Kategoriler
Akt├╝el

├ç├Âlde binlerce y─▒ll─▒k vaha, timsah ve bal─▒klarla dolu

Kanyonun aras─▒nda b├Âlgeye ├Âzg├╝ y├╝kselen kumta┼č─▒ kayal─▒klar─▒ ile korunan sulak alan her g├╝n y├╝zlerce devenin su i├žip dinlenmesi i├žin yap─▒lm─▒┼č gibi. Sahra ├ç├Âl├╝’nde bulunan bu vaha, ayn─▒ zamanda Nil timsahlar─▒ ile bal─▒klara ev sahipli─či yapmakta.

Guelta d’Archei, Sahra ├ç├Âl├╝’n├╝n merkezinde bulunan bir vaha ya da daha do─črusu bir yaylad─▒r. Amusing Planet’te yer alan habere g├Âre, al├žak arazilerdeki yeralt─▒ sular─▒n─▒n y├╝zeye d├Âk├╝lmesi ve kal─▒c─▒ havuzlar ile rezervuarlar olu┼čturmas─▒yla olu┼čan tipik bir ├ž├Âl b├Âlgesi t├╝r├╝ olan Guelta d’Archei, kuzey-do─ču ├çad’da bulunan Ennedi Platosu’nda, bir kanyonun arkas─▒na gizlenmi┼č bir konumda yer al─▒r. Sular─▒, bu b├Âlgeye ├Âzg├╝ y├╝kselen kumta┼č─▒ kayal─▒klar─▒ ile korunur. Her g├╝n, y├╝zlerce deve, su i├žip dinlenmeleri i├žin dizlerine kadar gelen derin sulara s├╝r├╝l├╝r. Y├╝zlerce y─▒l boyunca binlerce deveden gelen g├╝bre suyun renginin kararmas─▒na eden olmu┼č.

Siyah sularda timsahlar ve bal─▒klar da var

Kara sularda gizlenen ve hayatta kalan az say─▒da Nil timsah─▒ bulunur. Bu t├╝rler, bir zamanlar Sahra ├ž├Âl├╝n├╝n b├╝y├╝k k─▒sm─▒nda ve G├╝ney Akdeniz k─▒y─▒lar─▒ndaki batakl─▒klarda ve nehirlerde ya┼čard─▒. Guelta d’Archei, bug├╝n Sahra’da bilinen Nil timsah─▒n─▒n kalan son kolonilerinden birini temsil eder. Timsahlar, deve d─▒┼čk─▒lar─▒n─▒n d├Âllendi─či sularda geli┼čen alglerde ya┼čayan bal─▒klarla beslenir. Guelta d’Archei ger├žekten de zoolojik bir mucizedir.

Kayal─▒klar─▒n ├╝zerinde, GueltaÔÇÖn─▒n ya┼č─▒n─▒ kan─▒tlayan Orta Holosen (11.000- 12.000 y─▒l ├Ânce)ÔÇÖe dayanan kaya resimleri vard─▒r.

Guelta d’Archei, a┼č─▒nm─▒┼č yollardan uzak, ├žorak bir yer. Oraya ula┼čmak i├žin 4×4 araca sahip olman─▒z ve ├çad’─▒n ba┼čkenti n’Djamena’dan en az d├Ârt g├╝nl├╝k bir yolculuk yapman─▒z gerekir. Oradan da birka├ž saatlik y├╝r├╝y├╝┼č ile foto─čraflardaki zooloji mucizesine ula┼čabilirsiniz. (Vasfiye ├ľzcanbaz)