isteriz?

Bug├╝ne kadar cevab─▒n─▒ bilmedi─činiz bir├žok soru kafan─▒zda dola┼č─▒p durmu┼čtur. Sabahlar─▒ uyand─▒─č─▒n─▒zda neden gerinmek istedi─činizi; elektrik kesilince yakt─▒─č─▒n─▒z mumun ya da do─čum g├╝n├╝ pastas─▒ndaki mumlar─▒n s├Ân├╝nce neden koktu─čunu hi├ž d├╝┼č├╝nd├╝n├╝z m├╝?
─░nsan ├ževresinde meydana gelen ya da ya┼čay─▒p deneyimledi─či┬áolaylar─▒ merak eder.┬á Sabahlar─▒ uyan─▒nca┬á kendimize gelmek i├žin neden gerinmek istedi─čimiz ya da mum s├Ân├╝nce ortaya ├ž─▒kan kokunun nereden geldi─či bu sorulardan sadece ikisi. BBC Focus dergisinde yer alan habere g├Âre, i┼čte merak etti─činiz ama cevab─▒n─▒ bulamad─▒─č─▒n─▒z sorular:

Uyan─▒nca neden gerinirsiniz?

Uyudu─čunuz zaman, kaslar─▒n─▒z kuvvetini kaybeder ve s─▒v─▒lar s─▒rt─▒n─▒za do─čru birikir. Gerinmek s─▒v─▒lar─▒n nazik├že normal pozisyonuna d├Ânmesine yard─▒m eder. Ayn─▒ zamanda, kaslar─▒n─▒z sinir impulslar─▒n─▒ engelleyerek kendilerini a┼č─▒r─▒ uzamadan korur. Zamanla bu g├╝venlik mekanizmas─▒ artarak k─▒s─▒tlay─▒c─▒ olmaya ba┼člar. Gerinmek k─▒saca kaslar─▒n─▒z─▒n normal s─▒n─▒rlar─▒n d─▒┼č─▒na ├ž─▒kmas─▒n─▒ sa─člar. Gerinmek, normal hareket miktar─▒n─▒ belirleyen geri besleme mekanizmas─▒n─▒ yeniden ayarlar.

Mumlar s├Ân├╝nce neden kokar?

Mumun hidrokarbon zinciri par├žaland─▒─č─▒nda ortaya ├ž─▒kan duman yanmam─▒┼č karbon par├žac─▒klar─▒d─▒r. Mumlar yanarken karbonun ├žo─ču karbondioksite d├Ân├╝┼č├╝r, fakat biraz─▒ ka├žabilir. Mum ate┼činin ├╝zerine tabak tutarsan─▒z, is lekesi ┼čeklinde karbon birikti─čini g├Âreceksiniz. Ate┼č s├Ând├╝─č├╝nde, k─▒zarm─▒┼č olan fitil balmumu molek├╝llerini par├žalayacak kadar s─▒cakl─▒─ča sahiptir. Ancak karbonu yakmaya yetecek s─▒cakl─▒─ča sahip de─čildir. Bu nedenle fitil so─čuyana kadar duman─▒n kokusunu duyars─▒n─▒z. (Vasfiye ├ľzcanbaz)