Kategoriler
Sa─čl─▒k

Çocuklarda horlama masum mu yoksa tehlikeli mi?

Daha ├žok yeti┼čkinlerin ve ├Âzellikle de erkeklerin horlad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝r├╝z. Ancak san─▒lan─▒n aksine horlama, hatta ”uyku apnesi” denilen daha ileri boyuttaki tablo ├žocuklarda da yayg─▒n olarak g├Âr├╝l├╝yor. ├ľzellikle de 2-10 ya┼č aras─▒ndaki ├žocuklarda ortaya ├ž─▒k─▒yor. Bunun nedeni ise horlamaya yol a├žan etkenlerden olan geniz eti ve bademcik hastal─▒klar─▒n─▒n bu ya┼č grubunda yayg─▒n olarak g├Âr├╝lmesi.

├çocuklarda horlama masum bir durum olarak g├Âr├╝lse de b├╝y├╝me ve geli┼čme gerili─či ba┼čta olmak ├╝zere pek ├žok ├Ânemli soruna neden olabiliyor.┬áAc─▒badem Bak─▒rk├Ây Hastanesi Kulak Burun Bo─čaz Uzman─▒ Dr. Bet├╝l ┼×ahin┬á├Âzellikle devaml─▒ seyreden ve ┼čiddeti giderek artan bir horlama s├Âz konusu oldu─čunda ├žocu─čun zaman kaybedilmeden detayl─▒ bir muayeneden ge├žmesi gerekti─čine dikkat ├žekiyor.

Horlama ne zaman tehlikeli?

Kulak Burun Bo─čaz Uzman─▒ Dr. Bet├╝l ┼×ahin┬á├žocuklarda horlama probleminde ne zaman alarma ge├žilmesi gerekti─čini ┼č├Âyle anlat─▒yor.

  • Horlama devaml─▒ ise,
  • ┼×iddeti giderek art─▒yorsa,
  • Uyku apnesi ba┼člad─▒ysa,
  • ┬á─░┼čitme kayb─▒ndan ┼č├╝pheleniliyorsa,
  • Enfeksiyonlar d├╝zelmiyor veya ├žok s─▒k tekrarl─▒yorsa,
  • Bunlar─▒n yan─▒ s─▒ra okul ba┼čar─▒s─▒nda ciddi bir d├╝┼č├╝┼č g├Âr├╝ld├╝yse, ailede, karde┼člerde benzer problemler ya┼čand─▒ysa mutlaka bir kulak burun bo─čaz muayenesinden ge├žilmesi gerekiyor.

En s─▒k g├Âr├╝len nedeni geniz eti b├╝y├╝mesi

Horlama solunum s─▒ras─▒nda havan─▒n ├╝st hava yolundaki darl─▒k nedeniyle k─▒s─▒tl─▒ bir alandan ge├žerken, ├ževresindeki yumu┼čak dokular─▒n titre┼čmesi sonucu ortaya ├ž─▒kan ses olarak nitelendiriliyor. Havan─▒n ge├žti─či pasaj darald─▒k├ža horlama da ┼čiddetleniyor. Son y─▒llarda ├Âzellikle alerjik problemlerin artmas─▒, hava kirlili─či, ├žocuklar─▒n erken ya┼čta sosyalle┼čmeleri ve enfeksiyona maruz kalmalar─▒n─▒n artmas─▒ gibi nedenlerle, ├╝st solunum yollar─▒nda, ├Âzellikle ”geniz eti” denilen, asl─▒nda var olan ama belli boyutlar─▒n alt─▒nda olmas─▒ gereken ette b├╝y├╝me ve buna ba─čl─▒ olarak ciddi horlamalar g├Âze ├žarp─▒yor. Ayn─▒ ┼čekilde bademcik dokusunda b├╝y├╝me sonucu geli┼čen horlamalar da yayg─▒n olarak g├Âr├╝l├╝yor. Yine ├ža─č─▒m─▒z─▒n ├Ânemli bir problemi olan obezite de eri┼čkinlerde oldu─ču gibi ├žocuklarda da horlamay─▒ artt─▒ran bir etken olarak belirtiliyor. Obez ├žocuklarda ya─č dokusunun havayolunu ├ževreleyen kaslar ile yumu┼čak dokuda birikmesi ve boyundan bas─▒ yapmas─▒ nedeniyle ├╝st havayolunda darl─▒k ve bunun sonucunda da horlama geli┼čiyor.

Kalpte ritim d├╝zensizli─čine bile neden olabiliyor

Horlama uyku verimini de azaltaca─č─▒ i├žin halsizlik, yorgunluk, dikkat da─č─▒n─▒kl─▒─č─▒ ve konsantrasyon problemlerini de beraberinde getiriyor. ÔÇťOkul ba┼čar─▒s─▒ i├žin kaliteli uyku ├žok ├ÂnemliÔÇŁ diyen Kulak Burun Bo─čaz Uzman─▒ Dr. Bet├╝l ┼×ahin horlama ile uyku apnesi olan ├žocuklarda s─▒k s─▒k uyanman─▒n ve oksijen d├╝┼č├╝kl├╝─č├╝n├╝n uyku kalitesini olumsuz y├Ânde etkiledi─čini vurgulayarak, bu durumun da ├žocuklarda okul ba┼čar─▒s─▒nda d├╝┼č├╝┼č ve davran─▒┼č problemlerini ka├ž─▒n─▒lmaz hale getirdi─čini s├Âyl├╝yor. Dr. Bet├╝l ┼×ahin burunda uzun s├╝ren t─▒kan─▒kl─▒klar─▒n olu┼čturdu─ču sorunlar─▒ da ┼č├Âyle anlat─▒yor: ÔÇť Tedavi edilmeyen burun t─▒kan─▒kl─▒klar─▒ kronik sin├╝zit, kulak hastal─▒klar─▒, kulakta s─▒v─▒ birikmesi ve i┼čitme kayb─▒yla seyreden, bazen de operasyon gerektiren durumlara neden olabiliyor. Rahat soluk alamamak ├žocukta b├╝y├╝me ve geli┼čmenin bozulmas─▒, geceleri idrar ka├ž─▒rma, zihinsel faaliyetlerin olumsuz y├Ânde etkilenmesi, ├Â─črenme bozukluklar─▒, hatta bazen kalpte ritim d├╝zensizli─či gibi durumlara da yol a├žabiliyor. Bu nedenle horlayan ├žocuklarda zaman kaybedilmemesi ├žok ├ÂnemliÔÇŁ

Tedavi horlamay─▒ durduruyor

Kulak Burun Bo─čaz Uzman─▒ Dr. Bet├╝l ┼×ahin tedaviden etkin sonu├ž al─▒nabilmesi i├žin ├Âncelikle sorunun net olarak ortaya konulmas─▒ gerekti─čine dikkat ├žekerek ┼čunlar─▒ s├Âyl├╝yor: ÔÇťTan─▒ i├žin detayl─▒ bir kulak, burun ve bo─čaz muayenesiyle birlikte kafa yan filmi, ihtiya├ž duyulursa tan─▒sal burun/bo─čaz endoskopisi yap─▒larak geniz eti ve bademci─čin olmas─▒ gerekenden daha b├╝y├╝k olup olmad─▒─č─▒ tespit ediliyor. Bu tetkiklerden ├ž─▒kan sonu├žlara g├Âre gerekirse cerrahi olarak temizlenmesine karar─▒ veriliyor. Geniz eti ve bademcik al─▒nmas─▒ operasyonlar─▒ sonras─▒nda ├žocuklarda horlaman─▒n kesilmesi ve bunun yol a├žt─▒─č─▒ di─čer problemlerin de ortadan kalkmas─▒ m├╝mk├╝n olabiliyorÔÇŁ Bu i┼člemler g├╝n├╝m├╝z ┼čartlar─▒nda ├žo─čunlukla hastanede kal─▒┼č gerektirmeyen pratik m├╝dahaleler olarak yap─▒labiliyor. Bunun d─▒┼č─▒nda horlama ve burun t─▒kan─▒kl─▒─č─▒ alerjik reaksiyonlardan kaynaklan─▒yorsa beraberinde alerji de─čerlendirmesi, gerekirse, 3 ya┼č ├╝zeri ├žocuklarda deri testi de uygulanarak ├žocu─čun neye kar┼č─▒ alerjisinin oldu─ču tespiti yoluna gidiliyor. Ard─▒ndan bu alerjiden sak─▒nma ve etkili bir alerji tedavisiyle hem enfeksiyonlar─▒n hem de burun t─▒kan─▒kl─▒klar─▒n─▒n tedavisi yap─▒labiliyorÔÇŁ

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Sabahlar─▒ yorgun uyan─▒yorsan─▒z dikkat!

Sa─čl─▒kl─▒ bir ya┼čam─▒n en ├Ânemli unsurlar─▒ndan biri uykudur. Yeterli s├╝rede ve uygun bir ortamda uyuyamamak, v├╝cudun dinlenmesine engel olur ve pek ├žok sa─čl─▒k sorununa zemin haz─▒rlayabilir. Uyku kalitesini olumsuz etkileyen hastal─▒klar─▒n ba┼č─▒nda gelen uyku apnesi ise, gece solunum durmas─▒na neden olarak hayati tehlikelere yol a├žabilir. Memorial Ankara Hastanesi G├Â─č├╝s Hastal─▒klar─▒ B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnden Prof. Dr. Metin ├ľzkan, uyku apnesi ve tedavisi hakk─▒nda bilgi verdi.

Uyku apnesinin belirtileri:

1. Horlama

2. Uykudan bo─čulur gibi uyanma veya yan─▒n─▒zda yatan ki┼činin ÔÇťnefesin durduÔÇŁ deyip sizi uyand─▒rmas─▒

3. Uyand─▒─č─▒n─▒zda bo─čaz kurulu─ču ve bo─čaz a─čr─▒s─▒ olmas─▒

4. Sabah kalkt─▒─č─▒n─▒zda ba┼č a─čr─▒s─▒ olmas─▒

5. G├╝n boyunca bitkinlik ve uyuma iste─činin olmas─▒

6. Dikkatinizi yapt─▒─č─▒n─▒z i┼če verememek

Yukar─▒daki ┼čikayetleri ya┼č─▒yorsan─▒z ÔÇťuyku apnesiÔÇŁ yani ÔÇťuykuda solunum durmas─▒ÔÇŁ hastal─▒─č─▒n─▒z olabilir. Mutlaka tan─▒ konulup, erken d├Ânemde tedavi edilmesi gerekir.

Tedavi edilmezse kalbi durdurabilir

Uyku apnesi; g├╝n boyunca bitkin ve yorgun hissetmek, i┼če konsantre olamamak, toplant─▒larda uyuklamaya neden olmas─▒ gibi nedenlerle ba┼čar─▒y─▒ olumsuz etkiler.┬áAraba kullan─▒rken uyuklamaya neden olabilir. Uyuklamaya ba─čl─▒ trafik kazalar─▒n─▒n ├Ânemli bir k─▒sm─▒ bu hastal─▒k nedeniyle ger├žekle┼čmektedir.

├çabuk sinirlenme veya depresyon g├Âr├╝lebilir. Herhangi bir nedenle uykusuz kald─▒─č─▒nda ne kadar gergin olunuyorsa uyku apnesi olan ki┼čiler s├╝rekli gergin ve sinirlidir.┬á├çocuklarda okulda ba┼čar─▒s─▒zl─▒k ve uyum sorunlar─▒ ya┼čanabilir.┬áUykuda solunum durdu─ču zaman kandaki oksijen d├╝┼čer ve tansiyon y├╝kselir. Bu durumda kalp zorlan─▒r ve ritim bozuklu─ču, kalp krizi riski artar. Ayr─▒ca bu durum kalp durmas─▒na da neden olabilir.┬áTedavi edilmedi─či takdirde inme hastal─▒─č─▒na neden olabilir.

Tedavisi ki┼čiye ├Âzel planlan─▒r

Uyku apnesi olanlarda ins├╝lin direnci ve ┼čeker hastal─▒─č─▒ daha ├žok g├Âr├╝l├╝r.┬áBu hastalar ├Ânemli ameliyatlardan sonra ├Âzellikle anestezi sonras─▒nda ciddi solunum problemleri ya┼čar.┬áUyku apnesi olanlarda karaci─čer fonksiyonlar─▒nda bozulma ve alkol nedenli olmayan karaci─čer ya─članmas─▒ daha s─▒k g├Âr├╝l├╝r.

Uyku apnesi olanlarda metabolik sendrom denilen; y├╝ksek kan bas─▒nc─▒, kolesterol y├╝ksekli─či, ┼čeker y├╝ksekli─či ve bel ├ževresinde artma ile karakterize olan bir hastal─▒─ča neden olabilir.┬áCinsel isteksizlik ve iktidars─▒zl─▒─ča yol a├žabilir.┬áUyku apnesi tan─▒s─▒ uzman doktorlar taraf─▒ndan konulur, polisomnografi testi ile ki┼činin gece uykuda baz─▒ cihazlar yard─▒m─▒yla g├Âzlemlenmesi sa─član─▒r. Tedavi planlamas─▒ ise ki┼čiye ├Âzel ger├žekle┼čtirilmektedir. Yine ├Âzel cihazlar sayesinde ki┼činin uyku esnas─▒nda rahat nefes almas─▒ sa─član─▒p, uyku kalitesi art─▒r─▒l─▒r.

Kategoriler
Ya┼čam

8 yayg─▒n uyku bozuklu─ču

─░yi bir gece uykusu ertesi g├╝n dinlenmi┼č olarak aya─ča kalkman─▒z─▒ sa─člar. Ancak uykunuzda ya┼čayaca─č─▒n─▒z sorunlar ise g├╝n boyunca kendinizi gergin, hasta ve halsiz hissetmenize yol a├žar. Bu durum da t├╝m ya┼čam─▒n─▒z─▒ olumsuz etkiler.

Ulusal Uyku Derne─čiÔÇÖnin en son yay─▒nlanan Uyku ─░ndeksi isimli ara┼čt─▒rmas─▒nda, yeti┼čkinlerin y├╝zde 35ÔÇÖinin uykusunun yetersiz olarak de─čerlendirildi─či belirtildi ve kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n y├╝zde 25ÔÇÖinin ise kendilerini yenilenmi┼č olarak uyanmad─▒klar─▒n─▒ a├ž─▒klad─▒.

Yeti┼čkinleri ve ├žocuklar─▒ etkileyen en yayg─▒n 8 uyku bozuklu─ču ┼čunlar:

Uykusuzluk: 

Nedenleri: Y├╝ksek stres seviyesi, belirli ila├žlar, kayg─▒ veya depresyondur.

Belirtileri: Uykuya dalmada ve bu uykuyu devam ettirmede zorlanma ba┼čl─▒ca belirtileridir. Herkes baz─▒ geceler uyuyamayabilir, ancak uykusuzluk sorunu kroniktir. Uzmanlara g├Âre, bir hasta en az 3 ayd─▒r uykusuzluk belirtileri ta┼č─▒yorsa bu hastal─▒─č─▒n te┼čhisi konabilir.

Tedavisi: Bili┼čsel davran─▒┼č terapisi ve/veya ila├ž tedavisi uygulan─▒r.

Uyku apnesi: 

Nedenleri: Bo─čaz─▒n tamamen ya da k─▒smen t─▒kanmas─▒.

Belirtileri: T├╝m g├╝n uykusuzluk, sabahlar─▒ ba┼č a─čr─▒s─▒ ve a┼č─▒r─▒ y├╝ksek sesli horlama. Apne gece nefes al─▒p vermenizin ├žok kez durmas─▒na yol a├ž─▒yor.

Tedavi: Apnenin en yayg─▒n tedavisi CPAP (Continious Positive Airway Pressure)(S├╝rekli Pozitif Hava Yolu Bas─▒nc─▒) cihaz─▒n─▒n kullan─▒lmas─▒d─▒r. Bu makine hastaya s├╝rekli ve sabit olarak hava bas─▒nc─▒ uygulayarak uyku s─▒ras─▒nda kapanan ├╝st hava yollar─▒n─▒ a├ž─▒k tutar.

Yakla┼č─▒k 5 yeti┼čkinden birinde orta seviyede uyku apnesi g├Âr├╝lmektedir.

Huzursuz bacak sendromu: 

Nedenleri: Uzmanlar buna neyin yol a├žt─▒─č─▒ndan emin de─čil. Kal─▒tsal olabilece─čini d├╝┼č├╝n├╝yorlar. Ayr─▒ca baz─▒ ila├žlar da huzursuz bacak sendromuna yol a├žabiliyor. Hamile kad─▒nlar da zaman zaman bu hastal─▒ktan ┼čikayet ediyorlar.

Belirtileri: Huzursuzluk hali sadece bacaklara de─čil ellere de yay─▒labiliyor. Genellikle geceleri ya da dinlenme zamanlar─▒nda olu┼čuyor. Hasta tekme atabiliyor ya da sadece bir gece i├žinde aya─č─▒n─▒ y├╝zden fazla oynatabiliyor.

Tedavisi: D├╝zenli egzersiz, kafeini azaltmakt─▒r. ├çok ciddi vakalarda ise ila├ž kullan─▒labilir.

Hastal─▒k kad─▒nlarda daha yayg─▒nd─▒r ve n├╝fusun y├╝zde 10ÔÇÖunda bu sorun g├Âr├╝lebiliyor.

REM uykusu davran─▒┼č bozuklu─ču:┬á

Nedenleri: Uykudayken motor hareketlerini ├Ânleyen beyindeki mekanizman─▒n do─čru bir ┼čekilde ├žal─▒┼čmamas─▒d─▒r.

Belirtileri: Uyku s─▒ras─▒nda ani ve ┼čiddetli hareketler. Bu hastal─▒─ča sahip insanlar─▒n yatakta ├ž─▒rp─▒nd─▒─č─▒, yataktan a┼ča─č─▒ z─▒plad─▒─č─▒ ve hatta mobilyalarla m├╝cadele ettikleri g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

Tedavisi: ─░la├ž tedavisi s─▒k s─▒k tavsiye edilir.

├çok nadir g├Âr├╝len bu hastal─▒k n├╝fusun y├╝zde birinden az─▒nda te┼čhis edilir.

Narkolepsi: 

Nedenleri: Beynin REM uykusunu kontrol eden b├Âl├╝mlerindeki anormalliklerdir.

Belirtileri: Narkolepsi hastalar─▒ en uygunsuz anlarda uykuya dalarlar ve ├žo─ču g├╝nlerini garip bir uyku halinde ge├žirirler. Uyku ile uyan─▒k olma aras─▒ndaki farka sahip de─čillerdir.

Tedavi: S─▒kl─▒kla ila├ž tedavisi ├Ânerilir.

Narkolepsi y─▒lda 200 binden az yeti┼čkinde g├Âr├╝l├╝r.

Uyurgezerlik: 

Nedenleri: Uyku yoksunlu─ču veya verimsiz uyku. Baz─▒ ila├žlar, hastal─▒k ya da ate┼č bu duruma yol a├žabilir.

Belirtileri: Uykuda y├╝r├╝mek en ├Ânemli belirtidir. Di─čer belirtileri ise uyanmada g├╝├žl├╝k ve ki┼činin korkmas─▒ halinde ko┼čturarak ka├žabilir, kendini savunmaya ge├žebilir.

Tedavi: Yata─č─▒n yan─▒ndaki s─▒v─▒lar─▒ ve size zarar verebilecek e┼čyalar─▒ azaltma ve kald─▒rma. Sezsiz bir uyku ortam─▒ ve d├╝zenli bir uyku program─▒ olu┼čturmak.

Uzmanlar daha ├žok ├žocuklarda yayg─▒n olan uyurgezerli─čin neden oldu─čundan emin de─čiller. Baz─▒ teorilere g├Âre beyin geli┼čimiyle ilgili olabilece─či belirtiliyor.

Gece ter├Âr├╝:┬á

Nedenleri: Uyku yoksunlu─ču, hastal─▒k ve baz─▒ ila├žlar buna neden olabilir.

Belirtileri: Uykuda ├ž─▒─čl─▒k atma, ┼čiddet, k─▒sa s├╝reli korkulu hareketler. Gece ter├Âr├╝ ya┼čayan ki┼či tam olarak uyanmaz ve ki┼čiyi sakinle┼čtirmek a┼č─▒r─▒ derecede zordur.

Tedavi: Uyku ortam─▒n─▒ iyile┼čtirin, ki┼čiye yatmadan ├Ânce sar─▒l─▒n, ─▒l─▒k s├╝t i├žirebilirsiniz. E─čer gece ter├Âr├╝ a┼č─▒r─▒ hale gelirse ila├ž gerekebilir.

Daha ├žok ├žocuklarda g├Âr├╝len gece ter├Âr├╝ birka├ž yeti┼čkinde de g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

Di┼č g─▒c─▒rdatma (Bruksizm):

Nedenleri: Bir├žok uzman bunun sorumlusu olarak a┼č─▒r─▒ stres ve kayg─▒y─▒ g├Âr├╝yor.

Belirtileri: Sabah uyan─▒nca g├Âr├╝len ba┼č a─čr─▒lar─▒ ve/veya ├žene a─čr─▒s─▒.

Tedavi: Yemek d─▒┼č─▒nda hi├žbir ┼čeyi ├ži─čnemeyin. Bruksizm ya┼čayan bir├žok insan di┼č hekiminin ├Ânerdi─či a─č─▒z koruyucu kullanmaktad─▒r. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Uykusuzluk ├žocuklar─▒n ├Â─črenmesini yava┼člat─▒r

K├óbuslar, uyku ter├Âr├╝, uyurgezerlik gibi uyku bozukluklar─▒ ├žocuklar─▒n bedensel ve ruhsal geli┼čimlerini olumsuz y├Ânde etkiliyor. B├╝y├╝me ├ža─č─▒ndaki ├žocuklarda g├Âr├╝len uyku bozukluklar─▒n─▒n beyin geli┼čimini ve ├Â─črenme s├╝reci ├╝zerinde etkiler olu┼čturdu─čuna dikkat ├žeken uzmanlar, erken te┼čhisin ├Ânemine i┼čaret ediyor.

├ťsk├╝dar ├ťniversitesi NP─░STANBUL Beyin Hastanesi’nden ├çocuk ve Ergen Ruh Sa─čl─▒─č─▒ ve Hastal─▒klar─▒ Uzman─▒ Dr. Ba┼čak Ay─▒k, bebeklik d├Âneminden itibaren b├╝y├╝me ├ža─č─▒nda ├žocuklar─▒n da pek ├žok uyku sorunu ya┼čad─▒klar─▒n─▒ belirterek erken te┼čhisin ├Ânemli oldu─čunu s├Âyledi.

Uykusuz┬á├žocuk ├Â─črenme ve dikkatte problem ya┼č─▒yor!

├çocuklardaki g├╝nd├╝z uykular─▒n─▒n 3 ya┼ča kadar normal oldu─čunu belirten Dr. Ba┼čak Ay─▒k, 3 ya┼čtan sonra g├╝nd├╝z uyku ihtiyac─▒n─▒n azald─▒─č─▒n─▒ s├Âyledi. ├çocuklardaki uyku sorunlar─▒n─▒n temelinde uykuyu d├╝zenleme sorunu olabilece─čini ifade eden Ay─▒k, ÔÇťBebek ve ├žocuklarda ebeveynin s─▒n─▒r koymas─▒ veya ebeveynin d├╝zenleme yapmas─▒ gerekiyor. Baz─▒ ruhsal hastal─▒klarda uyku bozukluklar─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz ama ruhsal bir hastal─▒k olmasa da ├žocuklarda en ├žok strese ba─čl─▒ uyku bozuklu─ču sorunu g├Âr├╝yoruz. Stresli bir ya┼čam olay─▒ sonras─▒nda ├žocuklarda ve beklerde uyku de─či┼čiklerini g├Âr├╝yoruz. Uyku bozukluklar─▒n─▒n temelinde refl├╝, solunum yolu t─▒kan─▒kl─▒klar─▒, ast─▒m ve alerji gibi t─▒bbi sorunlar uyku bozukluklar─▒na yol a├žabilir. ├çocuklarda uyku sorunu ├Ânemli bir sorundur, uyku sorunlar─▒ e─čer giderilmezse yani ├žocuk yeterli uyku uyuyamad─▒─č─▒nda ├Â─črenme s├╝re├žlerinde dikkat s├╝re├žlerinde problemler ya┼čanabilir. Beyin geli┼čiminde aksakl─▒klar olabilir ve g├╝nd├╝z uykululuk hali ya┼čanabilirÔÇŁ dedi.

K├óbus stresli d├Ânemlerde g├Âr├╝lebilir

Dr. Ba┼čak Ay─▒k, ├žocuklarda g├Âr├╝len uyku sorunlar─▒n─▒ ┼č├Âyle s─▒ralad─▒:

K├óbuslar:┬á├çocuklarda s─▒k g├Âr├╝len uyku bozukluklar─▒ndan biri k├óbuslard─▒r. K├óbuslar en s─▒k 3-5 ya┼č aras─▒ g├Âr├╝l├╝yor ama t├╝m ya┼č gruplar─▒nda g├Âr├╝lebilir. K├óbuslar kayg─▒ verici ve korkutucu i├žerikli r├╝yalard─▒r. Uykunun asl─▒nda iki d├Ânemi var, biri r├╝ya g├Ârd├╝─č├╝m├╝z ve beyin geli┼čiminin daha h─▒zl─▒ oldu─ču bir d├Ânem di─čeri ise a─č─▒r ve dinlendirici bir uyku. K├óbuslar─▒ r├╝ya g├Ârd├╝─č├╝m├╝z d├Ânemde g├Âr├╝yoruz burada ├Ânemli noktalar var. Bir ├žocuk k├óbus g├Ârd├╝kten sonra tamamen uyan─▒r ve hemen uyand─▒ktan sonra ├Âzellikle ayr─▒nt─▒lar─▒ hat─▒rlayabilir. Bazen gece uykusunda g├Ârd├╝─č├╝m├╝z k├óbuslar─▒ sabah net olarak hat─▒rlamayabiliriz ama k├óbustan sonra hemen uyan─▒ld─▒─č─▒nda hat─▒rlanma vard─▒r. Stresli ve kayg─▒l─▒ d├Ânemlerde ├žok k├óbus g├Âr├╝lebilir. Bunun belli bir tedavisi yok ama vakalarda en s─▒k neyi g├Âr├╝yoruz genellikle uyaranlar─▒n kontrol├╝ ├Ânemli, mesela ├žocuklar uygunsuz ├žizgi filmler seyrettiklerinde korku i├žeren video oyunlar─▒ oynad─▒klar─▒nda veya korku hik├óyeleri sonras─▒nda k├óbuslar s─▒k g├Âr├╝lebiliyor ├Âncelikle bunlar─▒ normale getirmek laz─▒m sonra devam edip etmedi─čine bakabiliriz.

G├Âzleri a├ž─▒k uyuyor

Gece Ter├Âr├╝-Uyku Ter├Âr├╝:┬áK├óbuslardan sonra s─▒k g├Ârd├╝─č├╝m├╝z bir uyku bozuklu─ču gece ter├Âr├╝ ya da uyku ter├Âr├╝ diye ge├žer. Burada ├žocuk uyuduktan yakla┼č─▒k iki ├╝├ž saat sonra a─člayarak ve ba─č─▒rarak korku i├žerisinde g├Âzlerini a├žar ve yata─č─▒n i├žinde oturur. Burada asl─▒nda ├žocuk uykudad─▒r ve ├Âzellikle a─č─▒r uykudad─▒r. Dinlenmenin sa─čland─▒─č─▒ uyku d├Âneminde ya┼čanan uyku ter├Âr├╝nde g├Âzler a├ž─▒k oldu─ču i├žin ebeveynler onlar─▒ uyan─▒k zanneder. ├çocuk bu s─▒rada uyand─▒r─▒lmaz ve tekrar yat─▒r─▒l─▒rsa a─č─▒r uykuda oldu─ču i├žin sabah bu durumu hat─▒rlamaz. Bunlar 30 saniyeden 3 dakikaya kadar s├╝rebilen uyku bozukluklar─▒d─▒r. Bu s─▒rada ├žocu─ču uyand─▒rmamak ├Ânemlidir ama tabi ki ebeveyn de kayg─▒land─▒─č─▒ i├žin ├žocu─ču uyand─▒rabiliyor. Bu durumu ya┼čayan ├žocukta yorgunluk olu┼čabiliyor o nedenle g├╝nd├╝z uykusunu ├Ânerebiliriz.

├çocu─čunuz uyurgezerse g├╝venlik ├Ânlemi al─▒n

Uyurgezerlik:┬á├çocuklarda g├Âr├╝len uyku bozukluklar─▒ aras─▒nda uyurgezerlik de bulunuyor. Uyurgezerlik de ├Ânemli sorunlardan biri olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒k─▒yor, ├žocuklarda genellikle %15 oran─▒nda g├Âr├╝yoruz. Uyurgezerli─čin s─▒kl─▒─č─▒ ├Ânemli, genellikle 4-8 ya┼člar civar─▒nda ba┼člay─▒p ergenli─če do─čru azalmas─▒n─▒ bekliyoruz. Uyurgezerlikte de gene g├Âzler a├ž─▒kt─▒r ama donuk ve hareketsiz bak─▒┼člar olur ve yine a─č─▒r uyku d├Âneminde oldu─ču i├žin e─čer uyand─▒r─▒lmazsa sabah bunlar─▒ hat─▒rlamaz. Emniyet tedbirleri ├žok ├Ânemli ├ž├╝nk├╝ uyku s─▒ras─▒nda yapt─▒─č─▒ eyleme devam edebilir mesela sokak kap─▒s─▒n─▒ a├ž─▒p gidebilir veya cam─▒ sokak kap─▒s─▒ san─▒p ├žamdan d├╝┼čebilir. Maalesef b├Âyle olaylar g├Ârebiliyoruz, ├žocuk tuvalete gitti─čini d├╝┼č├╝n├╝p evin ba┼čka bir yerine idrar─▒n─▒ yapabilir. Burada pencere kollar─▒n─▒ ├ž─▒kartmak, kap─▒lar─▒ kilitleyip anahtarlar─▒ gizli bir yere kald─▒rmak e─čer basamakl─▒ odalar varsa bunlar─▒n kap─▒lar─▒n─▒ kilitli tutmak ├Ânemlidir. Yine gece ter├Âr├╝ndeki gibi uyurgezerlikte de a┼č─▒r─▒ yorgunluk olabildi─či i├žin g├╝nd├╝z uykusu ├Ânerebiliyoruz. Uyurgezerlik s─▒k tekrarlad─▒─č─▒nda ayr─▒nt─▒l─▒ de─čerlendirme ├Ânemlidir. Uyurgezerlik sorunu ya┼čayan ├žocuklarda g├╝nd├╝z uykusu d─▒┼č─▒nda programl─▒ uyand─▒rma da yap─▒labilir e─čer ├žocuk her gece belli saatlerde uyku ter├Âr├╝ ve uyurgezerlik durumu ya┼č─▒yorsa saat gelmeden 15 dakika veya yar─▒m saat ├Ânce ├žocu─ču uyand─▒r─▒p tekrar uyumas─▒n─▒ sa─člarsan─▒z bu ataklar─▒ ortadan kald─▒rabilirsiniz.

Çocuklarda alt ıslatmanın nedeni apne mi? 

T─▒kay─▒c─▒ uyku apnesi:┬áApne, solunumun ge├žici olarak durmas─▒ olay─▒d─▒r. Uyku s─▒ras─▒nda ├žocu─čun solunum yolunu t─▒kayan herhangi bir hastal─▒k varsa veya beyinden kaynaklanan bir durum varsa uyku s─▒ras─▒nda apne dedi─čimiz solunumun ge├žici olarak durdu─ču durum ya┼čan─▒r. Genellikle ├žocuklarda en s─▒k bademcik ve geniz eti b├╝y├╝melerinde g├Âr├╝l├╝r ama o solunumun durdu─ču beyne oksijen gitmedi─či dakikalar oldu─ču i├žin beyin geli┼čimini ├žok olumsuz etkileyebilir. Yine okul ├Âncesi d├Ânemde bu uyku apnesiyle beraber gece alt ─▒slatmalar ya┼čanabilir.

Bacaklarda huzursuzluk ├žocuklarda da g├Âr├╝l├╝yor

Huzursuz bacak sendromu:┬áUyku s─▒ras─▒nda ya┼čanan sorunlardan bir di─čeri de huzursuz bacak sendromudur. Bu durum g├╝nd├╝z genellikle fazla s─▒k─▒nt─▒ yaratmazken gece uykuda veya istirahat halinde ortaya ├ž─▒kar. Bacaklarda a─čr─▒, kar─▒ncalanma gibi bir huzursuzluk hissidir, hafif olanlarda baca─č─▒ hareket ettirdi─činde bu s─▒k─▒nt─▒ ortadan kalkar ama a─č─▒r ve ┼čiddetli olan vakalarda hareketle s─▒k─▒nt─▒ ge├žmez. Genellikle uyku s─▒ras─▒nda bacak hareketlerinde s─▒k olarak g├Âr├╝l├╝r. Huzursuz bacak sendromunda alta yatan t─▒bbi durumlar olabiliyor. Mesela ├žocuklarda demir eksikli─činde 5 kat daha s─▒k g├Âr├╝yoruz, yine B12 eksikli─činde b├Âbrek hastalar─▒nda g├Ârebiliriz a┼č─▒r─▒ kahve ve sigara t├╝ketiminde de huzursuz bacak sendromu g├Âr├╝lebilir.

Gündüz uyku atakları zarar verebilir

Narkolepsi: ├ľnemli bir uyku bozuklu─ču da t─▒p dilinde narkolepsi dedi─čimiz, g├╝nd├╝z uyan─▒kken ani gelen uyku ataklar─▒d─▒r. Ki┼či konu┼čurken veya yemek yerken aniden uykuya dalar buna bazen ayaktayken yere d├╝┼čmelerde e┼člik edebilir kahkaha atarken veya ani duygu y├╝k├╝yle mesela ├žok sevindi─činde veya ├žok ├╝z├╝ld├╝─č├╝nde aniden yere d├╝┼čme ┼čeklinde olabilir. Narkolepsi ├Ânemli ├ž├╝nk├╝ g├╝nd├╝z olan bu uyku ataklar─▒n─▒n s─▒kl─▒─č─▒ ki┼činin g├╝nl├╝k ya┼čam kalitesini olumsuz y├Ânde etkiliyor. Aniden d├╝┼čt├╝─č├╝nde kafas─▒n─▒ ├žarp─▒p ciddi bir hasar da olu┼čabilir.

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Fazla kilo g├Âz sa─čl─▒─č─▒n─▒ bozuyor

G├Âz hastal─▒klar─▒yla kilonun ne ilgisi var diye d├╝┼č├╝n├╝yorsan─▒z, yan─▒l─▒yorsunuz. ├ç├╝nk├╝ v├╝cudunuzdaki her fazla kilogram g├Âz sa─čl─▒─č─▒n─▒z ├╝zerinde ciddi sorunlara yol a├žabiliyor.

Fazla kilonun neden oldu─ču hastal─▒klar─▒n g├Âz sa─čl─▒─č─▒n─▒ da yak─▒ndan etkiledi─čini belirten D├╝nyag├Âz AltunizadeÔÇÖden Op. Dr. F├╝sun Uzuno─člu, ÔÇťKilo fazlal─▒─č─▒ insanlar─▒ genellikle estetik a├ž─▒dan kayg─▒land─▒rsa da ba┼čta kalp, damar ve diyabet hastal─▒klar─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra g├Âz sa─čl─▒─č─▒nda da ciddi hasarlara sebep olabiliyorÔÇŁ dedi.

Fazla kilonun ya┼č fark etmeksizin insanlar─▒ bir dizi hastal─▒k yuma─č─▒na maruz b─▒rakt─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyen Op. Dr. F├╝sun Uzuno─člu, kilo kontrol├╝n├╝n ├Ânemini vurgularken dikkate al─▒nmas─▒ gereken hastal─▒klar─▒ ┼ču ┼čekilde s─▒ralad─▒:

Uyku Apnesi

G├Âz sa─čl─▒─č─▒n─▒ tehdit eden ve kilo kayb─▒yla kontrol alt─▒na al─▒nabilecek hastal─▒klar─▒n ba┼č─▒nda uyku apnesi geliyor. Solunum duraklamalar─▒ ve uykuda yeterince oksijen alamama olarak ortaya ├ž─▒kan uyku apnesi; yorgunluk, odaklanma bozuklu─ču ve kilo al─▒m─▒yla birlikte uyku s─▒ras─▒nda ge├žirilebilecek kalp krizi gibi ciddi risklere yol a├žabiliyor. Ayr─▒ca uyku apnesi olan hastalarda g├Âz kapaklar─▒ndaki gev┼čekli─če ve g├Âz├╝n a├ž─▒k kalmas─▒na ba─čl─▒ olarak g├Âz├╝n saydam tabakas─▒nda meydana gelen tahri┼čler ├Âzellikle sabahlar─▒ ┼čiddetli g├Âz a─čr─▒s─▒na neden olabiliyor.

Uyku apnesi ayr─▒ca glokoma (g├Âz tansiyonu) ve g├Ârme merkezinde s─▒v─▒ birikmesi ┼čeklinde kendini g├Âsteren bir retina hastal─▒─č─▒na da yol a├žabiliyor. Bu s─▒v─▒ birikmesi 1,5 ay i├žinde kendili─činden ge├žebilece─či gibi daha uzun da s├╝rebiliyor. Bu s├╝re├žte hastan─▒n takip edilmesi ve gerekirse ila├ž, lazer gibi tedavilerle kal─▒c─▒ g├Ârme kayb─▒n─▒n engellenmesi ├Ânemlidir.

Yalanc─▒ beyin t├╝m├Âr├╝┬á

30 ya┼č civar─▒ndaki kilolu kad─▒nlarda g├Âr├╝len ve yine kilo kayb─▒yla kontrol alt─▒na al─▒nabilen bir di─čer ├Ânemli hastal─▒k yalanc─▒ beyin t├╝m├Âr├╝d├╝r. Hastal─▒k ┼čiddetli ba┼č a─čr─▒s─▒, ├žift g├Ârme, bulant─▒ ve kusma gibi kafa i├ži bas─▒n├ž art─▒┼č─▒na ba─čl─▒ ┼čik├óyetlerle ortaya ├ž─▒kabilir. Yalanc─▒ g├Ârme siniri ┼či┼čmesi ya da yalanc─▒ yalanc─▒ beyin t├╝m├Âr├╝ ad─▒n─▒ alan ve beyin i├žin herhangi bir tehlikesi bulunmayan hastal─▒k, gelip ge├žici g├Ârme kay─▒plar─▒yla ilerleyerek kal─▒c─▒ g├Ârme kayb─▒na neden olabiliyor. Kilo kayb─▒, belirtilerin d├╝zelmesinde olduk├ža ├Ânemlidir. Ancak g├Ârme kayb─▒ tehlikesi olan hastalarda ila├ž ya da ameliyat d├╝┼č├╝n├╝lmelidir. Bu hastal─▒k; kortizon, antibiyotik kullan─▒m─▒, hormonal nedenler ve kanda y├╝ksek kalsiyum gibi etkenlere ba─čl─▒ olabilece─či i├žin o hastal─▒klar─▒n da ara┼čt─▒r─▒lmas─▒ ve tedavi edilmesi gerekebiliyor.

Hipotiroidi

Tiroid bezinin az ├žal─▒┼čmas─▒ olarak bilinen Hipotiroidi, hastalarda metabolizmay─▒ d├╝┼č├╝rerek kilo almaya yol a├žan bir hastal─▒kt─▒r. Bu hastalarda ├Âzellikle g├Âz kapaklar─▒nda ┼či┼člik ve g├Âzlerde kuruluk ┼čik├óyetleri ├Ân plana ├ž─▒kmaktad─▒r.

Diyabet

D├╝nyada k├Ârl├╝k nedenleri aras─▒nda birinci s─▒rada gelen diyabet, kiloyla el ele giden bir hastal─▒kt─▒r. ├ľzellikle g├Âbek ├ževresi-belde kal─▒nla┼čmayla ve i├ž organ ya─članmas─▒yla birlikte olan bu hastal─▒k, kalp damar problemlerine, bunlar da g├Âz├╝n retina tabakas─▒nda (g├Ârme i┼člevini sa─člayan, sinir ve damarlardan olu┼čan tabaka) damarlarda bozulmalara, t─▒kanmalara ve kanamalara yol a├žabiliyor. G├╝n├╝m├╝zde tedavi olanaklar─▒ artm─▒┼č olsa da ge├ž kal─▒nan vakalar g├Ârme kayb─▒yla sonlanabiliyor. Di─čer hastal─▒klarda oldu─ču gibi bu hastal─▒kta da birinci tedavi basama─č─▒, y├╝r├╝y├╝┼č gibi aerobik egzersizler ve diyettir. Erken te┼čhis edildi─činde ve hayat tarz─▒ de─či┼čtirildi─činde, diyabet ve ila├ž kullan─▒m─▒ kader de─čildir. Ne yaz─▒k ki bir├žok hasta, genetik ve ya┼č─▒ bahane ederek, hastal─▒─ča teslim olmaktad─▒r.

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Uyku apnesinin sessiz belirtileri

Uyku apnesinin tek belirtisi bir├žok insan─▒n sand─▒─č─▒ gibi y├╝ksek sesle horlama de─čildir. Dikkatinizi ├žekmeyen gizli sinyaller de uyku apnesinin belirtileri aras─▒nda yer al─▒yor.

Sadece yeti┼čkinleri de─čil ├žocuklar─▒ da etkileyen bu belirtileri tan─▒rsan─▒z hastal─▒─č─▒n─▒z─▒n daha ├žabuk fark─▒na var─▒rs─▒n─▒z.

─░┼čte uyku apnesinin g├Âzden ka├ž─▒rmaman─▒z gereken belirtileri:

T├╝m g├╝n uykulu olmak

Kendinizi g├╝n i├žinde s├╝rekli yorgun hissediyorsan─▒z dikkat etmelisiniz. G├╝n i├žinde ya┼čanan uykusuzluk en yayg─▒n uyku apnesi nedenlerinden biridir. Uyku apnesi sorunu olan erkekler g├╝nd├╝z uykusuna kad─▒nlardan daha e─čilimlidir. Uyku apnesi geceleri uykuyu b├Âler ve hasta hat─▒rlamasa da gece s─▒k s─▒k uyand─▒─č─▒ i├žin g├╝nd├╝z uykulu olur.

Ba┼č a─čr─▒s─▒yla uyanmak

Her g├╝n ba┼č a─čr─▒s─▒yla g├╝ne ba┼čl─▒yorsan─▒z uyku apnesinin neden oldu─ču uykusuzluk bunun su├žlusu olabilir. Uzmanlara g├Âre, ciddi uyku apnesi sorunu olan insanlar her gece y├╝zlerce kez uyan─▒yor ve bunun fark─▒na varam─▒yor.

Geceleri fazla tuvalete gitmek

Bir├žok insan gece yar─▒s─▒ uyan─▒yor ve ni├žin uyand─▒─č─▒n─▒ bilmiyor. Tuvalet ihtiyac─▒ oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorlar. Uzmanlar, bir├žok hastan─▒n tuvaleti aramak i├žin uyand─▒─č─▒n─▒ ve ger├žekten acil tuvalet ihtiyac─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒kl─▒yorlar.

Sinirlilik ve farkl─▒ ruh hallerine sahip olmak

Uykusuzluk asabiyetin nedeni olabilir. Artan stres ve kayg─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra ruh halinizdeki de─či┼čiklikler uyku apnesinin gizli belirtileri olabiliyor. Ara┼čt─▒rmalara g├Âre, yeterince uyumayan insanlar daha stresli, ├╝zg├╝n, k─▒zg─▒n, ruhsal olarak kendilerini t├╝kenmi┼č hissediyorlar.

Otomobil s├╝r├╝┼č├╝n├╝zdeki k├Ât├╝le┼čme

Uyku apnesinin en iyi belirtilerinden biri de otomobil kazalar─▒d─▒r. SLEEP isimli dergide yay─▒nlanan ara┼čt─▒rmaya g├Âre, uyku apnesi olan insanlar olmayanlara g├Âre kaza yapma ihtimalleri 2,5 kat daha fazlad─▒r. S─▒rad─▒┼č─▒ g├╝nd├╝z uykusunun ve 5 saatten az uyuman─▒n nedeni kazalard─▒r.

Nedensiz kilo alma

V├╝cudunuzun do─čal biyolojik saati rahats─▒z edildi─činde baz─▒ hormonlar salg─▒lanm─▒yor veya en ├╝st seviyeye ula┼čam─▒yor. Bu nedenle g├╝n boyunca kendinizi daha a├ž hissedebiliyorsunuz ve hatta ins├╝lininiz daha diren├žli hale gelip bu da ┼čeker hastal─▒─č─▒na yol a├ž─▒yor.

├çocu─čunuz yaramazl─▒k yapar

Uyku apnesi ayn─▒ zamanda ├žocuklar─▒ da etkiliyor. Okulda yaramazl─▒k, dikkat s├╝resinin d├╝┼č├╝kl├╝─č├╝ ve notlar─▒n─▒n d├╝┼čmesi gibi davran─▒┼č sorunlar─▒ uyku apnesinin belirtileri olabilir. ├çocuklarda uyku apnesi s─▒n─▒fta uyuma, sinirlilik ve a┼č─▒r─▒ hareketlilik olarak kendini g├Âsterebilir. Baz─▒ aileler bunun dikkat eksikli─či sorunu oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝r.

├çocu─čunuz yata─č─▒n─▒ ─▒slatabilir

├çocu─čunuz bezden kurtulmas─▒na ra─čmen tekrar yata─č─▒n─▒ ─▒slatmaya ba┼člad─▒ysa muhtemel uyku apnesi hakk─▒nda doktora dan─▒┼č─▒n. ├çocu─čun nefesi b├Âl├╝n├╝rse ve oksijen seviyesi d├╝┼čerse mesane fonksiyonlar─▒ da bozulabiliyor. (Vasfiye ├ľzcanbaz)