Kategoriler
Sa─čl─▒k

├ça─č─▒m─▒z─▒n hastal─▒─č─▒ Alzheimer’dan korunmak i├žin bunlara dikkat!

Unutkanl─▒─č─▒n sosyal ya┼čama yans─▒yarak sorumluluklar─▒ yerine getiremez hale gelmesi, en ├Ânemli Alzheimer belirtisi olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒ksa da Alzheimer, sadece unutkanl─▒k de─čildir. Beynin yeteneklerini yitirmesi anlam─▒na gelen hastal─▒─ča yakalanmamak i├žin uzmanlar─▒n tavsiyelerine uymal─▒s─▒n─▒z.

Ya┼čam kalitesi ve s├╝resini ├Ânemli ├Âl├ž├╝de azaltan Alzheimer, d├╝nyada 50 milyona yak─▒n ki┼čide g├Âr├╝lmekte. 2050 y─▒l─▒nda bu say─▒n─▒n 110 milyona ula┼čaca─č─▒ tahmin ediliyor. Alzheimer hastalar─▒n─▒n bak─▒m─▒n─▒ ├╝stlenen yak─▒nlar─▒ ise t├╝m bu zorluklar─▒ en az onlar kadar ├žekmekle kalm─▒yor, yo─čun stres ve sorumluluk dolay─▒s─▒yla depresyon ve Alzheimer riskiyle de kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kal─▒yor. Memorial ┼×i┼čli Hastanesi N├Âroloji B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnden Prof. Dr. T├╝rker ┼×ahiner, Alzheimer hastal─▒─č─▒ hakk─▒nda bilgi verdi ve Alzheimer hastalar─▒n─▒n bak─▒m─▒n─▒ ├╝stlenen ki┼čilere depresyondan ve bu hastal─▒ktan korunmak┬ái├žin ├Ânemli tavsiyelerde bulundu.

Alzheimer sadece unutkanl─▒k de─čildir

Toplumda yayg─▒n bir d├╝┼č├╝nce olarak Alzheimer sadece unutkanl─▒k olarak alg─▒lanmaktad─▒r. Oysa beynin yeteneklerini yitirmesi demektir. Alzheimer bir yang─▒n gibi d├╝┼č├╝n├╝l├╝rse bu yetenek kayb─▒, k─▒v─▒lc─▒m─▒n ilk ba┼člad─▒─č─▒ yerdir. Bazen duygusal belle─čin hasar─▒ olabilir, bazen g├Ârsel belle─čin hasar─▒ olabilir, bazen uzayda konumlanma yani adres bulma yetisi kaybolabilir, bazense konu┼čma ya da yazma yetileri kaybolabilir. Hasar, beynin her noktas─▒ndan ba┼člayabilmektedir.

Ancak AlzheimerÔÇÖ─▒n en sevdi─či b├Âlge yak─▒n bellek merkezi olan hipokampustur. Hipokampus, ilk kez ├Â─črenilen bilgilerin tekrar edilmeden ├Ânce at─▒ld─▒─č─▒ yak─▒n, ge├žici haf─▒za b├Âl├╝m├╝d├╝r. Bu merkeze at─▒lan bilgiler tekrar edilirse kal─▒c─▒ haf─▒zaya aktar─▒l─▒r, tekrar edilmez ise belli bir s├╝re sonra yeni bilgiler eklendik├že yak─▒n bellek merkezinden silinir. Bu merkez hasar g├Ârd├╝─č├╝nde kal─▒c─▒ belle─če at─▒lmak istenen bilgiler de kullan─▒lamaz. Bilgiler tekrarland─▒─č─▒nda ise ilk kez ├Â─črenilmi┼č hissi yaratmaktad─▒r.┬á

Uykusuzlu─ča dikkat edin

Uyku kalitesi bozuldu─čunda beyin h├╝creleri erken ├Âlmektedir. Kronik uykusuzluk ├žekenlerin Alzheimer riskleri ├žok y├╝ksektir. Uykusuzluk depresyonla birle┼čti─činde ise bu risk kat kat artmaktad─▒r. AlzheimerÔÇÖ─▒n olu┼čma sebebi beyinde biriken amiloid beta ad─▒ndaki proteinlerdir. Amiloid beta, beynin ├Â─črenmesi i├žin gerekli bir protein olmas─▒na ra─čmen beynin proteini i┼čledikten sonra yeniden par├žalay─▒p kullan─▒ma haz─▒r hale getirmesi gerekmektedir. Bu i┼člemse uyku s─▒ras─▒nda ger├žekle┼čir. Yeterince uyumayan ki┼čilerin beyninde amiloid beta birikimi artar. Bu nedenle az uyuyan ki┼čilerin Alzheimer riskleri y├╝ksektir.

Ancak bu durum; ÔÇť├žok uyumak AlzheimerÔÇÖa iyi geliyorÔÇŁ demek de─čildir. Bu proteinin birikimi beyin MR ├žekimlerinde de g├Âr├╝lebilmekte ve b├Âylece ki┼čilerin gelecekteki Alzheimer riskleri de tahmin edilebilmektedir. Alzheimer hastal─▒─č─▒na kar┼č─▒ ┼ču an ├╝zerinde ├žal─▒┼č─▒lan a┼č─▒lar bu amiloid beta kal─▒nt─▒lar─▒n─▒ temizlemeyi ama├žlamaktad─▒r.┬á

AlzheimerÔÇÖdan korumak ve korunmak i├žin 9 ├Âneri

  • Yak─▒n─▒n─▒z─▒n ilk te┼čhisi ald─▒─č─▒ evreden itibaren psikiyatrik olarak sa─čl─▒─č─▒n─▒z kendiniz ve hastan─▒z i├žin ├žok daha ├Ânem kazan─▒r.
  • Bu bak─▒m─▒ profesyonel olarak d├╝┼č├╝n├╝n. Profesyonel rehabilitasyon kurumlar─▒ olan g├╝nd├╝z bak─▒m evlerinde hastalara y├Ânelik sosyal rehabilitasyonlar hastaya oldu─ču kadar ailelerine ├Ânemli yarar ve faydalar─▒ vard─▒r.
  • Sosyal ya┼čam da hastan─▒n ya┼čam kalitesi ve motivasyonu a├ž─▒s─▒ndan ├žok ├Ânemlidir.
  • Kendinize ay─▒raca─č─▒n─▒z zaman─▒n asl─▒nda gelecekte hastan─▒n ya┼čam kalitesini art─▒rmaya y├Ânelik yat─▒r─▒m oldu─čunu unutmay─▒n.
  • Uyku kalitenizi art─▒r─▒n.
  • Zihinsel ve fiziksel aktivite depresyondan uzak durmak ad─▒na ├žok ├Ânemlidir.
  • Tansiyon ve kan ┼čekerinizi iyi y├Ânetin. Tansiyon ve kan ┼čekeri bozuk olanlar daha h─▒zl─▒ demansa yani bunamaya gitmektedir. 
  • B├╝y├╝k sorumluluklar neticesinde hasta yak─▒n─▒n─▒n girece─či t├╝kenmi┼člik sendromu sadece kendisini de─čil hastay─▒ da olumsuz etkileyecektir.
  • ─░nternet ├╝zerinde bulunan BEYNEX gibi ├╝cretsiz programlarla hem hastan─▒z─▒n geli┼čimini hem de kendinizde Alzheimer geli┼čme riskini takip edin. Bu programlar─▒n kullan─▒m─▒ her ge├žen g├╝n artmaktad─▒r. Hastaneye s─▒k s─▒k gelip bellek testi yapt─▒rmak zor ve maliyeti y├╝ksek bir i┼člemdir. Ancak hastal─▒─č─▒n geli┼čip geli┼čmedi─činin de takip edilmesi gerekti─činden evden kolayca kullan─▒labilecek bu t├╝r bir uygulama konfor sa─člamaktad─▒r.
Kategoriler
Sa─čl─▒k

Akl─▒n─▒za gelmeyen depresyon nedenleri

Travma, finansal sorunlar, i┼čsizlik ve ├╝z├╝nt├╝ gibi depresyonun bilinen bir├žok nedeni bulunuyor. Ancak bunlardan hi├žbiri sizdeki belirtilere uymasa da┬á ve yine de depresyondaysan─▒z bunun ba┼čka bir spesifik nedenleri olabilir.

Depresyonun bilinen nedenlerinden ba┼čka bir├žok farkl─▒ nedeni de var. Foxnews’te yer alan habere g├Âre, i┼čte akl─▒n─▒za gelmeyecek baz─▒ depresyon nedenleri:

├çok fazla se├ženek

Se├ženeklerin saf say─▒s─▒ bunalt─▒c─▒ olabiliyor. Baz─▒ psikologlara g├Âze, ihtiyac─▒ olan ┼čeyi g├Ârd├╝─č├╝nde hemen sepete atan al─▒┼čveri┼č delileri i├žin bu problem de─čil. Baz─▒ insanlar ihtiyac─▒ olandan fazlas─▒n─▒ al─▒yor ya da en iyi ├╝r├╝n i├žin ara┼čt─▒rma yap─▒yor. Bu al─▒┼čveri┼čle ba┼ča ├ž─▒kma tarz─▒ m├╝kemmeliyet├žilikle ve depresyonla ilgili olabiliyor.

─░la├ž tedavisi

Depresyon baz─▒ ila├žlar─▒n yan etkisi olabiliyor. Akne tedavisi i├žin kullan─▒lan Roaccutane isimli ilac─▒n baz─▒ insanlarda depresyon ve intihar d├╝┼č├╝ncesine yol a├žt─▒─č─▒ belirtiliyor. Xanax gibi kayg─▒ ve uykusuzluk ila├žlar─▒ ile y├╝ksek tansiyonu tedavi eden Lopressor ile kolesterol d├╝┼č├╝ren Lipitor isimli ilac─▒n da yan etkisi depresyondur. Doktor size yeni bir ila├ž verdi─činde mutlaka potansiyel yan etkilerini okuyun.

Tiroid hastal─▒─č─▒

Tiroidiniz yeterince tiroid ├╝retmedi─činde, hipotirodizm isminde bir sorun ortaya ├ž─▒kar ve bunun belirtilerinden biri de depresyondur. Bu hormon ├žok fonksiyoneldir. Fakat ana g├Ârevlerinden biri de n├Ârotransmitter gibi rol oynamas─▒ ve serotonin seviyesini d├╝zenlemesidir. Hassasl─▒k, kab─▒zl─▒k ve yorgunluk gibi yeni depresyon belirtileriniz varsa bir tiroid testi yapt─▒rmal─▒s─▒n─▒z. Hipotiroidizm ila├žla tedavi edilebilir.

Yaz havas─▒

Mevsime ba─čl─▒ depresyon genellikle k─▒┼č depresyonuyla ba─člant─▒l─▒d─▒r. Ancak bu depresyon baz─▒lar─▒n─▒ yaz aylar─▒nda daha fazla etkiliyor. Il─▒k hava depresyonu v├╝cudun yeni bir mevsime al─▒┼čmas─▒ gecikti─činde ortaya ├ž─▒k─▒yor.

Uykusuzluk

Uykusuzlu─čun huzursuzlu─ča yol a├žt─▒─č─▒ ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ de─čil, ancak uykusuzluk depresyon riskini de art─▒rabiliyor. 2007 y─▒l─▒nda yap─▒lan bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre, siz yeterince uyumazsan─▒z beyin h├╝crelerinizin yenilenmesi i├žin yeterli zaman olu┼čmaz ve beyin fonksiyonlar─▒n─▒z iyi bir ┼čekilde yerine getirilmez bu da depresyona yol a├žar.

Fazla Facebook kullan─▒m─▒

Sosyal payla┼č─▒m ve sohbet sitelerinde ├žok fazla zaman ge├žirmek sa─čl─▒─č─▒n─▒z─▒ olumsuz olarak etkileyebilir. Bir dizi ara┼čt─▒rma, bunun ├Âzellikle gen├žlerde ve ├žocuklu─čun son d├Âneminde depresyona yol a├žabildi─či a├ž─▒kland─▒. ─░nternet ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒ ger├žek ya┼čamdaki etkile┼čmeyle ve arkada┼čl─▒klar─▒n azalmas─▒na yol a├žabilir. Baz─▒ uzmanlar bunu Facebook Depresyonu olarak isimlendiriyorlar.

2010 y─▒l─▒ndaki bir ├žal─▒┼čmada, ara┼čt─▒rmac─▒lar ya┼člar─▒ 16 ile 51 aras─▒ndaki insanlar─▒n y├╝zde 1,2’si interneti haddinden fazla kullan─▒yor, bu nedenle makul ve ciddi depresyon oran─▒ art─▒yor. Ancak ara┼čt─▒rmac─▒lar, a┼č─▒r─▒ internet kullan─▒m─▒n─▒n m─▒ depresyona yol a├žt─▒─č─▒n─▒ yoksa depresyondaki ki┼čilerin fazla internet kulland─▒─č─▒ konusunda a├ž─▒klay─▒c─▒ bulgular olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âylediler.

Az bal─▒k t├╝ketimi

Somon bal─▒─č─▒nda ve bitkisel ya─člarda bulunan Omega-3 ya─č asitlerinin az al─▒nmas─▒ daha b├╝y├╝k depresyon riskiyle ba─člant─▒l─▒ olabilir. 2004 y─▒l─▒nda yap─▒lan ara┼čt─▒rmaya g├Âre, kad─▒nlarda az bal─▒k yemeyle depresyon riski aras─▒nda bir ba─č bulundu. Ancak bu ili┼čki erkeklerde g├Âr├╝lmedi. Bu ya─č asitleri serotonin gibi n├Ârotransmitterlar─▒ d├╝zenliyor. Bal─▒k ya─č─▒ takviyeleri de i┼če yarayabilir.

Karde┼č ba─č─▒n─▒n zay─▒fl─▒─č─▒

Herhangi biriyle ba─člar─▒n─▒z─▒n k├Ât├╝ olmas─▒ depresyona yol a├žabiliyor. Fakat 2007 y─▒l─▒nda “American Journal of Psychiatry” isimli dergide yay─▒nlanan bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre, 20 ya┼č─▒ndan ├Ânce karde┼čleriyle aras─▒ndaki ba─č iyi olmayan erkekler ileriki y─▒llarda depresif olmaya daha yatk─▒n oluyorlar. Karde┼čler aras─▒nda kavgalar 50 ya┼čtan ├Ânce depresyon geli┼čme riskini daha da art─▒r─▒yor.

Televizyon dizisinin ya da ┼čovunun bitmesi

Sizin i├žin ├Ânemli olan televizyon ┼čovu ya da bir dizi bitiyorsa bu durum baz─▒ insanlarda depresyonu tetikleyebiliyor. 2009 y─▒l─▒nda baz─▒ Avatar hayranlar─▒ kendilerini depresif hissettiklerini ve hatta intihara e─čilimli olduklar─▒n─▒ s├Âylediler. ├ç├╝nk├╝ filmin kurgusal d├╝nyas─▒ ger├žek de─čildi. Ayn─▒ tepki Harry Potter filmlerinin bitmesiyle de kendini g├Âstermi┼čti.

Sigara i├žme

Sigara i├žmeyle depresyon aras─▒ndaki ba─č uzun zamand─▒r biliniyordu. Ancak bu durum yumurta m─▒ tavuktan, tavuk mu yumurtadan ├ž─▒kar sorusuna benziyor. Depresyona meyilli insanlar sigaraya ba┼člamaya yatk─▒n olurlar. Ayr─▒ca sigaradaki nikotinin beyindeki n├Ârotransmitter aktivitesini etkiledi─či ve y├╝ksek dozda dopamin ve serotonin (antidepresan ila├žlar i├žin hareket mekanizmas─▒) hormonu salg─▒lanmas─▒na yol a├žt─▒─č─▒ da biliniyor. Bu nedenle sigaraya ba─č─▒ml─▒ oluyorsunuz ve b─▒rakt─▒─č─▒n─▒zda da depresyona girebiliyorsunuz. Bu nedenle sigaray─▒ b─▒rakmaya ├žal─▒┼čmak ve beyninizi buna al─▒┼čt─▒rmak v├╝cudunuzun beyin kimyasallar─▒n─▒ dengelemesine yard─▒m edebilir.

Ya┼čad─▒─č─▒n yer

┼×ehirde ya da k─▒rsal alanda ya┼čay─▒p ya┼čamad─▒─č─▒n─▒z sizin ruh durumunuzu etkiliyor. Ara┼čt─▒rmaya g├Âre, ┼čehirde ya┼čayanlarda ruhsal bozukluk g├Âr├╝lme riski k─▒rsal kesimde ya┼čayanlardan y├╝zde 39 daha fazla. 2011 y─▒l─▒nda yap─▒lan bir ara┼čt─▒rmada ise, ┼čehirde ya┼čayanlar─▒n beynindeki stresi d├╝zenleyen b├Âl├╝m├╝n daha hareketli oldu─ču tespit edildi. Y├╝ksek stres seviyesi ruhsal bozuklu─ča yol a├ž─▒yor. Depresyon oranlar─▒ k─▒rsal ve ┼čehir hayat─▒na g├Âre ├že┼čitlilik g├Âsteriyor. Baz─▒ ┼čehirlerde depresyon oranlar─▒ daha y├╝ksek oluyor. Zengin ├╝lkelerdeki depresyon oranlar─▒ gelir d├╝zeyi d├╝┼č├╝k olanlardan daha fazlad─▒r. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Ba┼č a─čr─▒s─▒ndan kurtulmak i├žin alt─▒n tavsiyeler

Bazen stresten, bazen uykusuzluktan bazen de az su i├žmek gibi yapt─▒─č─▒m─▒z hatal─▒ davran─▒┼člardan s─▒k s─▒k ba┼č a─čr─▒s─▒ ya┼č─▒yoruz. Genellikle hafif veya orta ┼čiddette t├╝m ba┼č b├Âlgesinde a─č─▒rl─▒k, gerginlik olarak hissedilen gerilim tipi ba┼č a─čr─▒lar─▒ pek ├žo─čumuzun ya┼čam kalitesini olumsuz etkiliyor.

G├╝nl├╝k hayat─▒m─▒zda yapaca─č─▒m─▒z ufak de─či┼čikliklerle gerilim tipi ba┼č a─čr─▒s─▒ndan korunabilece─čimiz s├Âyleyen Liv Hospital N├Âroloji Uzman─▒ Dr. Aylin ├ľzt├╝rk Yavuz al─▒nmas─▒ gereken ├Ânlemlerin ┼čunlar oldu─čunu s├Âyledi:

Il─▒k du┼č al─▒n

G├╝n i├žinde gerilen kaslar─▒ gev┼četmek i├žin ─▒l─▒k bir du┼č yap─▒n. Ne ├žok s─▒cak ne de ├žok so─čuk olmal─▒. Il─▒k du┼č kaslar─▒ gev┼četerek ba┼č a─čr─▒s─▒ndan korunmaz─▒nda yard─▒mc─▒ olacakt─▒r.

Stresten uzak durun

G├╝nl├╝k ya┼čam kalitesini bozan depresyon ve anksiyete gibi psikiyatrik bozukluklar ba┼č a─čr─▒s─▒n─▒ tetikleyen ├Ânemli etkenlerden. Yo─čun stres alt─▒nda oldu─čumuz d├Ânemlerde ├žok k─▒sa s├╝reli─čine de olsa ortamdan uzakla┼čmak, kendimize zaman ay─▒rmak, stresten ve ba┼č a─čr─▒s─▒ndan korunmam─▒z─▒ sa─člayacakt─▒r.

Dinlenin

A┼č─▒r─▒ yorgunluk da gerilim tipi ba┼č a─čr─▒s─▒na neden oluyor. Bu y├╝zden dinlenmek ya da istirahat etmek a─čr─▒y─▒ ├Ânlemek i├žin ├žok ├Ânemli. Dinlenmeye ge├žildi─činde kan dola┼č─▒m─▒ d├╝zenlenmeye ba┼čl─▒yor, b├Âylece t├╝m organlara, ├Âzellikle de beyne oksijen giri┼či art─▒yor. Beyinde artan oksijen giri┼či a─čr─▒da koruyucu etki g├Âsteriyor.

So─čuk – s─▒cak uygulamas─▒ yap─▒n

S─▒cak veya so─čuk uygulamas─▒ ├Âzellikle gerilim tipi ba┼č a─čr─▒lar─▒ndan kurtulma da ├žok i┼če yar─▒yor, gergin kaslar─▒ gev┼četerek ba┼č a─čr─▒s─▒ndan kurtulmada yard─▒mc─▒ oluyor. S─▒cak uygulamay─▒ ─▒l─▒k bir havluyla, so─čuk uygulamay─▒ ise bir beze k├╝├ž├╝k buz torbalar─▒yla yapabilirsiniz. ┼×akak ya da boyun b├Âlgesi ├╝zerinde bir s├╝re tutun ard─▒ndan 20 dakikada bir olmak ├╝zere uygulamay─▒ 3 kere tekrarlay─▒n. Ba┼č a─čr─▒s─▒ndan kurtulman─▒zda yard─▒mc─▒ olacakt─▒r.

Bol bol su t├╝ketin

Ya┼čam kayna─č─▒m─▒z olan su, kan dola┼č─▒m─▒n─▒ kolayla┼čt─▒r─▒yor ve v├╝cuda gerekli olan elektrolit ile minerallerin dengesini sa─čl─▒yor ve ba┼č a─čr─▒lar─▒nda koruyucu etki yap─▒yor. Bu nedenle g├╝nde 2 litre su t├╝ketmek ├žok ├Ânemli. Alkol, kafein ve ┼čeker t├╝ketimini de azaltmak kan dola┼č─▒m─▒n─▒ rahatlat─▒yor ve a─čr─▒ yap─▒c─▒ maddeleri uzakla┼čt─▒r─▒yor.

├ľ─č├╝n atlamay─▒n

Uzun s├╝ren a├žl─▒k ba┼č a─čr─▒s─▒n─▒ tetikleyebiliyor. Bu y├╝zden ├Â─č├╝n atlamamak gerekiyor.┬áAra ├Â─č├╝nlerle birlikte g├╝nde 5-6 ├Â─č├╝n beslenmeyi ihmal etmeyin.

Gev┼čeyin

Ba┼č a─čr─▒lar─▒n─▒ ├Ânlemek i├žin stresten uzak durmak ve m├╝mk├╝nse gev┼čeyebilmek ├žok ├Ânemli. Bunun i├žin derin nefes alma, yoga, davran─▒┼č terapileri ile akupunktur gibi gev┼čeme terapilerinden faydalanabilirsiniz. Gev┼čemeyi ba┼čard─▒─č─▒n─▒zda beyninizdeki serotonin d├╝zeyi artacak ve ba┼č a─čr─▒s─▒ndan korunacaks─▒n─▒z.

Uyku d├╝zeni ├žok ├Ânemli

Kaliteli uyku sa─čl─▒─č─▒m─▒z i├žin en az su i├žmek kadar kaliteli b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒yor. ├ľzellikle uyku s─▒ras─▒nda salg─▒lanan melatonin hormonu, v├╝cudumuz i├žin olduk├ža faydal─▒. ─░yi bir uykunun ba┼čl─▒ca ├Âl├ž├╝s├╝ ise sabah din├ž uyanmak ve g├╝n i├žinde zinde hissetmek.┬áUyku d├╝zeninizi g├╝nde 6 saatten az, 10 saatten de fazla olmamak ┼čeklinde d├╝zenleyin.

Duru┼čunuza dikkat edin

Yanl─▒┼č duru┼č kaslar─▒n gerginli─čini art─▒rarak sa─čl─▒k a├ž─▒s─▒ndan pek ├žok probleme yol a├žabilir. Kaslar─▒n gerginli─čini azalmak ve ba┼č a─čr─▒lar─▒n─▒ ├Ânlemek i├žin do─čru duru┼č ├žok ├Ânemli. V├╝cudunuzun dik olmas─▒na dikkat etmelisiniz.

D├╝zenli egzersiz yap─▒n

D├╝zenli egzersiz demek ba┼č a─čr─▒lar─▒n─▒n azalmas─▒ demek. D├╝zenli yap─▒lan egzersiz mutluluk hormonunun sal─▒nmas─▒n─▒ sa─čl─▒yor, kan dola┼č─▒m─▒n─▒ d├╝zenliyor ve kaslar─▒ gev┼četiyor.

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Uykusuz kalmak bu sorunlara yol a├ž─▒yor

Geceleri uykunuzu alamad─▒─č─▒n─▒zda sabahlar─▒ yorgun uyan─▒rs─▒n─▒z ve b├╝t├╝n g├╝n can─▒n─▒z bir ┼čey yapmak istemez. Uykusuzlu─čun bundan ba┼čka sa─čl─▒─č─▒n─▒z i├žin ├žok zararl─▒ oldu─čunu biliyor muydunuz?

Lifehack isimli internet sitesinde yer alan habere g├Âre, uykusuzluk depresyondan kalp hastal─▒─č─▒na kadar ├žok ciddi sa─čl─▒k sorunlar─▒na yol a├žabiliyor. ─░┼čte uykusuz kalman─▒n getirdi─či hastal─▒klar:

Anksiyete seviyesini y├╝kseltiyor

Uykusuzluk t├╝m anksiyete seviyesini art─▒rarak beynin ├Ânceki reaksiyonlar─▒n─▒ da ├žo─čalt─▒yor.

Depresyonu art─▒r─▒r

Uykusuzluk ruh halinizi d├╝zenleyen n├Ârotransmitterlerde azalmaya yol a├ž─▒yor ve b├Âylece depresyonu art─▒r─▒yor.

Hasar g├Ârm├╝┼č idrak

A┼č─▒r─▒ uykusuzluk haf─▒zan─▒n hasar g├Ârmesine yol a├ž─▒yor, d├╝┼č├╝nme yetene─či ile bilgi i┼člemeye zarar veriyor.

Hipertansiyon riski art─▒yor

Gecede 5-6 saat aras─▒nda uyumak y├╝ksek kan bas─▒nc─▒na yakalanma riskinizi art─▒r─▒yor.

Kalp hastal─▒─č─▒ riski art─▒yor

Uyudu─čumuz zaman kan bas─▒nc─▒m─▒z d├╝┼čer. Ancak uyumad─▒─č─▒m─▒z zaman geceleri kan bas─▒nc─▒ndaki d├╝┼č├╝┼č olmayacak ve bu durum da kalp hastal─▒─č─▒ i├žin risk olu┼čturacak.

┼×eker hastal─▒─č─▒ riski art─▒yor

Uykusuzluk stres yan─▒t─▒m─▒z─▒ tetikliyor, bu da stres hormonu kortizol ile ins├╝lin direnciyle alakal─▒ noradrenalin salg─▒lanmas─▒na yol a├ž─▒yor.

Sa─čl─▒ks─▒z i┼čtah sorunu

Uyku a├žl─▒k ya da tokluk hissetmenizi sa─člayan hormonlar─▒n dengede kalmas─▒na yard─▒m ediyor. Uykusuzluk ise a├žl─▒k hormonunun artmas─▒na ve tokluk hormonunun ise d├╝┼čmesine neden oluyor.

G├Â─č├╝s kanser riski

Gece ge├ž saatte ─▒┼č─▒─ča maruz kalmak ├Âstrojen ├╝retimini bozan melatonin ├╝retimini art─▒r─▒yor. ├çok fazla ├Âstrojen ise g├Â─č├╝s kanseri olu┼čumunu destekliyor.

V├╝cudun do─čal saatinde kesinti

Uykusuzlukla olu┼čan bu kesinti beyaz kan h├╝crelerinin sa─čl─▒ks─▒z olmas─▒na neden olur ve b├Âylece fiziksel stres cevab─▒n─▒z zay─▒fl─▒yor. Yeti┼čkinlerin neredeyse y├╝zde 40ÔÇÖ─▒ en az ayda bir kez uykusuzluk ya┼čam─▒┼čt─▒r. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Ya┼čam

Sabahları erken kalkmanın 10 yolu 

├ço─čumuz yo─čun bir i┼č g├╝n├╝n├╝n ard─▒ndan eve gelip yemek yedikten sonra televizyonun kar┼č─▒s─▒na ge├žip yorgunlu─čumuzu atmak isteriz. Ancak ge├ž saatlere kadar televizyon izleyince de sabahlar─▒ uykumuzu almadan kalkar─▒z ve t├╝m g├╝n kendimizi toparlayamay─▒z. Peki bu durumda ne yapmal─▒s─▒n─▒z?

Lifehack isimli internet sitesinde yer alan habere g├Âre, erken kalk─▒p buna ra─čmen g├╝n boyu kendinizi din├ž ve enerjik hissetmek ister misiniz? ─░┼čte size baz─▒ tavsiyeler:

Erken yat─▒n

Sabahlar─▒ erken kalkamaman─▒z─▒n nedeni yeterince uyuyamaman─▒z olabilir. Geceleri erken yatarsan─▒z, uykunuzu al─▒rs─▒n─▒z ve sabah da rahat├ža uyan─▒rs─▒n─▒z. Gece yar─▒s─▒na kadar ya da daha ge├ž saatlere kadar ayakta kalmaya ger├žekten ihtiyac─▒n─▒z var m─▒? Ge├ž saate kadar uyan─▒k kal─▒rsan─▒z ertesi g├╝n verimli ya da faydal─▒ olamayabilirsiniz. Televizyon ┼čovlar─▒ ya da sosyal medya bekleyebilir, zaman─▒n─▒z─▒ bo┼ča harcamay─▒n.

Tutarl─▒ uyku program─▒na sahip olun

Haftasonlar─▒ da dahil her g├╝n ayn─▒ saatlerde yat─▒p ayn─▒ saatte kalkarsan─▒z v├╝cudunuz d├╝zenli bir uyku program─▒na al─▒┼č─▒r. Bunu al─▒┼čkanl─▒k haline getirirseniz sabahlar─▒ erken kalkmakta zorlanmazs─▒n─▒z.

Yatmadan ├Ânce asla yemek yemeyin

Yatmadan ├Ânce yedi─činiz k├╝├ž├╝k bir at─▒┼čt─▒rmal─▒k cazip olabilir, fakat bu sabah erken kalkmak ve kendinizi dinlenmi┼č hissetmek istedi─činizde olduk├ža k├Ât├╝ bir fikirdir. Uyku v├╝cudunuzun dinlenme, onar─▒m ve yeniden ┼čarj olmas─▒ i├žin gereklidir. Yedi─činiz at─▒┼čt─▒rmal─▒k uykuya dalman─▒z─▒ zorla┼čt─▒r─▒r. Ayr─▒ca gece boyunca mideniz dolu olunca rahats─▒zl─▒k hissedersiniz. 8 saat deliksiz uyusan─▒z bile sabah uyan─▒nca kendinizi yorgun ve t├╝kenmi┼č hissedersiniz.

Kafein t├╝ketimini azalt─▒n

├ľ─čleden sonra kafeinli i├žecek t├╝ketimini azaltarak ya da tamamen keserek sabahlar─▒ daha kolay uyanabilirsiniz. Bu ilk ba┼člarda size zor gelebilir, fakat bu kafein iste─čine kar┼č─▒ ├ž─▒kman─▒z gerekir.

Erken kalkmak i├žin iyi bir nedeniniz olsun

─░lk ba┼člarda sabahlar─▒ erken kalkmak motivasyon gerektirir. Bunu yapmak i├žin kendinize iyi bir neden olu┼čturun. ├ľrne─čin, sabahlar─▒ erken kalkt─▒─č─▒n─▒zda ak┼čam bir televizyon ┼čovu izlemek ya da g├╝zel bir y├╝r├╝y├╝┼č yapmak gibi ┼čeylerle kendinizi ├Âd├╝llendirebilirsiniz.

Erken kalkmay─▒ m├╝cadeleye d├Ân├╝┼čt├╝r├╝n

Kendinize erken kalkmak i├žin neden bulun ve bunu m├╝cadeleye d├Ân├╝┼čt├╝r├╝n. Bu al─▒┼čkanl─▒─č─▒n─▒zdan asla vazge├žmeyin. ─░┼člerinizi tamamlamak i├žin bunu al─▒┼čkanl─▒k haline getirebilece─činizi kendinize s├Âyleyin.

Egzersiz yap─▒n

Erken kalkmak i├žin egzersiz e─členceli bir ara├žt─▒r. ├ç├╝nk├╝ ├Â─čleden sonra ya da ak┼čam saatlerinde yap─▒lan egzersiz erken yat─▒p v├╝cudunuzun iyice dinlenmesini sa─člar. Ayr─▒ca sabahlar─▒ egzersiz yapmak da kendinizi enerjik hissetmenizi sa─člar ve g├╝n├╝n geri kalan b├Âl├╝m├╝yle de kolayca m├╝cadele edebilirsiniz.

Alarml─▒ saatiniz uzanamayaca─č─▒n─▒z bir yerde olsun

Olduk├ža eski bir y├Ântem olsa da erken kalkmada en etkilisidir. Saatinizi ak┼čamdan kurun ve odan─▒n di─čer taraf─▒na yerle┼čtirin. B├Âylece sabah alarm ├žal─▒nca yataktan kalk─▒p alarm─▒ kapat─▒rs─▒n─▒z ve uykunuz daha ├žabuk a├ž─▒l─▒r.

Yata─ča sakin ve gev┼čemi┼č olarak gidin

Gece yatmadan ├Ânce sinirlenirseniz, kafan─▒z─▒ bir ┼čeye takarsan─▒z uykuya dalmakta zorlan─▒rs─▒n─▒z. Bu nedenle yatmadan ├Ânce gerginseniz s─▒cak bir papatya ├žay─▒ i├žip gev┼čedikten sonra yatmaya gidin.

Heyecanl─▒ bir kahvalt─▒ planlay─▒n

Sabah muhte┼čem, lezzetli bir kahvalt─▒ yapmay─▒ planlay─▒p da yatarsan─▒z yorgunlu─čunuz azal─▒r ve daha ├žabuk uykuya dalars─▒n─▒z. Yapaca─č─▒n─▒z kahvalt─▒ taze meyveden haz─▒rlanan meyve suyu da i├žerirse ilgi ├žekici olabilir. Ya da sucuklu bir yumurta veya menemen de uykunuzu a├žman─▒za ve g├╝ne iyi ba┼člaman─▒za yard─▒mc─▒ olacakt─▒r. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Uykusuzlu─čun sonu├žlar─▒n─▒ ├Ânemseyin

Geceleri ge├ž saatte uyuyan ve ertesi g├╝n erken kalkanlar g├╝n boyunca kendilerini yorgun ve bitkin hissederler. Bu sorun genellikle birka├ž fincan kahveden sonra ├ž├Âz├╝l├╝r. D├╝nya ├žap─▒nda milyonlarca insan uyku sorunu ya┼č─▒yor ve psikolojik ve zihinsel sorunlar olu┼čturuyor. Ancak bu sorunlar uyku d├Âng├╝s├╝n├╝ d├╝zenleyerek ├Ânlenebilir.

─░yi bir gece uykusu v├╝cudun kendini yenilemesi ve zihnin uyna─▒k olmas─▒ i├žin zorunludur. Her gece ihtiyac─▒m─▒z olan 7-8 saatlik uykuyu uyumazsak v├╝cudumuz ciddi yan etkilere maruz kal─▒r. Ger├žekte ge├žen y─▒l yay─▒nlanan ara┼čt─▒rmaya g├Âre, haftada sadece bir gece 6 saatten az uyumak 700’den fazla gende de─či┼čikli─če neden oluyor. Uykusuzluk ger├žekten de genlerinizi de─či┼čtirebiliyor.

Uzun s├╝re uykusuzluk sorunu ya┼čad─▒─č─▒n─▒zda v├╝cudunuzda ve beyninizde meydana gelen de─či┼čiklikler:

So─čuk alg─▒nl─▒─č─▒na yakalan─▒rs─▒n─▒z

164 sa─čl─▒kl─▒ insan ├╝zerinde yap─▒lan ara┼čt─▒rmaya g├Âre, gecede 5 saat uyuyan insanlar─▒n so─čuk alg─▒nl─▒─č─▒na yakalanma e─čilimi gecede 7 saat uyuyanlardan daha fazla.

├ľ─črenme g├╝├žl├╝─č├╝

Uykusuzluk yeni bilgiyi hat─▒rlama ve i┼čleme yetene─čini engelliyor. Ara┼čt─▒rmac─▒lar uykunuzu yeterince ald─▒─č─▒n─▒zdan emin olmak i├žin okul ve i┼č saatlerinize g├Âre uyman─▒z─▒ ├Âneriyor.

Mide sorunlar─▒

Uyumamak iltihabi ba─č─▒rsak hastal─▒─č─▒ belirtilerine neden oluyor ve asit refl├╝y├╝ k├Ât├╝le┼čtiriyor. Ayr─▒ca iltihabi ba─č─▒rsak hastal─▒─č─▒ olu┼čma ve iltihabi ba─č─▒rsak sendromu riskini art─▒r─▒yor.

G├Ârme bozuklu─ču

Uykusuzluk yan taraflar─▒ yanlar─▒ g├Ârememe, ├žift g├Ârme ve donuk g├Ârme gibi sorunlara neden olabiliyor. Uyan─▒k oldu─čunuz s├╝re art─▒nca g├Ârme sorunlar─▒ da art─▒yor, sorun hal├╝sinasyona kadar gidebiliyor.

Kilo al─▒m─▒

Ara┼čt─▒rmac─▒lar, yeterince uyumad─▒─č─▒n─▒zda ya┼čayanlar daha fazla abur cubur t├╝ketti─činizi ve ├Âzellikle ├žocuklar─▒n kalorili g─▒dalar─▒ daha fazla t├╝ketti─čini tespit ettiler.

Asabiyet ve moral bozuklu─ču

Ara┼čt─▒rmac─▒lar yeterince uyumad─▒─č─▒m─▒zda endi┼če ve moral bozuklu─ču bizi daha fazla rahats─▒z ediyor.

Ba┼č a─čr─▒s─▒ ve migren

Ara┼čt─▒rmac─▒lar, uyku kalitesinin bozuk olmas─▒ migrenle ilgili oldu─čunu ve uyku apnesinin ise ba┼č a─čr─▒s─▒yla ba─člant─▒l─▒ oldu─čunu belirtti. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Ya┼čam

8 yayg─▒n uyku bozuklu─ču

─░yi bir gece uykusu ertesi g├╝n dinlenmi┼č olarak aya─ča kalkman─▒z─▒ sa─člar. Ancak uykunuzda ya┼čayaca─č─▒n─▒z sorunlar ise g├╝n boyunca kendinizi gergin, hasta ve halsiz hissetmenize yol a├žar. Bu durum da t├╝m ya┼čam─▒n─▒z─▒ olumsuz etkiler.

Ulusal Uyku Derne─čiÔÇÖnin en son yay─▒nlanan Uyku ─░ndeksi isimli ara┼čt─▒rmas─▒nda, yeti┼čkinlerin y├╝zde 35ÔÇÖinin uykusunun yetersiz olarak de─čerlendirildi─či belirtildi ve kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n y├╝zde 25ÔÇÖinin ise kendilerini yenilenmi┼č olarak uyanmad─▒klar─▒n─▒ a├ž─▒klad─▒.

Yeti┼čkinleri ve ├žocuklar─▒ etkileyen en yayg─▒n 8 uyku bozuklu─ču ┼čunlar:

Uykusuzluk: 

Nedenleri: Y├╝ksek stres seviyesi, belirli ila├žlar, kayg─▒ veya depresyondur.

Belirtileri: Uykuya dalmada ve bu uykuyu devam ettirmede zorlanma ba┼čl─▒ca belirtileridir. Herkes baz─▒ geceler uyuyamayabilir, ancak uykusuzluk sorunu kroniktir. Uzmanlara g├Âre, bir hasta en az 3 ayd─▒r uykusuzluk belirtileri ta┼č─▒yorsa bu hastal─▒─č─▒n te┼čhisi konabilir.

Tedavisi: Bili┼čsel davran─▒┼č terapisi ve/veya ila├ž tedavisi uygulan─▒r.

Uyku apnesi: 

Nedenleri: Bo─čaz─▒n tamamen ya da k─▒smen t─▒kanmas─▒.

Belirtileri: T├╝m g├╝n uykusuzluk, sabahlar─▒ ba┼č a─čr─▒s─▒ ve a┼č─▒r─▒ y├╝ksek sesli horlama. Apne gece nefes al─▒p vermenizin ├žok kez durmas─▒na yol a├ž─▒yor.

Tedavi: Apnenin en yayg─▒n tedavisi CPAP (Continious Positive Airway Pressure)(S├╝rekli Pozitif Hava Yolu Bas─▒nc─▒) cihaz─▒n─▒n kullan─▒lmas─▒d─▒r. Bu makine hastaya s├╝rekli ve sabit olarak hava bas─▒nc─▒ uygulayarak uyku s─▒ras─▒nda kapanan ├╝st hava yollar─▒n─▒ a├ž─▒k tutar.

Yakla┼č─▒k 5 yeti┼čkinden birinde orta seviyede uyku apnesi g├Âr├╝lmektedir.

Huzursuz bacak sendromu: 

Nedenleri: Uzmanlar buna neyin yol a├žt─▒─č─▒ndan emin de─čil. Kal─▒tsal olabilece─čini d├╝┼č├╝n├╝yorlar. Ayr─▒ca baz─▒ ila├žlar da huzursuz bacak sendromuna yol a├žabiliyor. Hamile kad─▒nlar da zaman zaman bu hastal─▒ktan ┼čikayet ediyorlar.

Belirtileri: Huzursuzluk hali sadece bacaklara de─čil ellere de yay─▒labiliyor. Genellikle geceleri ya da dinlenme zamanlar─▒nda olu┼čuyor. Hasta tekme atabiliyor ya da sadece bir gece i├žinde aya─č─▒n─▒ y├╝zden fazla oynatabiliyor.

Tedavisi: D├╝zenli egzersiz, kafeini azaltmakt─▒r. ├çok ciddi vakalarda ise ila├ž kullan─▒labilir.

Hastal─▒k kad─▒nlarda daha yayg─▒nd─▒r ve n├╝fusun y├╝zde 10ÔÇÖunda bu sorun g├Âr├╝lebiliyor.

REM uykusu davran─▒┼č bozuklu─ču:┬á

Nedenleri: Uykudayken motor hareketlerini ├Ânleyen beyindeki mekanizman─▒n do─čru bir ┼čekilde ├žal─▒┼čmamas─▒d─▒r.

Belirtileri: Uyku s─▒ras─▒nda ani ve ┼čiddetli hareketler. Bu hastal─▒─ča sahip insanlar─▒n yatakta ├ž─▒rp─▒nd─▒─č─▒, yataktan a┼ča─č─▒ z─▒plad─▒─č─▒ ve hatta mobilyalarla m├╝cadele ettikleri g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

Tedavisi: ─░la├ž tedavisi s─▒k s─▒k tavsiye edilir.

├çok nadir g├Âr├╝len bu hastal─▒k n├╝fusun y├╝zde birinden az─▒nda te┼čhis edilir.

Narkolepsi: 

Nedenleri: Beynin REM uykusunu kontrol eden b├Âl├╝mlerindeki anormalliklerdir.

Belirtileri: Narkolepsi hastalar─▒ en uygunsuz anlarda uykuya dalarlar ve ├žo─ču g├╝nlerini garip bir uyku halinde ge├žirirler. Uyku ile uyan─▒k olma aras─▒ndaki farka sahip de─čillerdir.

Tedavi: S─▒kl─▒kla ila├ž tedavisi ├Ânerilir.

Narkolepsi y─▒lda 200 binden az yeti┼čkinde g├Âr├╝l├╝r.

Uyurgezerlik: 

Nedenleri: Uyku yoksunlu─ču veya verimsiz uyku. Baz─▒ ila├žlar, hastal─▒k ya da ate┼č bu duruma yol a├žabilir.

Belirtileri: Uykuda y├╝r├╝mek en ├Ânemli belirtidir. Di─čer belirtileri ise uyanmada g├╝├žl├╝k ve ki┼činin korkmas─▒ halinde ko┼čturarak ka├žabilir, kendini savunmaya ge├žebilir.

Tedavi: Yata─č─▒n yan─▒ndaki s─▒v─▒lar─▒ ve size zarar verebilecek e┼čyalar─▒ azaltma ve kald─▒rma. Sezsiz bir uyku ortam─▒ ve d├╝zenli bir uyku program─▒ olu┼čturmak.

Uzmanlar daha ├žok ├žocuklarda yayg─▒n olan uyurgezerli─čin neden oldu─čundan emin de─čiller. Baz─▒ teorilere g├Âre beyin geli┼čimiyle ilgili olabilece─či belirtiliyor.

Gece ter├Âr├╝:┬á

Nedenleri: Uyku yoksunlu─ču, hastal─▒k ve baz─▒ ila├žlar buna neden olabilir.

Belirtileri: Uykuda ├ž─▒─čl─▒k atma, ┼čiddet, k─▒sa s├╝reli korkulu hareketler. Gece ter├Âr├╝ ya┼čayan ki┼či tam olarak uyanmaz ve ki┼čiyi sakinle┼čtirmek a┼č─▒r─▒ derecede zordur.

Tedavi: Uyku ortam─▒n─▒ iyile┼čtirin, ki┼čiye yatmadan ├Ânce sar─▒l─▒n, ─▒l─▒k s├╝t i├žirebilirsiniz. E─čer gece ter├Âr├╝ a┼č─▒r─▒ hale gelirse ila├ž gerekebilir.

Daha ├žok ├žocuklarda g├Âr├╝len gece ter├Âr├╝ birka├ž yeti┼čkinde de g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

Di┼č g─▒c─▒rdatma (Bruksizm):

Nedenleri: Bir├žok uzman bunun sorumlusu olarak a┼č─▒r─▒ stres ve kayg─▒y─▒ g├Âr├╝yor.

Belirtileri: Sabah uyan─▒nca g├Âr├╝len ba┼č a─čr─▒lar─▒ ve/veya ├žene a─čr─▒s─▒.

Tedavi: Yemek d─▒┼č─▒nda hi├žbir ┼čeyi ├ži─čnemeyin. Bruksizm ya┼čayan bir├žok insan di┼č hekiminin ├Ânerdi─či a─č─▒z koruyucu kullanmaktad─▒r. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Ya┼čam

Stres kilo ald─▒r─▒yor

Kilo art─▒┼č─▒n─▒n en ├Ânemli sebebinin stres oldu─ču s├Âyleyen uzmanlar, bunun d─▒┼č─▒nda di─čer┬ánedenlerden birinin de hareketsizlik ve a┼č─▒r─▒ beslenme oldu─čunu vurguluyor.

ÔÇťNeden ┼či┼čmanl─▒yoruz?ÔÇŁ sorusuna 5 ayr─▒ risk fakt├Âr├╝ s─▒ralayan Uzman Diyetisyen Banu Topalak├ž─▒ Salman, dengesiz ve d├╝zensiz beslenme al─▒┼čkanl─▒─č─▒ ve fiziksel aktivite eksikli─čini ise kilo art─▒┼č─▒yla do─črudan ili┼čkilendiriyor.

Kiloda ya┼čam ┼čekli ├Ânemli

ÔÇťNeden ┼×i┼čmanl─▒yoruz?ÔÇŁ sorusuna 5 ayr─▒ fakt├Âr s─▒ralayan Salman, “Bunlar; stres-psikolojik fakt├Ârler, ya┼čam ┼čekli, genetik-hormonal-metabolik fakt├Ârler, uyku d├╝zeni ve ya┼č olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒k─▒yor. Salman, ÔÇťKilomuzdaki art─▒┼č─▒n en ├Ânemli nedenlerinden birisi stres. Ya┼čam ┼čeklimizdeki pek ├žok di─čer fakt├Ârler de fark─▒nda olmadan y─▒llar boyunca kilomuza katt─▒─č─▒m─▒z kilolar─▒n sinsi akt├Âr├╝ asl─▒nda.ÔÇŁ diye konu┼čtu.

Geneti─če ve ya┼ča dikkat!

Eri┼čkin ya┼člarda kilo almaya veya ┼či┼čmanl─▒─ča neden olan ba┼čl─▒ca fakt├Ârlerin hareketsizlik ve a┼č─▒r─▒ beslenme oldu─čunu vurgulayan┬áUzman Diyetisyen Banu Topalak├ž─▒ Salman, ÔÇťBunun d─▒┼č─▒nda ya┼č─▒n ilerlemesiyle de kilo almaya ba┼člar─▒z. Kad─▒nlar i├žin kilo al─▒m─▒n─▒n en fazla oldu─ču d├Ânemler gebelik, emzirme ve menopoz d├Ânemleridir. Kad─▒nlarda do─čum say─▒s─▒ artt─▒k├ža kilolar─▒n da artt─▒─č─▒ g├Âzlenir” dedi.

Anne ve babam─▒zdan ald─▒─č─▒m─▒z genetik y├╝k de v├╝cut yap─▒s─▒, metabolizma ve kilo al─▒m─▒n─▒n da ba┼čka bir neden oldu─čunu s├Âyleyen Salman, ┬áanne ve baban─▒n ┼či┼čman olmas─▒ veya ┼čeker hastas─▒ bir anneden do─čman─▒n da kilo alma a├ž─▒s─▒ndan risk anlam─▒na geldi─čini belirtti.

Ya┼čl─▒l─▒k ve yetersiz uyku kilo ald─▒r─▒yor

Yetersiz uyku, kilo alman─▒n en ├Ânemli sebeplerinden bir di─čeridir. Ara┼čt─▒rmalar, insano─člunun 20 ya┼č─▒n─▒n ortas─▒na kadar her ay 300 gram ald─▒─č─▒n─▒ g├Âsteriyor.

Ya┼čland─▒k├ža da kas h├╝crelerinden kaybediyoruz. Ancak bu kas h├╝creleri ├Ânemli ├ž├╝nk├╝ tek ba┼člar─▒na bile kalori yakmak i├žin onlara ihtiyac─▒m─▒z var. 25-30 ya┼člar─▒nda kilo daha da ├žok art─▒yor. Bu 40 ya┼č─▒na kadar b├Âyle gidiyor. Menopoz d├Âneminde ├Âstrojen hormonu azalmas─▒yla birlikte metabolizma h─▒z─▒nda olu┼čan yava┼člamaya ba─čl─▒ kilo al─▒m─▒na yatk─▒nl─▒k olu┼čuyor. Bu y├╝zden ya┼čland─▒k├ža kas egzersizlerine ├Ânem vermeli ve beslenmemizi kontrol alt─▒nda tutmal─▒y─▒z. Ayr─▒ca protein t├╝ketimini de art─▒rmal─▒y─▒z ├ž├╝nk├╝ kas g├╝c├╝n├╝ art─▒rmak i├žin proteine ihtiyac─▒n─▒z varÔÇŁ diye konu┼čuyor.

Mucize diyet yok

T├╝rkiye’de yeme al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒n b├Âlgesel olarak de─či┼čti─čini kaydeden Salman ┼č├Âyle devam ediyor: ÔÇťEn ├žok g├Âzlemledi─čim nokta; a┼č─▒r─▒ yemek yeme e─čiliminin oldu─ču. ├ľzellikle annelerimiz ├žocuklar─▒ ne kadar ├žok yerse o kadar sa─čl─▒kl─▒ olur alg─▒s─▒ndan hala kurtulabilmi┼č de─čiller. Ak┼čam yemeklerinin kapsaml─▒ ve a─č─▒r bir ┼čekilde haz─▒rlanmas─▒ en fazla kalori al─▒m─▒n─▒n bu ├Â─č├╝nde olmas─▒na sebep oluyor ve ne yaz─▒k ki kahvalt─▒ yapma al─▒┼čkanl─▒─č─▒m─▒z da neredeyse yok denecek kadar az. Tek ba┼č─▒na hi├žbir besin ya da diyet yoktur ki sizi mucizevi bir ┼čekilde zay─▒flats─▒n. Zay─▒flamak i├žin ihtiyac─▒n─▒z olan tek ┼čey g├╝nl├╝k beslenmenizi kontrol alt─▒na almak ve ald─▒─č─▒n─▒z enerjiden daha fazla enerji harcamakt─▒r. Beslenme d├╝zeninizde hi├žbir de─či┼čiklik yapmadan sadece mucizevi diyetlerle zay─▒flama fikri zaman kayb─▒ndan ├Âteye gidemez.ÔÇŁ

Kategoriler
Ya┼čam

Tablet ve cep telefonu obez yap─▒yor!

TV, ak─▒ll─▒ telefon, tablet gibi di─čer ekranl─▒ ├╝r├╝nlerin kullan─▒m─▒ obeziteye neden oldu─ču ger├že─či,┬áABD’de ergenlerin TV, ak─▒ll─▒ telefon, tablet gibi di─čer ekranl─▒ ├╝r├╝nleri kullan─▒m─▒ ve obezite risk fakt├Ârleri aras─▒ndaki ili┼čkiyi ├Âl├žmek i├žin yap─▒lan ara┼čt─▒rmada ortaya ├ž─▒kt─▒.

The Journal Of Pediatrics dergisinde yay─▒nlanan ara┼čt─▒rman─▒n detaylar─▒ hakk─▒nda ┼ču bilgileri veren┬áBariatrikLab Obezite ve Metabolik Cerrahi Merkezi kurucusu Prof. Dr. Halil Co┼čkun, bu elektronik cihazlar─▒n uzun s├╝re kullan─▒lmamas─▒ gerekti─čini s├Âyledi.

Tablet ve telefon ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒ obez yap─▒yor

24 bin 800 ABD’li lise ├Â─črencisi ile iki y─▒lda yap─▒lan ara┼čt─▒rmada, kat─▒l─▒mc─▒lar TV’ye k─▒yasla di─čer ekranl─▒ cihazlarda daha ├žok vakit ge├žirdiklerini bildirdiler. Kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n y├╝zde 19,5’i TV d─▒┼č─▒ di─čer ekranl─▒ cihazlarda g├╝nde 5 saatten fazla vakit ge├žirdiklerini s├Âylerken, y├╝zde 7,8’i her g├╝n 5 saatten fazla TV ba┼č─▒nda vakit ge├žirdiklerini s├Âyledi. Erkek kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n y├╝zde 25’ten fazlas─▒ ve kad─▒n kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n neredeyse y├╝zde 20’si g├╝nde en az bir ┼čekerli i├žecek t├╝kettiklerini belirttiler ve erkeklerin neredeyse 2/3’├╝ ve kad─▒nlar─▒n 3/4’├╝ g├╝nl├╝k olarak yeterli miktarda fiziksel aktivite yapmad─▒klar─▒n─▒ s├Âylediler. Gen├žlerin 2/3’ten fazlas─▒ ayr─▒ca geceleri 8 saat uyku uyumad─▒klar─▒n─▒ ifade ettiler.

Sonu├ž olarak, ara┼čt─▒rmaya kat─▒lan gen├žlerin y├╝zde 13,6’s─▒nda obezite oldu─ču g├Âzlemlendi.

Bu cihazlar uykusuz b─▒rak─▒yor

TV ve di─čer ekranl─▒ ├╝r├╝nlerin kullan─▒m─▒ ile ┼čekerli i├žecek t├╝ketimi, fiziksel aktivite yap─▒m─▒, uyku d├╝zeni ve obezite aras─▒nda ili┼čki oldu─ču sonucuna var─▒ld─▒.

Mesela, g├╝nde 1 saat TV izleyen gen├žlerin 1.23 kere daha fazla ┼čekerli i├žecek t├╝ketme ihtimali varken, bu rakam g├╝nde en az 5 ya da daha fazla saat TV izleyen gen├žler aras─▒nda 2.72. TV izleme s├╝resi artt─▒k├ža, obeziteye yakalanma riskinin artt─▒─č─▒ da g├Âr├╝l├╝yor. G├╝nde 5 ya da daha fazla saat TV izleyenler aras─▒nda obeziteye yakalanma riski, hi├ž izlemeyenlere g├Âre, y├╝zde 78 oran─▒nda daha y├╝ksek ├ž─▒kt─▒. ├çok TV izleyen erkeklerde yetersiz fiziksel aktivite oran─▒ d├╝┼č├╝kken, bu oran kad─▒n kat─▒l─▒mc─▒lar aras─▒nda y├╝ksek ├ž─▒kt─▒. Hi├ž TV izlemeyen gen├žlere k─▒yasla, belli s├╝relerde TV izleyen gen├žlerde yeterli uyku al─▒m─▒n─▒n daha az oldu─ču g├Âr├╝ld├╝.

G├╝nde 5 ya da daha fazla saat ekranl─▒ cihaz kullanan gen├žler aras─▒nda, bu cihazlar─▒ hi├ž kullanmayanlara g├Âre, yetersiz uyku al─▒m─▒n─▒n y├╝zde 80 oran─▒nda daha y├╝ksek oldu─ču sonucuna var─▒ld─▒. Ayr─▒ca di─čer ekranl─▒ cihazlar─▒n s─▒kl─▒kla kullanan gen├žlerin g├╝nde en az bir tane ┼čekerli i├žecek t├╝ketme ve yetersiz fiziksel aktivite oranlar─▒n─▒n daha y├╝ksek oldu─ču g├Âr├╝ld├╝. G├╝nde 5 ya da daha fazla saat olacak ┼čekilde ekranl─▒ cihazlar─▒n en y├╝ksek seviyede kullan─▒m─▒n─▒n obezite riskini artt─▒rd─▒─č─▒ g├Âzlemlendi ve bu cihazlar─▒n g├╝nl├╝k kullan─▒m s─▒kl─▒─č─▒ ve obezite riski aras─▒nda bir doz-davran─▒┼č ili┼čkisi oldu─ču sonucuna var─▒ld─▒.ÔÇŁ

Kategoriler
Ya┼čam

Uyuyam─▒yor musunuz? O zaman bir de bu g─▒dalar─▒ deneyin

Geceleri uyumakta zorlan─▒yor musunuz ya da gecenin bir yar─▒s─▒ uykunuz mu ka├ž─▒yor?┬á├ľzellikle ak┼čam yeme─činde baz─▒ yiyecekler t├╝keterek gece boyunca deliksiz bir uyku ├žekebilirsiniz.

─░┼čte FoxnewsÔÇÖte yay─▒nlanan haberde, uyuman─▒za yard─▒mc─▒ olan 10 yiyecek:

Kula─ča garip gelebilir, ancak ak┼čamlar─▒ k─▒v─▒rc─▒k salata yemek daha iyi uyuman─▒za yard─▒m ediyor. Salatadaki s├╝tl├╝ bitki ├Âz├╝ lactucine diye bilinen afyon i├žeriyor. Bu madde uyku ve gev┼čeme sa─čl─▒yor.

Bir fincan ├žay rahatlat─▒c─▒ olabilir, ancak 8 saatlik kesintisiz bir uyku ├žekmek istiyorsan─▒z, en iyi se├ženek papatya ├žay─▒ olmal─▒. Papatya ├žay─▒ do─čal bir yat─▒┼čt─▒r─▒c─▒d─▒r ve asabi tansiyonu d├╝┼č├╝ren etkisi bulunuyor.

├çay i├žmek istemiyorsan─▒z, ye┼čil sebzelerde bulunan mineral magnezyum, kaslar─▒ ve sinirleri gev┼četmeye yard─▒m ediyor. ├ľ├Âzellikle, brokoli, br├╝ksel lahanas─▒, k─▒v─▒rc─▒k lahana, hindiba gibi sebzeler rahatlat─▒c─▒ etkiye sahip.

Bayramlarda ve ├Âzel g├╝nlerde kurulan ziyafet sofras─▒ndan sonra kendimizi yorgun hissetmemizin sebebi, triptofand─▒r. ├ľzellikle, et, tavuk, bal─▒k ve hindi etinde bulunan triptofan isimli amino asit, serotonin ├╝retimini destekliyoryor, bu da v├╝cudun gev┼čemesine ve uykusuzluk sorunlar─▒yla ba┼č etmenize yard─▒mc─▒ oluyor.

┬áSebze sevmiyorsan─▒z, alternatif olarak triptofan i├žeren di─čer bir yiyecek olan muzu deneyebilirsiniz.

Ak┼čam yeme─činizde karabu─čday, kinoa (gluten i├žermeyen bir t├╝r tah─▒l), dar─▒, arpa ve tatl─▒ papates gibi karbonhidrat i├žeren yiyeceklerden bir karma haz─▒rlay─▒n. Karbonhidrat ins├╝linin serbest kalmas─▒n─▒ sa─člar, bu da triptofan─▒n beyne iletilmesi i├žin gereklidir.

Yulaf unu, sadece kahvalt─▒ i├žin de─čildir. Ak┼čam yeme─činde de bir kase yeme─či deneyin. Bu─čday─▒n yat─▒┼čt─▒r─▒c─▒ ve sinir onar─▒c─▒ ├Âzellikleri bulunuyor. Bu da iyi bir gece uykusu ├žekmenize yard─▒mc─▒ olur.

├çal─▒┼čmalar, bal─▒n do─čal uyku yard─▒m─▒ oldu─čunu g├Âsteriyor. Bal─▒n i├žindeki oreksin isimli do─čal i├žerik beynin kendini kapat─▒p dinlenmesine yard─▒mc─▒ oluyor.

Niasin bak─▒m─▒ndan zengin olan yiyecekler de uyku i├žin faydal─▒d─▒r. ├ç├╝nk├╝, bu yiyecekler de serotonin sentezi i├žeriyor. Niasin bak─▒m─▒ndan zengin olan yiyecekler aras─▒nda yumurta, bal─▒k, tavuk, soya fasulyesi, bezelye ve ├žemen bulunuyor.

Somon, uskumru, sardalye, ringa ve alabal─▒k gibi ya─čl─▒ bal─▒klar, iyi bir uykuya yard─▒mc─▒d─▒r. Ak┼čam yeme─činde taba─č─▒n─▒z─▒ bu yiyeceklerle doldurarak, kesintisiz bir gece uykusu uyuyabilirsiniz. (Vasfiye ├ľzcanbaz)