Kategoriler
Ya┼čam

S─▒caklarla ba┼č etmenin yollar─▒

Diyetisyen Emre Uzun, son y─▒llar─▒n en y├╝ksek s─▒cakl─▒─č─▒n─▒n ya┼čand─▒─č─▒ g├╝nlerde, s─▒caklardan korunmak i├žin neler yap─▒lmas─▒ gerekti─čini anlat─▒yor. Beslenmemizi g├Âzden ge├žirip, b├╝y├╝k fayda sa─člayacak p├╝f noktalar ile s─▒caklar─▒ daha kolay atmak m├╝mk├╝n oluyor.

G├╝ne┼čin alt─▒nda uzun s├╝re kalmak; g├╝ne┼č ├žarpmas─▒, g─▒da zehirlenmeleri ve s─▒v─▒ kayb─▒n─▒n neden oldu─ču rahats─▒zl─▒klar─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒na neden olabiliyor. G├╝ne┼č ├žarpmalar─▒n─▒n yan─▒nda ├Âzellikle g─▒da zehirlenmeleri ve s─▒v─▒ kayb─▒na ba─čl─▒ dehidratasyon g├Âr├╝lme riski y├╝kselmektedir. Bu y├╝ksek s─▒caklarda ofiste, d─▒┼čar─▒da ve tatilde vakit ge├žirenler i├žin yeme ve i├žmelerini farkl─▒ ┼čekillerde d├╝zenlemeleri s─▒caktan korumaya yard─▒mc─▒ olacakt─▒r.

Susuzluk riski

Yaz aylar─▒nda su t├╝ketiminin yetersiz olmas─▒yla birlikte ├Âne ├ž─▒kan bir risk olan dehidratasyon ciddi sa─čl─▒k problemlerine neden oluyor. K─▒┼č aylar─▒nda 8-10 su barda─č─▒ olan su t├╝ketimi yaz aylar─▒nda 10-12 litreye ├ž─▒kmal─▒d─▒r. Hatta d─▒┼čar─▒da ge├žirilen vakit fazla ise su t├╝ketiminiz 3 litreyi bulabilir.

Asitli ve gazl─▒ i├žecekler yerine s├╝t, ayran, taze s─▒k─▒lm─▒┼č meyve sular─▒, bitki ve meyve ├žaylar─▒n─▒n tercih edilmesi daha faydal─▒ olur. Bu i├žecekler su ihtiyac─▒m─▒z─▒ kar┼č─▒lamaya yard─▒mc─▒ eder.

Halsizli─či ├Ânlemek…

S─▒cak havalarda yorgunluk ve bitkinli─či ├Ânlemek ad─▒na az ve s─▒k beslenmeli ve ├Â─č├╝n atlamamal─▒s─▒n─▒z. S─▒cak hava nedeniyle olu┼čan i┼čtahs─▒zl─▒─č─▒n ├Ân├╝ne ge├žmek ve sindirim sistemini rahatlatmak amac─▒yla hafif ve su oran─▒ y├╝ksek besinlere ├Âncelik verilmelidir. Sofralardan salatalar, zeytinya─čl─▒ sebze yemekleri ve su i├žeri─či y├╝ksek meyveler eksik olmamal─▒d─▒r.

Zehirlenme riski…

A├ž─▒kta sat─▒lan g─▒dalardan olabildi─čince ka├ž─▒n─▒lmal─▒d─▒r. S─▒cak havalar yiyeceklerin bozulma riskini artt─▒rmaktad─▒r. Saklanma ko┼čullar─▒n─▒n k├Ât├╝ olmas─▒ bakterilerin ├╝remesi i├žin uygun ortam sa─člamaktad─▒r. Bunun sonucunda sindirim sisteminin bozulmas─▒ ile seyredilen di─čer vakalar─▒nda art─▒┼č─▒ ile sonu├žlanabilmektedir.

Kimler risk alt─▒nda?

Bu d├Ânemlerde artan s─▒cakl─▒klar ├Âzellikle bebek, ├žocuk, ya┼čl─▒ ve hamileler ile tansiyon, kalp, ┼čeker gibi kronik hastal─▒klar─▒ bulunan ki┼čilerde sa─čl─▒k sorunlar─▒n─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒na neden olabilir.

S─▒caklarda a┼č─▒r─▒ terleme sonucu v├╝cuttan suyla beraber, sodyum, potasyum gibi mineraller de at─▒ld─▒─č─▒ i├žin bu durum halsizlik, nab─▒z zay─▒fl─▒─č─▒, yorgunluk ve dola┼č─▒m bozukluklar─▒na yol a├žabilmektedir.

Tansiyon problemi olanlar ├Âzellikle iyi bir protein kayna─č─▒ olan s├╝t ve yo─čurt t├╝ketimine ├Âzen g├Âstermelidirler. Bunun yan─▒nda hipogilisemi problemleri ya┼čayanlar ara ├Â─č├╝nlerini kesinlikle atlamamal─▒d─▒rlar.

Bol bol sulu meyve t├╝ketin!

Karpuz ve kavun v├╝cuttaki toksinleri atmaya yard─▒mc─▒ olurken, di─čer yandan ┼čeftali cilt sa─čl─▒─č─▒n─▒ koruma g├Ârevini ├╝stlenir. Artan terleme nedeni ile su ihtiyac─▒ di─čer mevsimlere oranla yakla┼č─▒k iki kat─▒na yani 2,5- 3 litreye ula┼č─▒r. Bunu sadece su t├╝keterek kar┼č─▒lamak zor olabilir. Bunu sa─člamaya yard─▒mc─▒ olacak meyveler de mevcuttur. Karpuz, kavun, ┼čeftali, ├╝z├╝m gibi meyveler su ihtiyac─▒m─▒z─▒ kar┼č─▒lamaya yard─▒mc─▒ olacakt─▒r.

Yaz─▒n tatl─▒s─▒ dondurma…

Bu havalarda hamur i┼či tatl─▒lar bizi rahats─▒z edebilir. Bunun yerine ideal tatl─▒ dondurmad─▒r. Hem s├╝t i├žeri─či ile iyi bir protein ve kalsiyum kayna─č─▒ hemde s─▒cak havalarda i├žimizi ferahlat─▒c─▒ bir tatl─▒d─▒r.

Haftada 2-3 g├╝n tercih edilebilecek tatl─▒ olan dondurma, kilo ald─▒rma korkusu olmadan t├╝ketebilir. Tabi ki miktar─▒ ├Ânemli. 2-3 topu a┼čmamaya dikkat edelim .

Yaz─▒n s─▒caklarda nas─▒l giyinmelisiniz?

Su kayb─▒m─▒z─▒ azaltmak ad─▒na k─▒yafet se├žimi de ciddi ├Ânem arz etmektedir. A├ž─▒k renkli, pamuk ya da keten gibi kuma┼čtan yap─▒lm─▒┼č, bol ve rahat giysiler tercih edilmeli. Sentetik kuma┼čtan giysiler ciltten buharla┼čmaya izin vermedi─činden hissedilen s─▒ca─č─▒ art─▒r─▒r. Daha ├žok terlememize neden olabilir. D─▒┼čar─▒da ├žok fazla vakit ge├žiriyorsak e─čer geni┼č kenarl─▒ ┼čapka, ┼čemsiye, uygun g├╝ne┼č g├Âzl├╝─č├╝ alman─▒n vakti geldi de ge├žiyordur.

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Bu yiyecekler sizi ├Âld├╝rebilir!

Yiyeceklerin hepsinin sa─čl─▒kl─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyen uzmanlar, kimilerinin zehirlenmelere kimisinin ise alerjik reaksiyona yol a├žarak sizi ├Âld├╝rebilece─čini belirtiyorlar. Peki bu yiyecekler hangileri?

Muhtemelen bu yiyeceklerden birinin bilin├žsizce toplanan mantarlar oldu─čunu kolayca tahmin edebilirsiniz. Ancak sa─čl─▒─č─▒n─▒z i├žin ├žok faydal─▒ olan meyvelerin bile kimi zaman zehirli olabilece─čini biliyor musunuz? Delish isimli internet sitesinde yer alan habere g├Âre, i┼čte Amerika’da kanunen yasaklanan yiyecekler:

Mantar: Tavuklu mantar soteden mantarl─▒ pizzaya kadar bir├žok sevilen yeme─čin i├žinde bulunan mantar─▒n baz─▒ t├╝rleri zehirli olabiliyor. “Death Cap”, “Fool’s Mushroom” ve “Autumn Skullcap” olarak bilinen mantarlar, insanlar─▒ zehirleyen ve kar─▒n a─čr─▒s─▒, bulant─▒ ve a┼č─▒r─▒ susuzluk gibi ani belirtilere neden olan mantarlar aras─▒nda bulunuyor. Az zehirlenme tedavi edilebilir, ancak fazla miktarda bu mantarlardan t├╝ketilmesi geri ├ževrilemez ve ├Âl├╝mle sonu├žlanabilen karaci─čer, b├Âbrek, kalp ve kas hasar─▒na yol a├žabilir.

├çilekler: ├çal─▒┼čmalar ├žilek, yaban mersini ya da k─▒z─▒lc─▒k gibi baz─▒ t├╝rlerin sa─čl─▒─č─▒n─▒z i├žin daha faydal─▒ oldu─čunu g├Âsteriyor. Bu meyvelerin tatl─▒ k─▒rm─▒z─▒ pulpas─▒ genellikle g├╝venilir olmas─▒na ra─čmen, meyvenin ├žekirdekleri kalp fonksiyonunu durduran ve ├Âl├╝me yol a├žabilen alkaloidler i├žeriyor. Di─čer tehlikeli ├žilek t├╝r├╝ ise defnedir (Daphne, lady laurel). Bu ├žile─či ├ži─čnemek a─č─▒zda yo─čun bir yanmaya neden oluyor. Di─čer semptomlar─▒ ise midenin bozulmas─▒, ba┼č a─čr─▒s─▒ ve say─▒klamad─▒r.

Balon bal─▒─č─▒: Bu Japon lezzeti sizi zehirleyebilir. Bu bal─▒─č─▒n derisi ve belirli organlar─▒ insan─▒ fel├ž edebilen ve bo─čulmaya neden olan “tetrodotoksin” isimli ├žok zehirli toksin i├žeriyor. Sadece bu alanda uzman a┼č├ž─▒lar bu bal─▒─č─▒n zehirli b├Âl├╝mlerini ├ž─▒kar─▒p at─▒yor ve bu bal─▒─č─▒ yemek i├žin haz─▒rl─▒yorlar. Bu bal─▒k son y─▒llarda ├╝lkemizde Ege ve Akdeniz k─▒y─▒lar─▒nda da g├Âr├╝lmeye ba┼čland─▒.

Yer f─▒st─▒─č─▒: Ciddi alerjik reaksiyona yol a├žan yer f─▒st─▒─č─▒ bir├žok at─▒┼čt─▒rmal─▒kta, yemekte, tatl─▒larda bulunuyor. Fakat yer f─▒st─▒─č─▒ baz─▒ insanlarda ciddi alerjik reaksiyonlara yol a├žabiliyor. V├╝cudun bu maddeye kar┼č─▒ verdi─či en ciddi yan─▒t anafilaksidir. H─▒zl─▒ bir ┼čekilde yap─▒lacak epinefrin (adrenalin) enjeksiyonu ile tedavi sa─član─▒r. E─čer tedaviye hemen ba┼članmazsa havayolu ciddi ┼čekilde daralabilir, ┼čok ve hatta bilin├ž kayb─▒ ya┼čanabilir. ├ľl├╝me bile neden olabilir.

Tek ├žekirdekli meyveler ve elma ├žekirdekleri: Elmalar ve armut, ┼čeftali, kay─▒s─▒, erik gibi tek ├žekirdekli meyveler ├žok lezzetlidir. Fakat, bu meyvelerin kabuklar─▒ ile yapraklar─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra ├žekirdeklerinden de uzak durmal─▒s─▒n─▒z. ├ç├╝nk├╝ bunlar siyan├╝r ├╝reten “amigdalin” isimli bile┼čen i├žeriyorlar. Fazla miktarda yenmesi halinde ba┼č d├Ânmesi ve mide bulant─▒s─▒ g├Âr├╝lebilir. Ciddi zehirlenme durumunda ise kan bas─▒nc─▒ ile kalp h─▒z─▒nda art─▒┼č, b├Âbrek yetmezli─či ve koma g├Âr├╝l├╝yor. Bunu takip eden solunum durmas─▒yla ├Âl├╝m ger├žekle┼čiyor.

Sosisli: Bir├žok at─▒┼čt─▒rmal─▒k ve yiyecek bo─čulma tehlikesine yol a├žabiliyor. “Pediatric’s” dergisinde yer alan ├žal─▒┼čmaya g├Âre, nefes t─▒kan─▒kl─▒─č─▒ ├Âzellikle 3 ya┼č ve alt─▒ndaki ├žocuklarda ├Âl├╝me neden olabiliyor. Sosisli tehlikeli bir yiyecek olarak se├žilmi┼čtir. Sosisin 10 ya┼č alt─▒ ├žocuklar aras─▒nda yiyece─če ba─čl─▒ bo─čulmalar─▒n y├╝zde 17’sinden sorumlu oldu─ču a├ž─▒kland─▒.

Ackee meyvesi: Karayipler’de lezzetli, ama bir o kadar da zehirli ackee meyvesi vard─▒r. Vitaminler ve protein a├ž─▒s─▒ndan zengin olsa da, e─čer bu meyveyi iyice olgunla┼čmadan yerseniz, karaci─čerinizden glikozun sal─▒nmas─▒n─▒ engellenir ve ├Âl├╝me neden olur.

Rhubarb yapraklar─▒: Yapraklar─▒ zehirli olup, g├Âvdesi ya da k├Âkleri yenebilen bitki olan rhubarb, tehlikelidir. Yapraklar─▒nda bulunan toksinler solunum problemlerine, n├Âbetlere ve hatta komaya neden olabiliyor. En k├Ât├╝ vakalarda b├Âbrek yetmezli─či g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. ├ľl├╝m nadirdir.(Vasfiye ├ľzcanbaz)