Kategoriler
Sa─čl─▒k

Beynimizi ne kadar tan─▒yoruz? Beynimizin i├ži hala bilinmeyenlerle dolu

Beynimiz, kafatas─▒ndan ├ž─▒kar─▒l─▒p girinti ve ├ž─▒k─▒nt─▒lar─▒ d├╝zle┼čtirildi─činde d├Ârt tane A4 ka─č─▒d─▒ kadar yer kaplad─▒─č─▒n─▒ biliyor muydunuz? Bilim d├╝nyas─▒n─▒n y─▒llard─▒r s─▒rlar─▒n─▒ ├ž├Âzmekle bitiremedi─či, her g├╝n yeni ├Âzelliklerini ke┼čfetti─či beynimiz, buna kar┼č─▒n hala bilinmeyenlerle dolu.

Beynin b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝n zeka ile direkt orant─▒s─▒ yok gibi. En gizemli ve en komplike organ─▒m─▒z─▒n beynimiz oldu─čunu s├Âyleyen Ac─▒badem Fulya Hastanesi N├Âroloji Uzman─▒ Prof. Dr. Geysu Karl─▒kaya, beynimizin sadece y├╝zde 10ÔÇÖunu kulland─▒─č─▒m─▒z bilgisinin ger├že─či yans─▒tmad─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yor. Beynimizin, kafatas─▒ndan ├ž─▒kar─▒l─▒p girinti ve ├ž─▒k─▒nt─▒lar─▒ d├╝zle┼čtirildi─činde d├Ârt tane A4 ka─č─▒d─▒ kadar yer kaplad─▒─č─▒n─▒ belirten Karl─▒kaya, beynin 9 gizemini anlatt─▒, ├Ânemli uyar─▒lar ve ├Ânerilerde bulundu.

Beynimizin b├╝y├╝kl├╝─č├╝ zeka g├Âstergesi de─čil

V├╝cut a─č─▒rl─▒─č─▒m─▒z─▒n sadece y├╝zde 2ÔÇÖsini olu┼čturan, yakla┼č─▒k 1300-1400 gram olan beynin y├╝zde 69-85ÔÇÖini su olu┼čturuyor. Beynimiz v├╝cudumuzda kaplad─▒─č─▒ yerin aksine t├╝m enerjimizin y├╝zde 20ÔÇÖsini harc─▒yor. Ancak beynin b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝n zeka ile direkt orant─▒s─▒ yok gibi g├Âr├╝n├╝yor. (Albert EinsteinÔÇÖ─▒n beyni 1230 gramd─▒). ─░nsan beyninde yakla┼č─▒k 86 milyar sinir h├╝cresi ve bu h├╝creler aras─▒nda y├╝zlerce trilyon ba─člant─▒ bulunuyor. Bu h├╝crelerin yo─čunlu─ču, ba─člant─▒lar─▒ ve beyindeki k─▒vr─▒mlar─▒n miktar─▒ daha ├Ânemli. K─▒vr─▒mlar ne kadar fazla ise o kadar iyi. (Maymun ve yunuslar─▒n k─▒vr─▒mlar─▒ ├žok belirginken farelerin beyin y├╝zeyi d├╝z)

Kapasitesi 20’li ya┼člarda zirvede

Beynimizin geli┼čiminin en h─▒zl─▒ oldu─ču d├Ânem bebeklik d├Ânemi! Gebelik s─▒ras─▒nda annede depresyon ve a┼č─▒r─▒ stres bebe─čin beyin fonksiyonlar─▒n─▒ olumsuz etkiliyor, tam tersi iyi beslenme ve meditasyon olumlu etki yap─▒yor. Beynin ana ba─člant─▒lar─▒ do─čumda haz─▒r oluyor, ilk 1-2 y─▒lda sinir k─▒l─▒flar─▒n─▒n geli┼čmesinin ard─▒ndan y├╝r├╝me, konu┼čma vb fonksiyonlar da ger├žekle┼čiyor. Beyin kapasitesi 20ÔÇÖli ya┼člarda pik yap─▒yor, 25 ya┼č─▒ndan itibaren beynin baz─▒ b├Âl├╝mleri k├╝├ž├╝lmeye ba┼čl─▒yor ancak hayat boyu beyin de─či┼čmeye devam ediyor, yeni h├╝creler ekleniyor. Kelime hazinesi 70ÔÇÖli ya┼člara kadar korunabiliyor.

Beyin cinsiyete g├Âre de─či┼čiyor

Bu farkl─▒l─▒k do─čum ├Âncesi ba┼čl─▒yor ve ya┼čl─▒l─▒k d├Ânemine dek bu ger├žek de─či┼čmiyor. Kad─▒n beyni ile erkek beyni birbirinden farkl─▒. Erkeklerde beyin a─č─▒rl─▒─č─▒ kad─▒nlara g├Âre yakla┼č─▒k 100 gram daha fazla. A─č─▒rl─▒─č─▒n yan─▒ s─▒ra fonksiyonel olarak da fark var. ├ľrne─čin kad─▒nlarda haf─▒za ve sosyal tan─▒ma becerileri, dil yetenekleri daha ├╝st├╝nken, erkeklerde motor (hareket) ve uzaysal alg─▒lama ├Âzellikleri daha geli┼čmi┼č.

Beynin b├Âlgelerinde g├Ârevler de farkl─▒

Beynimizin farkl─▒ b├Âlgelerinin farkl─▒ g├Ârevleri var, yapt─▒─č─▒m─▒z i┼če g├Âre beynimizin farkl─▒ b├Âlgeleri ├žal─▒┼č─▒yor. ├ľrne─čin; fiziksel bir aktivite s─▒ras─▒nda beynimizin hareket merkezleri a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak ├žal─▒┼č─▒rken; konu┼čurken konu┼čma merkezi, bir ┼čey okurken g├Ârme merkezi daha aktif oluyor. Ancak farkl─▒ merkezlerin birbiri ile ileti┼čimi hemen hemen s├╝rekli olarak devam ediyor. Yeni g├Âr├╝nt├╝leme teknikleri sayesinde bir i┼č yaparken beynin hangi b├Âlgelerinin aktif oldu─čunu g├Âzlemlemek m├╝mk├╝n ve tek bir i┼č i├žin bile beyindeki farkl─▒ merkezlerin aktifle┼čerek birbiri ile ileti┼čim kurabildi─čini g├Âzlemleyebiliyoruz. Herhangi bir problem oldu─čunda bu i┼č b├Âl├╝m├╝ de─či┼čebiliyor ve beyin yeniden organize olarak fonksiyonunu devam ettirebiliyor.

A─čr─▒y─▒, ac─▒y─▒ hissetmiyor

Beyin dokumuz a─čr─▒y─▒ hissetmez. Ba┼č a─čr─▒s─▒ beyinden kaynaklan─▒yor gibi hissedilse de a─čr─▒ asl─▒nda beyin etraf─▒ndaki damar ve sinir benzeri a─čr─▒ya duyarl─▒ yap─▒lardan kaynaklan─▒r.

Zihinsel aktivite de haf─▒zay─▒ art─▒r─▒r

Fiziksel egzersiz sadece kalp ve v├╝cut kaslar─▒ i├žin faydal─▒ de─čil, beyni de geli┼čtiriyor. Beynin haf─▒za merkezi d├╝zenli egzersiz ile birka├ž ay i├žerisinde b├╝y├╝yebiliyor, benzer bir durum d├╝zenli zihinsel aktivite s─▒ras─▒nda da g├Âr├╝lebiliyor. Yeni bir dil ├Â─črenmek, bir m├╝zik aleti ├žalmay─▒ ├Â─črenmek gibi. Bu olumlu etkinin olu┼čmas─▒ i├žin dilin ├Â─črenilmesi de muhtemelen gerekmiyor, ├žal─▒┼čmak yeterli. ├çal─▒┼čma b─▒rak─▒ld─▒─č─▒nda ise her ┼čey eski haline d├Ân├╝yor.

Bol sebze, meyve beyin i├žin faydal─▒

Bol meyve, sebze i├žeren ve a─č─▒rl─▒kl─▒ zeytinya─č─▒ kullan─▒lan diyetler haf─▒za dahil pek ├žok beyin fonksiyonu ├╝zerine olumlu etki yap─▒yor. ┼×ekerin az t├╝ketilmesi de ├Ânemli ancak probiyotik bakterilerin bili┼čsel fonksiyonlar ├╝zerine etkisi hala tart─▒┼čmal─▒.

Sa─čl─▒kl─▒ uyku = G├╝├žl├╝ haf─▒za

Sa─čl─▒kl─▒ bir uyku, g├╝├žl├╝ bir haf─▒za i├žin gereken fakt├Ârlerden bir tanesi. Az uyuyan veya kalitesiz uyuyan ki┼čilerde ├Â─črenme g├╝├žl├╝kleri ve haf─▒za problemleri g├Âr├╝lebiliyor. Uyku ayn─▒ zamanda beyinde temizlik g├Ârevi ├╝stleniyor. Alzhemier hastalar─▒nda beyinde biriken amiloid proteini uyku s─▒ras─▒nda beyinden uzakla┼čt─▒r─▒l─▒yor.

Fazla GPS kullan─▒m─▒ beyni olumsuz etkiliyor

Londra taksi s├╝r├╝c├╝lerinde yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda; beynin haf─▒za merkezi olarak kabul edilen hipokampusun belli b├Âlgelerinin ba┼čka meslek sahiplerine k─▒yasla daha fazla geli┼čti─či g├Âzlenmi┼č. (LondraÔÇÖda taksi s├╝r├╝c├╝s├╝ olmak i├žin 25 bin caddenin ├Â─črenilmesi gerekiyor.) GPS kullan─▒m─▒ ile beynin ayn─▒ b├Âlgelerinde k├╝├ž├╝lme olmamas─▒ i├žin yeni bir yere ilk gidi┼čte GPS kullan─▒lsa bile d├Ân├╝┼čte kullan─▒lmamal─▒.

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Zeki ve sa─čl─▒kl─▒ olmak i├žin bal─▒─ča limon s─▒kmay─▒n

V├╝cudumuzun sa─čl─▒─č─▒ i├žin ├žok ├Ânemli bir besin takviyesi olan bal─▒k ya─č─▒, beynin g─▒das─▒ olarak g├Âr├╝l├╝r. ├çocuklarda da IQ oran─▒n─▒n y├╝kselmesini sa─člayan bal─▒k ya─č─▒n─▒n kilo ald─▒rmad─▒─č─▒n─▒ bilmelisiniz. Ancak bal─▒k ya─č─▒n─▒n etkisiniz kaybetmemesi i├žin bal─▒─ča limon s─▒kmamal─▒s─▒n─▒z.

D├╝nya Sagl─▒k ├ľrg├╝t├╝ (WHO) taraf─▒ndan g├╝nde minimum 2.2 gram t├╝ketilmesi ├Ânerilen bal─▒k ya─č─▒ v├╝cutta koruma kalkan─▒ g├Ârevini ├╝stlenir. Bal─▒k ya─č─▒n─▒n ├žocuklardaki IQ oran─▒n─▒n y├╝zde 7.5 art─▒rd─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyen Ageless Clinic Koruyucu T─▒p Uzman─▒ Dr. Ali Fuat Aytekin, ekme─či ├žok t├╝ketece─čimize bal─▒k ya─č─▒ t├╝ketsek IQ seviyelerimizin y├╝kselece─čini vurgulad─▒.

Bal─▒k ya─č─▒, kalp hastal─▒klar─▒ndan kansere kadar hemen hemen t├╝m hastal─▒klardan korunmada harika bir ├ž├Âz├╝md├╝r. Omega-3 olarak da bilinen besin kayna─č─▒ do─čal olarak bal─▒k yiyerek al─▒nd─▒─č─▒ gibi kaps├╝l ┼čeklinde haz─▒rlanan ila├žlardan ya da s─▒v─▒ halde de al─▒nabilir. Kur┼čun ve civa oran─▒ s─▒f─▒rsa o bal─▒k ya─č─▒n─▒n kaliteli oldu─čunu belirten Aytekin, AntartikaÔÇÖda ya┼čayanlar─▒n AvrupaÔÇÖda ya┼čayanlara oranla kalp krizi riskinin ├žok d├╝┼č├╝k oldu─čuna dikkat ├žekti. Omega-3ÔÇÖ├╝n hem kan─▒ suland─▒rd─▒─č─▒n─▒ hem de antikolajen gibi bir s├╝r├╝ ├Âzelliklere sahip oldu─ču bilinmekte. Halk aras─▒nda do─čru bilinen bir yanl─▒┼č─▒n da bal─▒─č─▒n ├╝st├╝ne limon s─▒kmak oldu─čunu ve limonun omega-3 ile etkile┼čime girerek onun etkisini yitirmesine yol a├žt─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyen Aytekin ┼čunlar─▒ anlatt─▒:

BALIK YA─×I K─░LO ALDIRMAZ

Kad─▒nlar─▒n en ├žok merak etti─či sorular─▒n ba┼č─▒nda bal─▒k ya─č─▒n─▒n kilo yap─▒p yapmamas─▒ gelir. 10 gram bal─▒k ya─č─▒n─▒n a┼ča─č─▒ yukar─▒ bir ├žorba ka┼č─▒─č─▒d─▒r ve sadece 72 kaloridir. 10 gram bal─▒k ya─č─▒ i├žince anca bir elma yemi┼č olursunuz. Bal─▒k ya─č─▒ kan─▒m─▒zda bulunmas─▒ gereken temel ya─člardan bir tanesi.

├çOCUKLARIN ZEKASI ─░├ç─░N BALIK YA─×I ┼×ART

Omega-3 ya─č─▒, ├žocuklar─▒n zeka geli┼čimi i├žin ├žok ├Ânemli. ├ç├╝nk├╝ beynin olu┼čmas─▒nda etkili oldu─ču i├žin ├žocuklar─▒n IQÔÇÖsunu y├╝zde 7,5 oran─▒nda artt─▒r─▒yor. Tabii yeti┼čkiler i├žinde ├žok ├Ânemli ├Âzellikle hastal─▒klardan korunma noktas─▒nda. Bal─▒k ya─č─▒ l├╝ks bir t├╝ketim de─čil zaruri bir ihtiya├žt─▒r. ─░nsanlar─▒n bunu benimsemesi gerekiyor. Yani bir bak─▒ma uzun ve sa─čl─▒kl─▒ ya┼čam─▒n s─▒rr─▒ bal─▒k ya─č─▒nda gizli.

Kategoriler
Ya┼čam

Bu g─▒dalar sizi daha zeki yapacak

Ya┼ča ba─čl─▒ haf─▒za kayb─▒n─▒ ├Ânledi─čini ve daha zeki olman─▒z─▒ sa─člad─▒─č─▒n─▒ bilseydiniz, ├žorbalar─▒n─▒za nohut, salatalar─▒n─▒za ise kereviz ekler miydiniz? Bu g─▒dalar─▒n i├žinde bulunan bile┼čenler n├Âronlar─▒ besliyor, n├Ârotransmitter ├╝retimini destekliyor, iltihab─▒ azalt─▒yor ve n├Âral bozulmaya kar┼č─▒ sizi koruyor.

Y─▒llar ge├žtik├že beyninizdeki h├╝creler ├Âl├╝yor, unutkanl─▒k ba┼čl─▒yor. Forbes dergisinde yer alan habere g├Âre, ya┼č─▒n─▒z ilerledik├že beyin g├╝c├╝n├╝zden hi├žbir ┼čey kaybetmemek sizin elinizde. ─░┼čte beyin g├╝c├╝n├╝z├╝ korumak i├žin yemeniz gerekenler:

Çikolata

Beyin h├╝crelerini korumaya yard─▒m eden ve beyne giden kan ak─▒┼č─▒n─▒ h─▒zland─▒ran flavanol isimli antioksidanlar a├ž─▒s─▒ndan zengin olan ├žikolatan─▒n kakao oran─▒na dikkat etmelisiniz. En ideali bitter ├žikolatad─▒r.

Ceviz

Bilim adamlar─▒ Omega-3 ya─č asitlerinin beyin ├╝zerinde nas─▒l bu kadar koruyucu etkiye sahip oldu─čunu bilmiyorlar, fakat ara┼čt─▒rmalar n├Ârotransmitter fonksiyonlar─▒n─▒ destekledi─čini g├Âsteriyor. Bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre, y├╝ksek seviyede Omega-3 ya─č asidi i├žeren ceviz kalp dostudur, damarlar─▒n─▒z─▒ temiz ve kan ak─▒┼č─▒n─▒z─▒ g├╝├žl├╝ tutar. Omega-3 kayna─č─▒ a├ž─▒s─▒ndan en zengin yiyecek olan somon bal─▒─č─▒n─▒ i├žerdi─či c─▒vadan dolay─▒ ├žok fazla ve s─▒k t├╝ketmemelisiniz. Ancak her g├╝n bir avu├ž dolusu cevizi salatalar─▒n─▒zda kullanabilir ya da at─▒┼čt─▒rmal─▒k olarak yiyebilirsiniz. Ayr─▒ca ceviz haf─▒zay─▒ koruyan B6 vitamini i├žeriyor.

Brokoli ve karnabahar

Ara┼čt─▒rmac─▒lar, beyin geli┼čiminde kolin vitaminin rol├╝n├╝ ara┼čt─▒rd─▒klar─▒nda yeni beyin h├╝cresi geli┼čimini ve n├Ârol ba─člant─▒lar─▒ destekledi─čini belirlediler. Do─čum ├Âncesi kolin takviyesi bebe─čin ileri y─▒llardaki zekas─▒n─▒ desteklerken kolin eksikli─či ise n├Âral t├╝p defektiyle ili┼čkilidir. Yeti┼čkinlerde kolin n├Ârotransmitteri sa─čl─▒kl─▒ tutar, sizin zeki olman─▒z─▒ sa─člar ve haf─▒zan─▒z─▒ g├╝├žl├╝ tutar. Bir k├óse r├╝┼čeym 202 miligram kolin i├žeriyor; s─▒─č─▒r karaci─čeri de en iyi kolin kaynaklar─▒ndan biridir ve 150 gram─▒nda 473 miligram kolin bulunur. Ayr─▒ca brokolide 182, karnabaharda ise 177 miligram kolin vard─▒r. Bunun yan─▒ s─▒ra brokoli K vitamini bak─▒m─▒ndan zengindir, bu vitamin ise idrak─▒ destekler.

Kereviz

2010 y─▒l─▒nda yap─▒lan ara┼čt─▒rmaya g├Âre, kerevizin i├žindeki luteolin isimli bile┼čenin ya┼ča ba─čl─▒ haf─▒za kayb─▒n─▒ yava┼člatt─▒─č─▒ belirlendi. ├ç├╝nk├╝ luteolin beyindeki iltihab─▒ yat─▒┼čt─▒r─▒yor. Ayr─▒ca kereviz beyindeki dejenetaratif de─či┼čiklik d├Âng├╝s├╝n├╝ ├Ânl├╝yor. Luteolin bak─▒m─▒ndan en zengin kaynaklardan biri kerevizdir; di─čerleri aras─▒nda ise biberler ve havu├ž bulunuyor.

Karabu─čday

Do─čal bir sakinle┼čtirici olan karabu─čdayda triptofan seviyesi y├╝ksektir, bir k├ósesi ├Ânerilen miktar─▒n y├╝zde 25ÔÇÖini kar┼č─▒lar. Karabu─čday porsiyon ba┼č─▒na 229 miligram ile iyi bir magnezyum kayna─č─▒d─▒r. Glutensizdir ve lif a├ž─▒s─▒ndan zengin olan karabu─čday─▒ ├žorbalar─▒n─▒zda, tencere yemeklerinizde kullanabilirsiniz ya da salatalar─▒n─▒za ekleyebilirsiniz.

Nohut

Magnezyum mesaj iletimini h─▒zland─▒ran beyin h├╝cresi resept├Ârleri i├žin olduk├ža faydal─▒. Magnezyum ayr─▒ca kan damarlar─▒n─▒ rahatlat─▒yor, beyni beslemek i├žin daha fazla kan gitmesini sa─čl─▒yor. Stres ise magnezyumun v├╝cuttan s├╝z├╝lmesine yol a├ž─▒yor. Bir tabak nohutta 220 miligram magnezyum bulunuyor.

Koyu ye┼čil yaprakl─▒ sebzeler

Karalahana, paz─▒, ─▒spanak gibi koyu ye┼čil yaprakl─▒ sebzeler, B vitamini ve folik asit a├ž─▒s─▒ndan zengindir. Bunlar da beyni ya┼članman─▒n etkilerinden korur. Ayr─▒ca, bu sebzelerde kalp krizi ile kansere kar┼č─▒ koruyucu olan antioksidanlar bulunuyor.

Yaban mersini

Bug├╝ne kadar yaban mersininin bir├žok yarar─▒ oldu─čunu duymu┼čsunuzdur. Ara┼čt─▒rmalara g├Âre, bol bol yaban mersini yemek daha h─▒zl─▒ ├Â─črenme, daha keskin d├╝┼č├╝nme, daha iyi geli┼čmi┼č haf─▒za sa─člar. Ayr─▒ca yaban mersininin antioksidan g├╝c├╝ serbest radikalleri temizler ve n├Ârodejeneratif oksidatif stresi azalt─▒r.

K─▒rm─▒z─▒ et

A┼č─▒r─▒ k─▒rm─▒z─▒ et yememeniz i├žin bir├žok neden var. Fakat beyin sa─čl─▒─č─▒na gelince s─▒─č─▒r, koyun etinde bol miktarda B12 vitamini bulunuyor. Enerji verici olan B12 vitamini sa─čl─▒kl─▒ beyin fonksiyonlar─▒ a├ž─▒s─▒ndan ├žok ├Ânemlidir. B12 vitamini eksikli─činde sinir ve beyin hasar─▒ olu┼čuyor. S─▒─č─▒r karaci─čerinde de bol miktarda B12 vitamini bulunur.

K├Âri

K├Ârinin i├žinde kimyon, biber, zerde├žal, ki┼čni┼č, karanfil, kakule, zencefil, hintcevizi, demirhindi ve ac─▒ k─▒rm─▒z─▒ biber bulunuyor. K├Ârinin i├žinde bulunan ac─▒ baharat tad─▒nda olan zerde├žal (Hint safran─▒) ve sar─▒ renkli hardal kurkumin isimli kimyasal i├žeriyor. Ara┼čt─▒rmalara g├Âre, bu kimyasal haf─▒zay─▒ destekliyor, Alzheimer’─▒n ilerlemesini yava┼člat─▒yor ve yeni beyin h├╝cresi olu┼čum s├╝reci olan sinir dokusu olu┼čumunu harekete ge├žiriyor. Ayr─▒ca beyin ve sinir h├╝cresi iltihab─▒n─▒ yat─▒┼čt─▒r─▒yor. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Ya┼čam

Do─čayla i├ži├že olun daha zeki olun!

Alman uzmanlar, ÔÇťDo─čaya ne kadar yak─▒n ya┼čarsan─▒z, o kadar sa─čl─▒kl─▒ olursunuzÔÇŁ diyorlar.

Journal of Epidemiology and Community Health isimli dergide yay─▒nlanan ve Wisconsin ├ťniversitesi Halk Sa─čl─▒─č─▒ OkuluÔÇÖnda yap─▒lan ara┼čt─▒rmaya g├Âre, bir park ya da a─ča├žl─▒k alan─▒n 1 kilometre yak─▒n─▒nda oturan insanlarda daha az bunal─▒m ve depresyon g├Âr├╝ld├╝─č├╝ belirtiliyor.

Daha ├Ânce yap─▒lan bir ├žal─▒┼čma da zengin insanlar ile ye┼čillik alandaki fakir insanlar aras─▒nda daha az sa─čl─▒k fark─▒ oldu─čunu g├Âsterirken, ba┼čka ├žal─▒┼čmalar ye┼čil alan─▒n sa─čl─▒─ča yarar─▒n─▒ tekrarlam─▒┼čt─▒. Bu ara┼čt─▒rmalar─▒n ├žo─ču, insanlar─▒n kendi fiziksel ve ruhsal sa─čl─▒─č─▒n─▒ alg─▒lamas─▒na dayan─▒yor.

HollandaÔÇÖda 345 bin 143 insan─▒n t─▒p kay─▒tlar─▒n─▒ i├žeren ├žal─▒┼čma, kardiyovask├╝ler, solunum ve n├Ârolojik hastal─▒klar─▒ da kapsayan 24 ko┼čul i├žin sa─čl─▒k stat├╝s├╝n├╝ de─čerlendiriyor. Bu insanlar─▒n, ye┼čil alanlar─▒n 1 ile 3 kilometre uzakl─▒─č─▒nda oturdu─ču belirtiliyor.

Kentlerde ya┼čayan insanlar─▒n 24 ko┼čuldan 15ÔÇÖinin prevalans─▒n─▒n daha y├╝ksek oldu─ču g├Âzlendi. Ayr─▒ca bu ki┼čilerde depresyon ve endi┼če sorunlar─▒n─▒n daha az g├Âr├╝ld├╝─č├╝ a├ž─▒kland─▒. Y├╝zde 10 ye┼čillik alandaki insanlar─▒n y├╝zde 2,6ÔÇÖs─▒nda endi┼če sorunlar─▒ bulunurken, y├╝zde 90ÔÇÖ─▒ ye┼čillik alan olan b├Âlgelerdeki insanlar─▒n ise sadece 1,8ÔÇÖinde bu sorunlar g├Âr├╝ld├╝.

Ara┼čt─▒rmac─▒lar, ├žocuklar─▒n ve ya┼čl─▒lar gibi g├╝├žs├╝z insanlar─▒n ye┼čil alanlar─▒n olmamas─▒ndan daha fazla etkilendiklerini s├Âylediler.

Ye┼čillik alanlarda, daha fazla do─čal g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒ oldu─čunu belirten uzmanlar, daha fazla ─▒┼č─▒─č─▒n ciltte daha fazla D vitamini sentezi anlam─▒na geldi─čini, bunun da kas g├╝c├╝n├╝ artt─▒rd─▒─č─▒n─▒ ve ruhsal durumunu y├╝kseltti─čini belirtiyorlar. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Ya┼čam

├çamurda oynayan ├žocuk daha zeki oluyor

Annelerin bir├žo─ču ├žocuklar─▒n─▒n ├╝st├╝ ba┼č─▒ kirlenir ya da mikrop kapar diye ├žamurda oynamalar─▒na izin vermez. Ancak┬áara┼čt─▒rmac─▒lar, ├žamurda oyun oynaman─▒n ├žocuklar─▒ daha ak─▒ll─▒ yapt─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒klad─▒.

Science┬áDaily.comÔÇÖda┬áyer alan habere g├Âre, bir dizi deney yapan ara┼čt─▒rmac─▒lar topraktaki spesifik bakterilere maruz kalman─▒n ├Â─črenmeyi ilerletti─čini buldular. Do─čal bir toprak bakterisi olan ÔÇťMikobakterium vaccaeÔÇŁ, insanlar─▒n do─čada vakit ge├žirdi─činde soludu─ču ya da v├╝cuduna ald─▒─č─▒ bir bakteridir.

Hayvanlar┬á├╝zerinde bu bakteriyle ilgili daha ├Ânce yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar, bakterinin beyindeki baz─▒ n├Âronlar─▒ uyard─▒─č─▒n─▒ ve bunun sonucunda serotonin seviyesinin art─▒─č─▒n─▒, kayg─▒n─▒n azald─▒─č─▒n─▒ g├Âsterdi. Serotonin hormonunun ├Â─črenmede rol oynad─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyen ara┼čt─▒rmac─▒lar, bu bakterinin farelerde ├Â─črenme s├╝recini geli┼čtirdi─čini tespit ettiler. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Ya┼čam

Daha ak─▒ll─▒ olmak istemez misiniz?

Baz─▒ insanlar zeka testlerinde y├╝ksek puanlar alarak ortalaman─▒n ├╝st├╝ndekileri ak─▒ll─▒ olarak d├╝┼č├╝n├╝rken baz─▒lar─▒na g├Âre ise problem ├ž├Âzme yetene─či olanlar ve hayat olunu bitirenler daha ak─▒ll─▒. peki sizce hangi insanlar daha ak─▒ll─▒ ve bunu nas─▒l ba┼čar─▒yorlar?

─░nsan beyni uyum sa─člamak, yeniden haz─▒rlanmak ve geli┼čmek i├žin b├╝y├╝k bir kapasiteye sahip. N├Âral a─člar ├Â─črenme deneyimlerini g├╝├žlendiriyor. Stimuli beyni daha g├╝├žl├╝ ve ├Ânemli hale getiriyor. Beyin g├╝c├╝n├╝n bu peki┼čtirmesi zekay─▒ ve hayat okulundan zeka testi sonu├žlar─▒na kadar her ┼čeyi etkiliyor.

─░┼čte beyin kapasitenizi art─▒rman─▒n ve yeni veriler depolaman─▒n yollar─▒:

V├╝cudunuza ├Âzen g├Âsterin

─░nsan v├╝cudundaki organlar t├╝m├╝yle birbirine ba─čl─▒d─▒r. Bu nedenle v├╝cudunuzun t├╝m par├žalar─▒na ├Âzen g├Âstermelisiniz. Fiziksel egzersiz sa─čl─▒─č─▒n─▒z, v├╝cudunuz ve beyniniz i├žin ├Ânemlidir. Kan ak─▒┼č─▒n─▒z─▒ biraz art─▒rmak bile beyindeki oksijen ve glikoz seviyelerini de─či┼čtirecektir. Egzersiz, ├Âzellikle yeni bir ┼čeyler denedi─činizde beyni de ├žal─▒┼čt─▒racakt─▒r. G─▒dalar da beyin sa─čl─▒─č─▒n─▒z i├žin ├Ânemlidir. Beyin sa─čl─▒─č─▒n─▒za destek olan bal─▒k ya─č─▒, yumurta, koyu yaprakl─▒ sebzeler gibi bir├žok g─▒da vard─▒r. Ye┼čil ├žay, bitki ├žaylar─▒ ve sert kabuklu yemi┼čler de beyniniz i├žin faydal─▒d─▒r. Do─čru yemekleri yemek, uyku ve egzersizi gerekli miktarlarda uygulamak zihinsel ve bedensel sa─čl─▒─č─▒n─▒z i├žin ├žok faydal─▒d─▒r.

Biraz uyuyun

Egzersiz sizi daha ak─▒ll─▒ yapsa da uykuyu unutmay─▒n. Bilim adamlar─▒ bug├╝ne kadar beynin yenilenmek i├žin kendini kapatt─▒─č─▒na inan─▒yorlard─▒. Fakat ┼čimdi uykunun tam ortas─▒nda bile beynin akt├╝el olarak biraz ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ belirlediler. Uyku problemleri beyin sorunlar─▒n─▒ daha da k├Ât├╝le┼čtiriyor. Fakat iyi bir gece uykusu beyin fonksiyonlar─▒n─▒ ve odaklanma yetene─čini de art─▒r─▒yor. Ki┼čiden ki┼čiye de─či┼čiklik g├Âsterse de yeti┼čkinlere her gece 6-8 saat uyku ├Âneriliyor.

Bakteriler

2010 y─▒l─▒nda Haziran ay─▒nda The Sage Colleges’te g├Ârevli ara┼čt─▒rmac─▒lar farelerde bulunan belirli bakteri t├╝rlerinin onlar─▒ daha ak─▒ll─▒ yapt─▒─č─▒n─▒ g├Âsteren bulgular─▒ sundular. “Mycobacterium vaccae” isimli bakteri verilen farelerin labirent testlerinde daha iyi performans g├Âsterdikleri belirlendi ve daha az bunal─▒m belirtisi ile ├Ân beyinde daha y├╝ksek d├╝zeyde serotonin seviyesi g├Âr├╝ld├╝─č├╝ belirtildi. Bakterinin n├Âron geli┼čimini destekledi─či a├ž─▒kland─▒.

Beyninize egzersiz yapt─▒r─▒n

─░nsan v├╝cudunun di─čer bir├žok par├žas─▒ gibi beynin de g├╝c├╝n├╝ ve ya┼čam─▒n─▒ s├╝rd├╝rebilmesi i├žin d├╝zenli egzersize ihtiyac─▒ vard─▒r. Baz─▒ beyin g├╝├žlendirici egzersizler aras─▒nda bulmaca, puzzle, Sudoku ve di─čer kelime ve say─▒ tabanl─▒ beyin al─▒┼čt─▒rmalar─▒ yer al─▒yor. Hatta bu haberi okuman─▒z bile beyninize hafif bir egzersiz yapt─▒r─▒yor. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Hamilelikte mideniz ├žok mu bulan─▒yor? Einstein gibi dahi bir bebe─činiz olabilir

Hamilelik d├Âneminde sabahlar─▒ mideniz mi bulan─▒yor? E─čer bulan─▒yorsa, bu bebe─činizin y├╝ksek bir IQ seviyesi geli┼čtirdi─čini g├Âsterebilir.

Kanadal─▒ doktorlar, hamileliklerinde sabahlar─▒ mide bulant─▒s─▒ ├žeken kad─▒nlar─▒ ve ├žocuklar─▒n─▒ inceledi.┬áKad─▒nlar─▒n ya┼člar─▒ 3 ile 7 aras─▒nda de─či┼čen ├žocuklar─▒na da standart bir zeka testi uygulayan doktorlar, ara┼čt─▒rma sonucunda hamileli─či s├╝resince annelerinde bulant─▒ ve kusma ┼čikayeti olan ├žocuklar─▒n zeka testleri daha y├╝ksek d├╝zeyde oldu─ču ortaya ├ž─▒kard─▒.┬áAra┼čt─▒rma sonucunda ise┬ákusman─▒n ┼čiddetiyle zeka seviyesi aras─▒nda bir uygunluk oldu─ču rapor edildi.

Bir├žok hamile kad─▒n─▒ etkileyen sabah bulant─▒lar─▒n─▒n nedeni, hamilelik d├Âneminde fazladan ├╝retilen ├Âstrojen ve progesteonu kanda hep belirli bir d├╝zeyde tutmak i├žin ├╝retilen “insan koryon gonadotropini” (HCG) adl─▒ hormonun ├╝retilmesidir.

Doktorlar, bu hormonlar─▒n sabahlar─▒ midesi bulanan hamile kad─▒nlarda daha y├╝ksek oldu─čunu ve bunun da fet├╝s├╝n beyin geli┼čimini korudu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yor.

Ara┼čt─▒rma grubuna g├Âre, mide bulant─▒s─▒n─▒ ge├žirmek i├žin al─▒nan Diclectin isimli ilac─▒n zeka seviyeleri ├╝zerinde hi├žbir etkisi bulunmuyor. (Vasfiye ├ľzcanbaz)

 

Kategoriler
Akt├╝el

D├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝zden daha zekiler

Yery├╝z├╝ndeki baz─▒ hayvanlar─▒n zeka seviyesinin di─čerlerinden daha y├╝ksek oldu─ču bilinen bir ger├žek. Zekalar─▒ sayesinde bu hayvanlar do─čal ortamlar─▒nda alet kullanabiliyor, insanlar─▒n verdi─či komutlar─▒ yerine getiriyor ve hatta ileti┼čim bile kurabiliyorlar.

─░┼čte o hayvanlar:

┼×empanze:┬áEn ak─▒ll─▒ hayvanlar listesinin ba┼č─▒ndaki di─čer maymun ┼čempanzedir. Bu hayvan─▒n etkileyici zeka yetene─či insanlar─▒ uzun s├╝re b├╝y├╝lemi┼čtir. Bu hayvanlar alet yapar ve kullanabilir, toplu olarak avlan─▒rlar ve iler sorun ├ž├Âzme yetene─čine sahiptir. Ayr─▒ca ┼čempanzeler insanlarla ileti┼čim kurmak i├žin i┼čaret dilini ├Â─črenebilir ve birka├ž y─▒l g├Ârmeseler bile i┼čaretlerin ne oldu─čunu hat─▒rlayabilir. Fakat ┼čempanzelerin en ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ ├Âzelli─či nesneler i├žin semboller kullanmalar─▒ ve karma┼č─▒k bir fikri iletmek i├žin bu sembolleri bir araya getirmeleridir. Aralar─▒nda g├╝├žl├╝ ba─člar kurarlar ve hiyerar┼čik yap─▒ya uyarlar.

Yunus:┬áYunuslar d├╝nyadaki di─čer canl─▒lardan daha ak─▒ll─▒d─▒r ve son derece sosyahl hayvanlard─▒r. Yunuslar insanlar─▒n yeni yeni ├ž├Âzmeye ba┼člad─▒klar─▒ karma┼č─▒k bir dile sahiptir. Do─čal ortamlar─▒nda alet kullanabiliyorlar ve insan e─čiticileri taraf─▒ndan verilen bir dizi davran─▒┼č komutunu rahat├ža ├Â─čreniyorlar. D├╝nyadaki di─čer ak─▒ll─▒ hayvanlar gibi yunuslar da birka├ž y─▒l bebekleriyle birlikte kal─▒p yeteneklerini, oyunlar─▒n─▒ onlara ├Â─čretir.

Orangutan:┬áBu b├╝y├╝k maymunlar insanlardan sonra en ak─▒ll─▒ canl─▒ olarak bilinir. B├╝y├╝k maymunlar─▒n zeka kapasitesini inkar etmek zordur. Orangutanlar─▒n vah┼či do─čada alet kulland─▒klar─▒ g├Âzlenmi┼čtir. Da─č─▒n─▒k gruplar halinde ya┼čayan orangutanlar g├╝├žl├╝ sosyal ba─člar kurarlar. Di┼čiler yavrular─▒yla birka├ž y─▒l bir arada kal─▒r ve onlara ormanda hayatta kalmak i├žin ihtiya├žlar─▒ olan her ┼čeyi ├Â─čretirler.

Fil:┬áPop├╝ler inanc─▒n tam tersine, filler b├╝y├╝k kulaklar─▒ ve g├╝├žl├╝ haf─▒zalar─▒yla bilinirler. Ger├žekte filler olduk├ža zariftir, k├╝lt├╝rl├╝d├╝r ve merakl─▒d─▒r. Yiyeceklerini temizlerler ve vah┼či do─čada ├že┼čitli ┼čekillerde aletler kullan─▒rlar. Esaret alt─▒nda ise insanlar─▒n komutlar─▒n─▒ yerine getirirler. Ayr─▒ca filler grubundaki di─čer ├╝yelere ve t├╝rlere kar┼č─▒ a┼č─▒r─▒ derecede ┼čefkatlidir ve empati kurabilir.

Karga:┬á┼×ehir b├Âlgesinde ya┼čayan kargalar─▒n a─ča├žlardan kabuklu kuruyemi┼č toplad─▒klar─▒ ve kabuklar─▒n─▒ k─▒rmak i├žin otomobillerin ├╝zerinden ge├žmesi amac─▒yla caddelere att─▒klar─▒ biliniyor. Sonra ─▒┼č─▒klar yan─▒p otomobiller durana kadar sab─▒rla bekliyor ve at─▒┼čt─▒rmal─▒─č─▒n─▒ afiyetle yiyor. Baz─▒ bilim adamlar─▒ kargalar─▒n orangutan, ┼čempanzelerden daha ak─▒ll─▒ olduklar─▒na inan─▒yorlar.

Sincap:┬áBu hayvanlar─▒n inad─▒ ve kusursuz haf─▒zalar─▒ sincaplar─▒ bah├želerin g├╝├žl├╝ d├╝┼čmanlar─▒ yap─▒yor. Sincaplar─▒n ├žo─ču hayatta kalmalar─▒na yard─▒mc─▒ olacak bir dizi etkili strateji ve entrika sergileyebiliyor. Bu ak─▒ll─▒ hayvanlar do─čas─▒ gere─či orman hayvan─▒, ancak ku┼č yemlerini, bah├želerdeki ├ži├žekleri ve yerde buldu─ču g─▒dalar─▒ yiyerek insanlar aras─▒nda ya┼čamaya uyum sa─člam─▒┼čt─▒r. K─▒tl─▒k zamanlar─▒ i├žin yiyecekleri depolayabiliyor. Aylar sonra saklad─▒─č─▒ yerden ├ž─▒kar─▒p yiyor.

G├╝vercin:┬á─░nsanlar─▒n ├žo─ču g├╝vercinlerin s─▒k─▒c─▒ ve zararl─▒ oldu─čunu d├╝┼č├╝nse de her yerde bol miktarda g├Âr├╝len bu ku┼člar ├žok ak─▒ll─▒d─▒r. ├ç├╝nk├╝ g├╝vercinler say─▒s─▒z bilimsel deneyin konusu olmu┼čtur. Y─▒llar ge├žse de g├╝vercinler y├╝zlerce g├Âr├╝nt├╝y├╝ hat─▒rlayabilir. Aynada kendilerini tan─▒r, g├╝vercinlere seri hareketler ├Â─čretilebilir, iki nesne aras─▒ndaki ince noktalar─▒n ayr─▒m─▒n─▒ yapabilir.

Ahtapot:┬áDenizdeki ak─▒ll─▒ hayvanlar aras─▒nda ahtapot da yer al─▒r. Bu hayvan─▒n anlay─▒┼č─▒ zay─▒ft─▒r, fakat bilim adamlar─▒ ahtapotun yeni ve etkileyici yeteneklerini ke┼čfetmeye devam ediyorlar. Ahtapotlar oyun oynayabiliyor, problem ├ž├Âzebiliyor, labirentte yolunu bulabiliyor ve k─▒sa s├╝reli haf─▒zalar─▒ ├žok iyidir.

S─▒├žan:┬áAk─▒ll─▒ hayvanlardan biri de s─▒├žand─▒r. Bat─▒ k├╝lt├╝r├╝nde ├žok k├Ât├╝lenen bu hayvan─▒n zeka seviyesi y├╝ksektir. S─▒kl─▒kla ara┼čt─▒rmalarda kullan─▒lan laboratuvar fareleri deneylerde k─▒sayollar─▒, bo┼čluklar─▒ ve ka├ž─▒┼č yollar─▒n─▒ bulur. ├çin k├╝lt├╝r├╝nde ise s─▒├žan kurnazl─▒─č─▒ ve becerisi nedeniyle sayg─▒ g├Âr├╝r. Antarktika hari├ž her k─▒tada s─▒├žanlar ba┼čar─▒l─▒ bir ┼čekilde s├Âm├╝rgele┼čmi┼člerdir.┬á(Vasfiye ├ľzcanbaz)

Kategoriler
Sa─čl─▒k

Abur cubur, ├žocuklar─▒n zekas─▒n─▒ etkiliyor

Bilim adamlar─▒, ├žok fazla ya─čl─▒, ┼čekerli ve i┼členmi┼č g─▒dalar─▒n zeka seviyesini d├╝┼č├╝rebilece─čini belirledi.

Bristol ├ťniversitesi’nde g├Ârevli ara┼čt─▒rmac─▒lar, ├Âzellikle beynin h─▒zla geli┼čti─či ya┼čam─▒n ilk ├╝├ž y─▒l─▒ i├žin bunun do─čru oldu─čunu s├Âylediler. ─░yi beslenmenin beynin b├╝y├╝mesini ve bili┼čsel geli┼čimi destekledi─čini a├ž─▒klayan ara┼čt─▒rmac─▒lar, erken ├žocukluk d├Âneminde ya─čl─▒, ┼čekerli ve i┼členmi┼č g─▒dalar─▒n ├žocukluk ├ža─č─▒nda IQ seviyesinde k├╝├ž├╝k d├╝┼č├╝┼člerle ba─člant─▒l─▒ oldu─čunu tespit ettiler.

Daha sa─čl─▒kl─▒ beslenmenin ise IQ seviyesinde k├╝├ž├╝k art─▒┼člara neden oldu─čunu a├ž─▒klayan bilim adamlar─▒, ├žocuklar─▒n erken ya┼člardan itibaren sa─čl─▒kl─▒ yiyeceklerle beslenmeleri gerekti─čini belirttiler. Bunun fiziksel geli┼čim ve b├╝y├╝me i├žin ├Ânemli oldu─ču kadar, zihinsel yetenekler i├žin de ├Ânemli oldu─ču kaydedildi. (Vasfiye ├ťlker ├ľzcanbaz)